Bước ngoặt minh bạch hóa nguồn lực quốc gia

Bức tranh toàn diện đầu tiên về tài sản công

Sau quá trình chuẩn bị công phu, bài bản với nhiều đợt tập huấn, hướng dẫn nghiệp vụ và thí điểm tại một số bộ, ngành, địa phương, đúng 0h ngày 1/1/2025, cuộc tổng kiểm kê tài sản công lần đầu tiên được triển khai đồng loạt trên phạm vi cả nước. Đây là dấu mốc quan trọng, thể hiện quyết tâm chính trị cao của Chính phủ và các bộ, ngành trong việc xây dựng một bức tranh đầy đủ, thống nhất về tài sản công, thay vì bị phân tán và thiếu đồng bộ như nhiều năm trươc đây.

Với quy mô toàn diện, đợt tổng kiểm kê này đã bao phủ toàn bộ các cơ quan nhà nước, đơn vị sự nghiệp công lập, tổ chức được giao quản lý hoặc tạm quản lý tài sản công, cũng như hệ thống tài sản kết cấu hạ tầng do Nhà nước đầu tư và quản lý. Từ trụ sở làm việc, nhà công vụ, phương tiện xe ô tô, máy móc, thiết bị chuyên dùng đến các tài sản hạ tầng thiết yếu như đường bộ, công trình thủy lợi, hệ thống cấp nước, chợ, trường học, bệnh viện, cơ sở văn hóa - thể thao…, tất cả đều được xác lập, rà soát, kiểm kê và đánh giá một cách hệ thống về số lượng, giá trị và tình trạng sử dụng.

Nguồn: Bộ Tài chính. Đồ họa: Phương Anh

Điểm đáng chú ý của cuộc tổng kiểm kê là việc không chỉ “đếm cho đủ”, mà còn chú trọng tới chất lượng thông tin, tính pháp lý và mức độ khai thác, sử dụng của từng loại tài sản. Qua đó, những tài sản sử dụng kém hiệu quả, bỏ hoang, chồng chéo hoặc chưa hoàn thiện hồ sơ pháp lý đã dần được nhận diện rõ hơn, tạo tiền đề quan trọng cho việc xử lý trong thời gian tới.

Bộ Tài chính cho biết, cuộc tổng kiểm kê được triển khai trên cơ sở các nghị quyết quan trọng của Đảng và Quốc hội, đặc biệt là Nghị quyết số 39-NQ/TW về nâng cao hiệu quả quản lý và sử dụng các nguồn lực của nền kinh tế và Nghị quyết số 74/2022/QH15 về thực hành tiết kiệm, chống lãng phí.

Theo báo cáo của Bộ Tài chính, đến ngày 15/6/2025, 100% bộ, ngành và địa phương đã hoàn thành công tác kiểm kê, với sự tham gia của hơn 80.456 đơn vị quản lý và tạm quản lý 19 loại tài sản công. Tổng giá trị tài sản được ghi nhận lên tới trên 11,9 triệu tỷ đồng. Đây là con số rất lớn, phản ánh quy mô nguồn lực mà Nhà nước đang nắm giữ và quản lý.

Đánh giá về kết quả này, ông Nguyễn Tân Thịnh - Cục trưởng Cục Quản lý công sản (Bộ Tài chính) cho biết, đây là nỗ lực rất lớn của các bộ, ngành, địa phương, đặc biệt là đội ngũ cán bộ tài chính ở cơ sở. “Nhiều cán bộ đã làm việc xuyên đêm để trao đổi, thống nhất số liệu, hướng dẫn nghiệp vụ. Nhờ sự cố gắng đó, bức tranh về tài sản công trên phạm vi toàn quốc bước đầu được phác họa tương đối đầy đủ” - ông Nguyễn Tân Thịnh nhấn mạnh.

Minh bạch hóa nguồn lực quốc gia

Kết quả tổng kiểm kê tài sản công năm 2025 cho thấy một bước tiến rõ rệt trong công tác quản lý nguồn lực quốc gia. Không chỉ dừng lại ở việc xác định quy mô tài sản, kiểm kê còn giúp làm rõ hơn thực trạng quản lý, sử dụng tài sản công trong thời gian qua, chỉ ra những tồn tại kéo dài như tình trạng quản lý phân tán, chồng chéo, lãng phí, hoặc thiếu đầy đủ hồ sơ, giấy tờ pháp lý đối với nhiều tài sản.

Đặc biệt, thông qua kiểm kê, nhiều địa phương đã phát hiện các tài sản dôi dư, sử dụng không đúng mục đích, thậm chí có nguy cơ thất thoát nếu không được quản lý chặt chẽ. Đây cũng là tiền đề để các cơ quan có thẩm quyền xây dựng phương án sắp xếp lại, điều chuyển hoặc xử lý tài sản theo đúng quy định, góp phần nâng cao hiệu quả sử dụng nguồn lực công và thực hành tiết kiệm, chống lãng phí.

Tuy nhiên, thực tiễn cũng cho thấy, tổng kiểm kê tài sản công năm 2025 mới chỉ là bước khởi đầu. Trong quá trình rà soát, Bộ Tài chính nhận thấy số liệu tại một số bộ, ngành, địa phương vẫn chưa thật sự đầy đủ, chưa bảo đảm tính chính xác và logic, nhất là trong bối cảnh nhiều địa phương đang triển khai sắp xếp đơn vị hành chính, tinh gọn bộ máy theo mô hình chính quyền địa phương hai cấp. Việc điều chỉnh địa giới hành chính, sáp nhập xã, huyện, cùng quá trình bàn giao tài sản chưa đồng bộ đã làm phát sinh nhiều biến động mà số liệu tại thời điểm ngày 1/1/2025 chưa thể phản ánh hết.

Chính vì vậy, sau khi tổng hợp và đánh giá kết quả kiểm kê năm 2025, Chính phủ đã giao Bộ Tài chính tiếp tục hướng dẫn các bộ, ngành, địa phương thực hiện tổng kiểm kê tài sản công tại thời điểm 0h ngày 1/1/2026. Quyết định này xuất phát từ yêu cầu khách quan nhằm rà soát, chuẩn hóa và hoàn thiện dữ liệu tài sản công, bảo đảm phù hợp với mô hình tổ chức bộ máy mới và đáp ứng yêu cầu chuyển đổi số trong quản lý nhà nước.

Theo ông Nguyễn Tân Thịnh, tổng kiểm kê tài sản công năm 2026 không phải là làm lại từ đầu, mà là bước tiếp nối và hoàn thiện kết quả của năm 2025. Do đó, phạm vi và đối tượng kiểm kê cơ bản được giữ nguyên nhưng sẽ bổ sung thêm nhiều nội dung quan trọng như gắn mã định danh tài sản để phục vụ số hóa và quản lý tập trung; tích hợp thông tin về rủi ro thiên tai đối với nhà, công trình; bổ sung đối tượng là các đơn vị tiếp nhận tài sản thu hồi, chuyển giao sau sắp xếp tổ chức bộ máy.

Việc chuẩn hóa dữ liệu lần này có ý nghĩa đặc biệt quan trọng trong bối cảnh thời gian tới, hoạt động thanh tra, kiểm tra, kiểm toán đối với tài sản công sẽ được tăng cường, nhất là đối với các tài sản chuyển giao sau sáp nhập, sắp xếp. Dữ liệu đầy đủ, chính xác và thống nhất không chỉ giúp nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản lý, mà còn là điều kiện tiên quyết để bảo đảm kỷ luật, kỷ cương tài chính - ngân sách.

Đặc biệt, tổng kiểm kê tài sản công chính là công cụ quan trọng để minh bạch hóa nguồn lực quốc gia, phòng ngừa và chống thất thoát, lãng phí. Khi bức tranh tài sản được làm rõ, Nhà nước có cơ sở khoa học và thực tiễn để sắp xếp lại, điều chuyển, khai thác hoặc xử lý các tài sản dôi dư, không còn nhu cầu sử dụng. “Điều này có ý nghĩa rất lớn trong bối cảnh ngân sách nhà nước còn nhiều khó khăn, trong khi nhu cầu đầu tư cho phát triển kinh tế - xã hội, an sinh, quốc phòng an ninh ngày càng lớn” - Cục trưởng Cục Quản lý công sản cho biết thêm.

Minh bạch tài sản công cũng đồng nghĩa với việc nâng cao trách nhiệm giải trình của các cơ quan, tổ chức và người đứng đầu trong quản lý, sử dụng tài sản được giao. Dữ liệu kiểm kê trở thành nền tảng quan trọng phục vụ lập báo cáo tài chính nhà nước, hoạch định chính sách, xây dựng chiến lược phát triển kinh tế - xã hội và từng bước hình thành hệ thống quản lý tài sản công hiện đại, gắn với chuyển đổi số và chuẩn mực quốc tế.

Có thể khẳng định, tổng kiểm kê tài sản công không chỉ là một cuộc thống kê về số lượng và giá trị, mà là một bước ngoặt chiến lược trong nâng cao năng lực quản trị quốc gia. Từ kết quả năm 2025 đến việc tiếp tục triển khai năm 2026, mục tiêu xuyên suốt là xây dựng một nền quản lý tài sản công công khai, minh bạch, hiệu quả và bền vững, qua đó khai thông nguồn lực, phục vụ tốt hơn cho phát triển đất nước trong giai đoạn mới.