Thanh khoản thị trường còn nhiều áp lực

Những tháng đầu năm 2026, kinh tế thế giới tiếp tục đối mặt với nhiều bất ổn do xung đột quân sự gia tăng tại Trung Đông, xu hướng bảo hộ thương mại ở một số nền kinh tế lớn cùng áp lực lạm phát kéo dài tại nhiều quốc gia. Các yếu tố này đã tác động không nhỏ tới thị trường tài chính, tiền tệ toàn cầu cũng như hoạt động điều hành kinh tế vĩ mô của nhiều nước, trong đó có Việt Nam.

Ở trong nước, dưới sự chỉ đạo quyết liệt của Chính phủ và Thủ tướng Chính phủ, các bộ, ngành, địa phương đã triển khai đồng bộ nhiều giải pháp nhằm thúc đẩy sản xuất kinh doanh, hỗ trợ doanh nghiệp và tạo động lực tăng trưởng cho nền kinh tế. Nhờ đó, tình hình kinh tế - xã hội tháng 4 và 4 tháng đầu năm 2026 tiếp tục ghi nhận nhiều tín hiệu tích cực; kinh tế vĩ mô cơ bản ổn định, lạm phát được kiểm soát, các cân đối lớn của nền kinh tế được bảo đảm.

Nguồn: Kho bạc Nhà nước Đồ họa: Phương Anh

Tuy nhiên, thị trường tiền tệ trong nước vẫn chịu sức ép nhất định. Sau chỉ đạo của Chính phủ và Ngân hàng Nhà nước về việc kéo giảm mặt bằng lãi suất nhằm hỗ trợ doanh nghiệp và người dân tiếp cận vốn tín dụng với chi phí thấp hơn, nhiều ngân hàng thương mại đã đồng loạt điều chỉnh giảm lãi suất huy động và cho vay. Mức điều chỉnh giảm phổ biến khoảng 0,1 - 0,5%/năm, chủ yếu ở các kỳ hạn từ 6 tháng trở lên.

Mặc dù vậy, việc thanh khoản của hệ thống ngân hàng chưa thực sự ổn định khi tăng trưởng tín dụng vẫn cao hơn đáng kể so với tốc độ tăng trưởng huy động vốn. Theo đó, tính đến cuối tháng 4/2026, Ngân hàng Nhà nước đã bơm ròng khoảng 19.530 tỷ đồng so với đầu tháng để hỗ trợ thanh khoản thị trường.

Trên thị trường liên ngân hàng, lãi suất các kỳ hạn ngắn biến động khá mạnh trong tháng. Lãi suất qua đêm trung bình trong tháng 4/2026 ở mức khoảng 5,58%/năm, thấp hơn mức 6,35%/năm của tháng 3/2026, nhưng vẫn duy trì ở mặt bằng tương đối cao so với năm 2025.

Trong bối cảnh đó, tâm lý nhà đầu tư trên thị trường tài chính - tiền tệ phần nào bị ảnh hưởng. Xu hướng thận trọng gia tăng khiến nhu cầu đầu tư trái phiếu chính phủ (TPCP) có thời điểm chững lại, đặc biệt ở các kỳ hạn dài. Đây cũng là nguyên nhân khiến khối lượng dự thầu TPCP trong tháng 4/2026 giảm so với quý I và cùng kỳ năm trước.

Bám sát diễn biến thị trường để phát hành trái phiếu chính phủ

Thực hiện chỉ đạo của Đảng, Quốc hội, Chính phủ và Bộ Tài chính về nhiệm vụ huy động vốn cho ngân sách nhà nước (NSNN), Kho bạc Nhà nước (KBNN) tiếp tục chủ động điều hành công tác phát hành TPCP theo hướng linh hoạt, phù hợp với diễn biến thị trường và nhu cầu vốn của NSNN.

Trong tháng 4/2026, KBNN đã tổ chức 5 phiên đấu thầu TPCP với tổng khối lượng gọi thầu đạt 81.000 tỷ đồng. Tuy nhiên, tổng khối lượng dự thầu của các nhà đầu tư chỉ đạt 58.705 tỷ đồng, tương ứng tỷ lệ dự thầu/gọi thầu khoảng 72%, thấp hơn mức trung bình quý I/2026 là 79% và thấp hơn đáng kể so với cùng kỳ năm 2025.

Theo đánh giá của giới chuyên môn, trong bối cảnh mặt bằng lãi suất còn ở mức cao và thanh khoản hệ thống ngân hàng chưa ổn định, việc nhu cầu đầu tư TPCP suy giảm là diễn biến có thể dự báo trước. Các tổ chức tín dụng hiện vẫn ưu tiên nguồn vốn cho hoạt động tín dụng nhằm đáp ứng nhu cầu vốn của nền kinh tế, trong khi áp lực huy động đầu vào chưa giảm đáng kể.

Mặc dù vậy, kết quả huy động vốn của KBNN vẫn đạt mục tiêu đề ra. Tổng khối lượng TPCP huy động trong tháng 4 đạt 45.455 tỷ đồng, tương đương 101% kế hoạch tháng được thông báo ra thị trường.

Lũy kế 4 tháng đầu năm 2026, tổng khối lượng TPCP phát hành đạt 125.556 tỷ đồng, tương đương 25,1% kế hoạch năm và 41,3% kế hoạch quý II/2026. Dù thấp hơn mức thực hiện cùng kỳ năm 2025, kết quả này vẫn cho thấy nỗ lực lớn của KBNN trong bối cảnh thị trường vốn còn nhiều biến động.

Một điểm đáng chú ý là cơ cấu kỳ hạn phát hành tiếp tục được điều hành theo hướng bền vững. Kỳ hạn phát hành TPCP bình quân năm 2026 đạt 9,96 năm, góp phần kéo dài kỳ hạn danh mục nợ và giảm áp lực trả nợ ngắn hạn cho NSNN. Thời gian đáo hạn bình quân của danh mục TPCP hiện đạt khoảng 8,40 năm.

Bên cạnh đó, lãi suất phát hành TPCP cũng được KBNN điều hành phù hợp với diễn biến thị trường và định hướng điều hành chính sách tiền tệ của Ngân hàng Nhà nước. Theo đó, lãi suất phát hành bình quân năm 2026 ở mức 4,09%/năm, tiếp tục góp phần tiết giảm chi phí vay nợ cho NSNN.

Trong bối cảnh nhu cầu vốn cho đầu tư phát triển ngày càng lớn, thị trường TPCP tiếp tục giữ vai trò là kênh huy động vốn trung và dài hạn quan trọng cho NSNN. Việc duy trì hoạt động phát hành ổn định không chỉ góp phần đáp ứng nhu cầu cân đối ngân sách mà còn tạo thêm hàng hóa chuẩn cho thị trường tài chính, hỗ trợ điều hành chính sách tiền tệ và phát triển thị trường vốn theo hướng bền vững.

Thời gian qua, cơ cấu nhà đầu tư trên thị trường TPCP tiếp tục được mở rộng theo hướng đa dạng hơn, qua đó góp phần nâng cao khả năng hấp thụ vốn của thị trường. Việc KBNN kiên trì điều hành phát hành theo hướng kéo dài kỳ hạn, tối ưu chi phí vay và bám sát diễn biến thị trường cũng giúp giảm áp lực trả nợ ngắn hạn, nâng cao tính an toàn, bền vững của danh mục nợ công quốc gia.

Các chuyên gia cho rằng, trong điều kiện tín dụng ngân hàng vẫn là kênh dẫn vốn chủ đạo của nền kinh tế, việc phát triển hiệu quả thị trường TPCP còn có ý nghĩa quan trọng trong việc tạo nền tảng phát triển thị trường vốn dài hạn, giảm áp lực cung ứng vốn cho hệ thống ngân hàng và tăng khả năng chống chịu của nền kinh tế trước biến động bên ngoài.

Nỗ lực hoàn thành nhiệm vụ huy động vốn năm 2026

Năm 2026 được xác định là năm có ý nghĩa quan trọng trong việc tạo nền tảng thực hiện các mục tiêu phát triển kinh tế - xã hội giai đoạn 2026 - 2030. Theo đó, yêu cầu huy động nguồn lực cho đầu tư phát triển, bảo đảm an sinh xã hội và thực hiện các chương trình, dự án trọng điểm là rất lớn.

Trong bối cảnh kinh tế thế giới được dự báo tiếp tục tiềm ẩn nhiều yếu tố khó lường, thị trường tài chính quốc tế biến động phức tạp, công tác huy động vốn cho NSNN được dự báo sẽ tiếp tục đối mặt với không ít thách thức. Đặc biệt, áp lực lãi suất, biến động tỷ giá, xu hướng dịch chuyển dòng vốn quốc tế và cạnh tranh huy động vốn giữa các kênh đầu tư có thể ảnh hưởng trực tiếp tới nhu cầu đầu tư TPCP trong thời gian tới.

Trước tình hình đó, KBNN cho biết sẽ tiếp tục theo dõi sát diễn biến kinh tế vĩ mô, thị trường tài chính - tiền tệ để tham mưu Bộ Tài chính các giải pháp điều hành phù hợp, nâng cao hiệu quả huy động vốn.

Cùng với đó, KBNN sẽ tiếp tục phối hợp chặt chẽ với các đơn vị liên quan trong tổ chức phát hành TPCP, điều hành khối lượng và kỳ hạn phát hành linh hoạt, hài hòa giữa mục tiêu huy động vốn cho NSNN với ổn định thị trường tài chính - tiền tệ.

Trong dài hạn, việc phát triển thị trường TPCP ổn định, bền vững tiếp tục được xác định là một trong những giải pháp quan trọng nhằm đa dạng hóa nguồn vốn cho nền kinh tế, giảm áp lực lên tín dụng ngân hàng và nâng cao hiệu quả quản lý nợ công.