PV: Những năm gần đây, kinh tế thế giới đối mặt với nhiều “cú sốc” mới, từ xu hướng bảo hộ thương mại gia tăng, chính sách thuế quan của Mỹ, căng thẳng địa chính trị kéo dài và mới đây là nguy cơ leo thang từ xung đột Mỹ - Iran. Theo ông, đâu là những yếu tố giúp kinh tế Việt Nam duy trì sức chống chịu trước các biến động liên tiếp này?

TS. Lê Duy Bình

TS. Lê Duy Bình: Điểm tựa lớn nhất giúp kinh tế Việt Nam duy trì được sức chống chịu trước các biến động liên tiếp này thời gian qua là nhờ duy trì nền kinh tế vĩ mô ổn định, kiểm soát được lạm phát, thâm hụt ngân sách, giữ các chỉ tiêu về nợ công, cán cân thương mại và cán cân thanh toán trong phạm vi an toàn.

Nghị quyết Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIV của Đảng đặt mục tiêu tăng trưởng GDP bình quân giai đoạn 2026 - 2030 đạt từ 10%/năm trở lên. Đây là mức tăng trưởng cao hơn đáng kể so với bình quân 6,3% của giai đoạn 2021 - 2025. Đồng thời, GDP bình quân đầu người đến năm 2030 dự kiến đạt khoảng 8.500 USD, tăng gần 70% so với giai đoạn trước.

Trong quý đầu năm 2026, GDP Việt Nam tăng 7,83%, tạo nền tảng quan trọng để hướng tới mục tiêu tăng trưởng hai chữ số cả năm.

Song hành với tăng trưởng kinh tế, các nỗ lực bảo đảm an sinh xã hội góp phần củng cố sức chống chịu của nền kinh tế. Trụ cột an sinh vững chắc không chỉ hỗ trợ ổn định xã hội, mà còn tạo nền tảng cho chuyển đổi mô hình tăng trưởng theo hướng bao trùm, bền vững và lấy con người làm trung tâm.

Sức chống chịu của nền kinh tế cũng được cổ vũ và hỗ trợ bởi tinh thần và khát vọng dân tộc, cùng những quyết sách và hành động rất quyết liệt để hiện thực hoá mục tiêu trở thành nước phát triển, thu nhập cao vào năm 2045. Tinh thần và khát vọng này vừa là động lực, vừa là ngọn hải đăng định hướng cho mọi nỗ lực của toàn bộ nền kinh tế.

PV: Trong bối cảnh môi trường quốc tế ngày càng bất định, theo ông, đâu là những thách thức lớn nhất với Việt Nam trong việc hiện thực hóa mục tiêu duy trì tăng trưởng cao?

TS. Lê Duy Bình: Thách thức lớn nhất với kinh tế Việt Nam thời gian tới là đảm bảo được chu kỳ tăng trưởng mới, với mô hình tăng trưởng mới, nhằm hiện thực hoá khát vọng thịnh vượng, hùng cường.

Những năm qua, nhiều cải cách quan trọng đã được triển khai, nhằm tạo đột phá thể chế, nâng cao chất lượng quản trị công, đẩy mạnh phân cấp, cắt giảm thủ tục hành chính và chuyển đổi số, qua đó, tháo gỡ điểm nghẽn và cải thiện môi trường kinh doanh.

Tư duy xây dựng pháp luật cũng chuyển mạnh từ “không quản được thì cấm” sang kiến tạo phát triển, mở rộng không gian cho doanh nghiệp và các thành phần kinh tế yên tâm đầu tư, kinh doanh dài hạn.

Tuy nhiên, những hạn chế về thể chế, về môi trường kinh doanh vẫn còn là một trong những thách thức lớn nhất mà nền kinh tế Việt Nam cần phải vượt qua.

Một thách thức quan trọng nữa là việc khai phóng được nguồn lực nguồn vốn con người. Nguồn vốn con người cần được chú trọng và được hỗ trợ bởi các quyết sách về phát triển giáo dục, y tế, văn hoá, an sinh xã hội, nhằm khơi dậy khát vọng cống hiến, phát huy giá trị văn hóa, bản sắc dân tộc là nguồn lực và nền tảng cho quá trình phát triển.

Việt Nam đang hướng tới mục tiêu trở thành nước phát triển có thu nhập cao vào năm 2045. (Trong ảnh: Cảng Lạch Huyện - Hải Phòng). Ảnh: An Thư

PV: Để tháo gỡ những điểm nghẽn lớn của nền kinh tế, hàng loạt thay đổi mang tính cấu trúc đang được triển khai mạnh mẽ. Theo ông, những động lực mới này sẽ tạo ra tác động lan tỏa và thúc đẩy tăng trưởng ra sao?

TS. Lê Duy Bình: Các thay đổi mang tính cấu trúc và chiến lược như: sắp xếp lại đơn vị hành chính; tinh gọn bộ máy; cải cách thể chế đóng vai trò là “chìa khóa” khơi thông các điểm nghẽn tăng trưởng, giải phóng sức sản xuất, kiến tạo không gian phát triển mới và nâng cao năng lực cạnh tranh quốc gia.

Những yếu tố này tạo ra tác động lan tỏa và giải phóng các “điểm nghẽn” tăng trưởng thông qua các tác động cụ thể, giúp giảm gánh nặng chi phí chi thường xuyên, dành dư địa nguồn lực cho đầu tư phát triển và an sinh xã hội.

Các thay đổi mang tính cấu trúc cũng tạo không gian phát triển mới. Việc sáp nhập giúp mở rộng không gian địa lý đô thị và nông thôn, phá vỡ các ranh giới hành chính cục bộ. Điều này giúp các địa phương quy hoạch hạ tầng đồng bộ, tăng cường liên kết vùng, phát huy các lợi thế cạnh tranh tuyệt đối và so sánh của các địa phương, tối ưu hóa chuỗi cung ứng, thu hút đầu tư quy mô lớn và hình thành cụm liên kết ngành hiệu quả.

Các cải cách thể chế mạnh mẽ, quyết liệt được thực hiện góp phần khơi thông nguồn lực. Việc tạo hành lang pháp lý thông thoáng và bình đẳng giúp giải phóng nguồn lực khổng lồ từ khu vực tư nhân, đồng thời, thúc đẩy khu vực doanh nghiệp nhà nước tập trung vào các lĩnh vực then chốt.

PV: Để nâng cao sức chống chịu của nền kinh tế trước những biến động toàn cầu và tạo nền tảng cho một chu kỳ tăng trưởng mới, theo ông, Việt Nam cần ưu tiên những cải cách và động lực nào thời gian tới?

TS. Lê Duy Bình: Vận hội trước mắt của nền kinh tế Việt Nam là vô cùng lớn, nhưng sẽ không tự đến hoặc đến một cách dễ dàng. Những cơ hội này chỉ có thể trở thành hiện thực khi chúng ta biết nắm bắt thời cơ và hành động quyết liệt.

Kỳ vọng thời gian tới sẽ có thêm những hành động quyết liệt nhằm đẩy mạnh cải cách thể chế, phát huy nguồn lực con người, thúc đẩy khoa học công nghệ, chuyển đổi số và huy động hiệu quả nguồn lực từ khu vực tư nhân, Nhà nước và nhà đầu tư nước ngoài, để hiện thực hóa khát vọng phát triển thịnh vượng, hùng cường.

Việt Nam đang hướng tới mục tiêu trở thành nước phát triển có thu nhập cao vào năm 2045. Hướng tới mục tiêu này, nền kinh tế cần thực hiện một số ưu tiên chiến lược.

Ưu tiên chiến lược hàng đầu là nâng cao sức mạnh, năng lực cạnh tranh và tính tự chủ của nền kinh tế, qua đó, giúp Việt Nam thoát bẫy thu nhập trung bình và chuyển sang mô hình tăng trưởng dựa trên đổi mới sáng tạo, công nghệ, tri thức và năng suất lao động.

Song song với mở rộng thương mại, đầu tư quốc tế và phát triển kinh tế tư nhân, cần chú trọng hơn đến năng lực cạnh tranh nội tại, chất lượng và tính bền vững của tăng trưởng, gắn phát triển kinh tế với tiến bộ xã hội, môi trường và lấy con người làm trung tâm.

Đồng thời, tiếp tục đẩy mạnh cải cách thể chế để xây dựng môi trường kinh doanh minh bạch, chi phí thấp và đạt chuẩn quốc tế.

Những ưu tiên chiến lược này sẽ tạo nền tảng vững chắc để Việt Nam xây dựng một nền kinh tế có sức cạnh tranh cao, tự chủ, tự cường và phát huy mạnh mẽ năng lực nội sinh để trở thành một nước phát triển thu nhập cao vào năm 2045.

PV: Xin cảm ơn ông!