Ngay từ rất sớm, Chủ tịch Hồ Chí Minh đã khẳng định mục tiêu cuối cùng của cách mạng không chỉ là giành độc lập dân tộc mà còn phải xây dựng một xã hội tốt đẹp hơn cho nhân dân. Người từng nhấn mạnh: “Nếu nước độc lập mà dân không hưởng hạnh phúc tự do thì độc lập cũng chẳng có nghĩa lý gì”. Quan điểm đó thể hiện chiều sâu nhân văn trong tư tưởng Hồ Chí Minh: mọi mục tiêu chính trị, kinh tế hay xã hội đều phải hướng tới con người và vì con người.
Trong tư tưởng của Người, xây dựng đất nước “dân giàu, nước mạnh” trước hết là xây dựng một nền kinh tế phát triển, nâng cao đời sống vật chất và tinh thần cho nhân dân. Chủ tịch Hồ Chí Minh luôn coi nhân dân là trung tâm của sự phát triển. Người nhiều lần khẳng định, nhiệm vụ của Đảng và Nhà nước là làm cho dân “có ăn, có mặc, được học hành”. Đây không chỉ là mục tiêu kinh tế đơn thuần, mà còn phản ánh bản chất ưu việt của chế độ xã hội mới.
 |
| Chủ tịch Hồ Chí Minh thăm nông dân xã Hùng Sơn, huyện Đại Từ, tỉnh Thái Nguyên đang thu hoạch vụ lúa mùa đầu tiên sau cải cách ruộng đất 1954. Ảnh: TTXVN |
Theo Chủ tịch Hồ Chí Minh, muốn đất nước giàu mạnh phải phát huy được sức dân, trí dân và tài dân. Nhân dân vừa là chủ thể sáng tạo ra của cải vật chất, vừa là lực lượng quyết định sự phát triển của đất nước. Vì vậy, mọi chính sách phát triển phải xuất phát từ lợi ích của nhân dân, chăm lo đời sống nhân dân và khơi dậy tiềm năng sáng tạo trong nhân dân. Người cho rằng: “Trong bầu trời không gì quý bằng nhân dân”, “dễ trăm lần không dân cũng chịu, khó vạn lần dân liệu cũng xong”.
Một nội dung đặc biệt quan trọng trong tư tưởng Hồ Chí Minh là quan điểm về dân chủ. Người khẳng định: “Nước ta là nước dân chủ, địa vị cao nhất là dân”. Dân chủ theo Chủ tịch Hồ Chí Minh là quyền làm chủ thực sự của nhân dân trên tất cả các lĩnh vực chính trị, kinh tế, văn hóa, xã hội. Nhân dân có quyền tham gia quản lý nhà nước, giám sát hoạt động của bộ máy công quyền và thụ hưởng thành quả phát triển.
| Tư tưởng Hồ Chí Minh về xây dựng Tổ quốc dân giàu, nước mạnh, xã hội dân chủ, văn minh là một hệ thống quan điểm toàn diện, sâu sắc và mang giá trị thời đại. Trong đó, mục tiêu cao nhất là xây dựng một xã hội phát triển bền vững, lấy con người làm trung tâm, phát huy quyền làm chủ của nhân dân và bảo đảm cho mọi người dân có cuộc sống ấm no, tự do, hạnh phúc. |
Chủ tịch Hồ Chí Minh nhấn mạnh mối quan hệ gắn bó giữa “dân là chủ” và “dân làm chủ”. “Dân là chủ” khẳng định vị trí, vai trò của nhân dân trong chế độ mới; “dân làm chủ” là yêu cầu nhân dân phải phát huy trách nhiệm, năng lực và ý thức tham gia xây dựng xã hội. Theo Người, dân chủ không chỉ dừng ở quyền được nói, mà còn phải được thực hiện bằng hành động cụ thể, bằng việc tham gia bàn bạc, kiểm tra, giám sát và quyết định những công việc liên quan đến lợi ích của nhân dân.
Tuy nhiên, dân chủ phải gắn liền với kỷ cương và pháp luật. Dân chủ không đồng nghĩa với vô tổ chức hay tự do vô hạn. Chủ tịch Hồ Chí Minh yêu cầu mọi quyền dân chủ phải được thực hiện trong khuôn khổ pháp luật, đồng thời phê phán các biểu hiện lợi dụng dân chủ để gây chia rẽ, mất đoàn kết hoặc làm tổn hại lợi ích chung của đất nước.
Chủ tịch Hồ Chí Minh đặc biệt coi trọng xây dựng đời sống văn hóa và con người mới xã hội chủ nghĩa. Theo Người, văn hóa là nền tảng tinh thần của xã hội, vừa là mục tiêu vừa là động lực của sự phát triển. Một xã hội văn minh không chỉ giàu về vật chất, mà còn phải tiến bộ về tinh thần, đạo đức và lối sống.
Ngay sau Cách mạng Tháng Tám năm 1945, trong bối cảnh đất nước còn muôn vàn khó khăn, Người đã phát động phong trào chống “giặc đói”, “giặc dốt”, coi đây là những nhiệm vụ cấp bách của chính quyền cách mạng. Người cho rằng: “Một dân tộc dốt là một dân tộc yếu”. Vì vậy, nâng cao dân trí, phát triển giáo dục, chăm sóc sức khỏe nhân dân và xây dựng con người mới là yêu cầu có ý nghĩa chiến lược đối với sự phát triển đất nước.
Bốn thập niên đổi mới đã khẳng định giá trị bền vững của tư tưởng Hồ Chí Minh đối với sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc Việt Nam xã hội chủ nghĩa. Trong bối cảnh đất nước bước vào giai đoạn phát triển mới, tư tưởng của Người tiếp tục là nền tảng tinh thần, kim chỉ nam cho đường lối phát triển của Đảng và Nhà nước. Tinh thần đó cũng đã được thể hiện rõ trong Văn kiện Đại hội XIV của Đảng với mục tiêu xây dựng đất nước “hòa bình, độc lập, dân chủ, giàu mạnh, phồn vinh, văn minh, hạnh phúc, vững bước đi lên chủ nghĩa xã hội”.
Thực tiễn cho thấy, việc kiên định mục tiêu độc lập dân tộc gắn liền với chủ nghĩa xã hội đã tạo nền tảng quan trọng để Việt Nam đạt nhiều thành tựu trên các lĩnh vực. Kinh tế liên tục phát triển, đời sống nhân dân từng bước được nâng cao, cơ sở hạ tầng ngày càng hiện đại, vị thế và uy tín quốc tế của Việt Nam không ngừng được khẳng định. Những kết quả đó là minh chứng cho tính đúng đắn của con đường mà Chủ tịch Hồ Chí Minh và Đảng ta đã lựa chọn.
Không chỉ trong phát triển kinh tế, tư tưởng Hồ Chí Minh còn được vận dụng sâu sắc trong xây dựng nền dân chủ xã hội chủ nghĩa và Nhà nước pháp quyền của dân, do dân, vì dân. Phương châm “dân biết, dân bàn, dân làm, dân kiểm tra, dân giám sát, dân thụ hưởng” ngày càng được triển khai rộng rãi hơn trong thực tiễn. Công tác cải cách hành chính, chuyển đổi số, xây dựng Chính phủ số cũng góp phần nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước và phục vụ nhân dân tốt hơn.
Trong lĩnh vực văn hóa - xã hội, Đảng và Nhà nước ngày càng quan tâm chăm lo giáo dục, y tế, an sinh xã hội, hỗ trợ người nghèo và các vùng còn khó khăn. Đây chính là sự kế thừa tư tưởng Hồ Chí Minh về phát triển con người toàn diện, lấy con người làm trung tâm của sự phát triển. Đồng thời, công cuộc đấu tranh phòng, chống tham nhũng, tiêu cực được đẩy mạnh cũng thể hiện quyết tâm xây dựng Đảng và hệ thống chính trị trong sạch, vững mạnh toàn diện theo tư tưởng của Người.
Tuy nhiên, bên cạnh những thành tựu quan trọng, đất nước vẫn còn không ít khó khăn và thách thức. Khoảng cách phát triển giữa các vùng miền còn lớn; tình trạng ô nhiễm môi trường, suy thoái đạo đức, tham nhũng, lãng phí vẫn còn xảy ra ở một số nơi. Một bộ phận cán bộ, đảng viên chưa thực sự gần dân, chưa phát huy đầy đủ tinh thần trách nhiệm phục vụ nhân dân. Việc thực hành dân chủ ở một số nơi còn hình thức, chưa đáp ứng đầy đủ yêu cầu thực tiễn.
Trong bối cảnh mới, Văn kiện Đại hội XIV của Đảng đặt ra yêu cầu tiếp tục vận dụng và phát triển sáng tạo tư tưởng Hồ Chí Minh để đưa đất nước bước vào kỷ nguyên vươn mình của dân tộc. Điều đó đòi hỏi phải giữ vững độc lập, tự chủ; phát triển kinh tế nhanh nhưng bền vững; phát huy mạnh mẽ sức mạnh đại đoàn kết toàn dân tộc; xây dựng đội ngũ cán bộ có đạo đức, năng lực và tinh thần phụng sự nhân dân.
Đồng thời, cần tiếp tục khơi dậy khát vọng phát triển đất nước phồn vinh, văn minh, hạnh phúc; xây dựng nền văn hóa tiên tiến, đậm đà bản sắc dân tộc; phát huy dân chủ xã hội chủ nghĩa và bảo đảm mọi thành quả phát triển đều hướng tới nâng cao đời sống của nhân dân.
Tư tưởng Hồ Chí Minh về xây dựng một nước Việt Nam “dân giàu, nước mạnh, dân chủ, công bằng, văn minh” vẫn luôn mang giá trị thời đại sâu sắc. Trong chặng đường phát triển mới, việc học tập và vận dụng sáng tạo tư tưởng của Người là động lực thực tiễn quan trọng để củng cố niềm tin của nhân dân, phát huy sức mạnh dân tộc và xây dựng đất nước ngày càng giàu mạnh, văn minh, hạnh phúc.
