Từ cuối năm 2025 đến đầu năm 2026, hàng loạt doanh nghiệp lớn trong ngành vàng đã bị cơ quan chức năng điểm tên với những sai phạm từ hành chính đến hình sự cùng mức truy thu nộp ngân sách với số tiền lớn.

Điển hình và nghiêm trọng nhất là trường hợp của Bảo Tín Minh Châu (Hà Nội) khi doanh nghiệp này bị cáo buộc sử dụng phần mềm quản lý nội bộ để giấu doanh thu thực, dẫn đến việc bị khởi tố hình sự, phong tỏa tài sản với số tiền dự kiến truy thu và phạt lên tới hơn 150 tỷ đồng.

Siết chặt quản lý thuế lĩnh vực kinh doanh vàng, ngoại tệ. Ảnh: TL

Tiếp đó, Công ty PNJ cũng đối mặt với mức truy thu thuế và phạt hành chính 5,3 tỷ đồng do các sai phạm trong kê khai thuế giá trị gia tăng và vi phạm quy định về phòng chống rửa tiền.

Hai tên tuổi lớn khác là Công ty SJC và Tập đoàn DOJI lần lượt bị xử phạt hành chính 2,14 tỷ đồng và 1,36 tỷ đồng vì các lỗi liên quan đến niêm yết giá không đúng quy định và sai phạm thời điểm lập hóa đơn điện tử; gần đây nhất tại Ninh Bình, doanh nghiệp tư nhân vàng bạc đá quý Đức Thắng đã bị khởi tố hình sự với thủ đoạn tinh vi là sử dụng hệ thống các hộ kinh doanh vệ tinh để phân tán doanh thu hòng trốn tránh nghĩa vụ thuế, bước đầu ghi nhận số tiền truy thu và xử phạt là 2,1 tỷ đồng.

Nhằm cụ thể hoá quyết tâm chính trị và các giải pháp quản lý thuế nêu trên, Thuế tỉnh Thanh Hoá đã tổ chức “Hội nghị tăng cường quản lý thuế đối với người nộp thuế hoạt động kinh doanh vàng, ngoại tệ trên địa bàn tỉnh Thanh Hóa”.

Hội nghị tập trung phổ biến, quán triệt các quy định của pháp luật về quản lý thuế đối với hoạt động kinh doanh vàng, ngoại tệ; đồng thời nâng cao kỹ năng phân tích rủi ro, kỹ năng kiểm tra, phát hiện hành vi các cơ sở bán lẻ cố tình không khởi tạo hóa đơn điện tử; lợi dụng thói quen giao dịch tiền mặt của người dân…, gây thất thoát ngân sách nhà nước.

Phát biểu chỉ đạo tại hội nghị, ông Nguyễn Văn Thủy - Trưởng Thuế tỉnh Thanh Hoá nhấn mạnh, công chức quản lý doanh nghiệp vàng, ngoại tệ cần nâng cao đạo đức nghề nghiệp, rèn luyện bản lĩnh chính trị vững vàng; kiên quyết ngăn chặn các hành vi gây phiền hà, sách nhiễu, tiêu cực, tham nhũng trong thực thi công vụ.

Cần phải tăng cường công tác tuyên truyền, hướng dẫn, giải thích chính sách pháp luật thuế để người nộp thuế nhận thức khi vi phạm không những bị truy thu và phạt vi phạm hành chính mà còn có thể bị truy cứu trách nhiệm hình sự theo quy định của pháp luật về hình sự; mặt khác cần tôn trọng và bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp của người nộp thuế để người nộp thuế hiểu đúng, đầy đủ và tự nguyện tuân thủ chấp hành pháp luật.

Ngoài ra, công chức quản lý tập trung kiểm tra các doanh nghiệp kinh doanh vàng, ngoại tệ có dấu hiệu rủi ro cao trong việc kê khai như: hàng tồn kho lớn nhưng lượng hàng bán ra ít.

Trong trường hợp cần thiết thì xác minh tài khoản của người nộp thuế qua ngân hàng, xác minh tài khoản cá nhân của chủ doanh nghiệp, người thân, nhân viên; khi có thông tin biến động số dư lớn liên quan đến tiệm vàng thì đấu tranh để xác định chính xác doanh thu thực tế. Xác minh thông tin trên bảng kê mua vào của đối tượng được lập Bảng kê 02/TNDN thu mua hàng hóa không có hóa đơn theo Thông tư 20/2026/TT-BTC (xác minh thông tin qua cơ quan công an cấp xã).

Yêu cầu người nộp thuế cung cấp số tài khoản giao dịch qua ngân hàng và có bản cam kết gửi cơ quan thuế cam kết về tính chính xác, trung thực trong việc kê khai và chấp hành chính sách pháp luật thuế.

Mặt khác cần phải kiểm tra, giám sát chặt chẽ việc đăng ký, sử dụng hóa đơn: Triển khai sử dụng hóa đơn điện tử khởi tạo từ máy tính tiền và tăng cường kiểm tra đột xuất để kiểm soát doanh thu đối với hoạt động bán vàng, ngoại tệ kịp thời, đúng quy định.

Thông qua hội nghị, Thuế tỉnh Thanh Hoá thống nhất nhận thức và phương pháp tổ chức thực hiện trong toàn ngành, bảo đảm công tác kiểm tra doanh nghiệp kinh doanh vàng, ngoại tệ được triển khai theo nguyên tắc quản lý rủi ro, có trọng tâm, trọng điểm, đúng quy định pháp luật, công khai, minh bạch và hiệu quả, qua đó nâng cao năng lực thực thi, siết chặt kỷ luật, kỷ cương trong quản lý thuế./.