Theo hướng dẫn và kế hoạch của Bộ Tài chính, từ 0 giờ ngày 1/1/2026, công tác tổng kiểm kê tài sản công được triển khai đồng loạt tại các bộ, ngành, địa phương trên cả nước. Ngay từ những ngày đầu năm, các cơ quan, đơn vị đã tập trung rà soát hồ sơ pháp lý, đối chiếu số liệu và cập nhật thông tin tài sản vào hệ thống quản lý theo quy định.

Sau hơn 3 tuần triển khai, dù chưa có báo cáo tổng hợp chính thức, song qua theo dõi bước đầu cho thấy, công tác tổng kiểm kê tài sản công năm 2026 đang từng bước được triển khai theo đúng kế hoạch. Điểm đáng chú ý là hoạt động kiểm kê lần này không chỉ nhằm thống kê số lượng, giá trị tài sản, mà gắn chặt với yêu cầu rà soát, sắp xếp, bố trí và xử lý tài sản công, tài sản kết cấu hạ tầng do Nhà nước đầu tư, quản lý, phù hợp với mô hình tổ chức chính quyền địa phương 2 cấp.

Công tác kiểm kê sẽ tiếp tục được triển khai trong những tháng đầu năm 2026. Ảnh minh họa

Kiểm kê để “chốt số liệu” sau sắp xếp bộ máy

Khác với các đợt kiểm kê trước, tổng kiểm kê tài sản công năm 2026 được triển khai trong bối cảnh tổ chức bộ máy nhà nước các cấp đã và đang được sắp xếp, tinh gọn; mô hình chính quyền địa phương 2 cấp từng bước vận hành ổn định. Trong bối cảnh đó, yêu cầu đặt ra không chỉ là thống kê số lượng tài sản, mà quan trọng hơn là xác định đầy đủ cơ cấu, hiện trạng sử dụng và giá trị tài sản công, tài sản kết cấu hạ tầng do Nhà nước đầu tư, quản lý tại thời điểm chốt số liệu 0 giờ ngày 1/1/2026.

Theo kế hoạch của Bộ Tài chính, kết quả tổng kiểm kê lần này sẽ là cơ sở để tiếp tục sắp xếp, bố trí, sử dụng, khai thác và xử lý tài sản công hiệu quả hơn, phù hợp với mô hình tổ chức bộ máy mới. Đồng thời, việc kiểm kê cũng phục vụ công tác hoàn thiện chính sách, pháp luật về quản lý, sử dụng tài sản công; cung cấp thông tin cho việc lập báo cáo tài chính nhà nước, báo cáo thực hành tiết kiệm, chống lãng phí và xây dựng chiến lược, kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội trong giai đoạn tiếp theo.

Tổng kiểm kê tài sản công năm 2026 cũng được xác định là bước “chốt số liệu” có ý nghĩa đặc biệt quan trọng, bảo đảm phản ánh đầy đủ thực trạng tài sản công sau quá trình sắp xếp, tinh gọn bộ máy và tổ chức lại chính quyền địa phương theo mô hình 2 cấp.

Ngay từ đầu năm 2026, việc thành lập hoặc kiện toàn ban chỉ đạo, tổ kiểm kê các cấp đã được triển khai đồng bộ. Các cơ quan, đơn vị thuộc diện kiểm kê được yêu cầu chuẩn bị đầy đủ hồ sơ pháp lý, chứng từ liên quan đến tài sản đang quản lý, sử dụng; đồng thời rà soát, cập nhật dữ liệu trên hệ thống quản lý tài sản công theo quy định.

Trong quá trình triển khai theo hướng dẫn của Bộ Tài chính, nhiều địa phương đã kết hợp việc nhập liệu với rà soát hiện trạng sử dụng trụ sở làm việc, cơ sở nhà đất. Qua đó, bước đầu phân loại được các tài sản còn phù hợp với yêu cầu tổ chức bộ máy theo mô hình chính quyền địa phương 2 cấp, cũng như những tài sản có dấu hiệu dôi dư, cần tiếp tục đánh giá để đề xuất phương án xử lý trong thời gian tới.

Tại các đô thị lớn, yêu cầu đặt ra không chỉ là kê khai đầy đủ số lượng, giá trị tài sản, mà còn làm rõ tình trạng sử dụng, công năng và mức độ phù hợp của từng trụ sở, từng cơ sở hoạt động sự nghiệp. Việc này nhằm hình thành cơ sở dữ liệu đầy đủ, thống nhất, phục vụ công tác sắp xếp, bố trí và phân cấp quản lý tài sản công khi mô hình chính quyền địa phương 2 cấp được vận hành ổn định.

Bước đầu nhận diện tài sản chưa phù hợp

Từ thực tiễn đợt tổng kiểm kê tài sản công năm 2025, Bộ Tài chính xác định, việc thống nhất cách hiểu, cách làm ngay từ đầu có ý nghĩa quan trọng đối với chất lượng số liệu tổng hợp. Vì vậy, trong giai đoạn đầu triển khai tổng kiểm kê tài sản công năm 2026, nhiều địa phương đã tổ chức tập huấn, hướng dẫn nghiệp vụ cho cán bộ trực tiếp thực hiện theo các nội dung, yêu cầu đã được quán triệt.

Bên cạnh việc hướng dẫn quy trình, biểu mẫu và thao tác kỹ thuật, các lớp tập huấn tập trung làm rõ mục tiêu, yêu cầu của cuộc tổng kiểm kê lần này, đặc biệt là nội dung rà soát tài sản công gắn với việc sắp xếp tổ chức bộ máy và vận hành mô hình chính quyền địa phương 2 cấp. Qua đó, góp phần hạn chế tình trạng kiểm kê mang tính hình thức, nâng cao trách nhiệm của các cơ quan, đơn vị đối với số liệu kê khai, báo cáo.

Qua rà soát ban đầu, cơ quan tài chính các địa phương đã từng bước nhận diện rõ hơn những tồn tại trong quản lý, sử dụng tài sản công. Trong đó, đáng chú ý là tình trạng một số trụ sở làm việc có quy mô lớn nhưng sử dụng chưa hết công suất; cơ sở nhà đất chưa được khai thác hiệu quả; hoặc tài sản phân tán ở nhiều đầu mối quản lý, gây khó khăn cho công tác theo dõi, giám sát.

Trong bối cảnh tổ chức chính quyền địa phương theo mô hình 2 cấp, những tồn tại này nếu không được xử lý kịp thời sẽ tiếp tục ảnh hưởng đến hiệu quả sử dụng nguồn lực nhà nước. Do đó, việc lồng ghép yêu cầu sắp xếp, xử lý tài sản công ngay trong quá trình tổng kiểm kê được nhiều địa phương xác định là cần thiết, nhằm chủ động xây dựng phương án bố trí, điều chuyển hoặc xử lý tài sản sau khi có kết quả kiểm kê chính thức.

Gắn kiểm kê với hoàn thiện thể chế quản lý tài sản công

Cùng với việc triển khai kiểm kê tại các địa phương, các đơn vị chức năng của Bộ Tài chính đang rà soát, điều chỉnh các quy định về tiêu chuẩn, định mức quản lý, sử dụng tài sản công để phù hợp với mô hình chính quyền địa phương 2 cấp. Đây được coi là điều kiện quan trọng để kết quả tổng kiểm kê không chỉ dừng lại ở số liệu, mà thực sự trở thành công cụ phục vụ công tác quản lý, điều hành tài chính - ngân sách.

Từ thực tế triển khai thời gian qua, có thể thấy, tổng kiểm kê tài sản công năm 2026 đang từng bước đi vào chiều sâu. Việc chuẩn hóa dữ liệu, rà soát hồ sơ pháp lý và bước đầu đánh giá mức độ phù hợp của tài sản với mô hình chính quyền địa phương 2 cấp đã tạo nền tảng quan trọng cho các bước tiếp theo.

Theo kế hoạch, công tác kiểm kê sẽ tiếp tục được triển khai trong những tháng đầu năm 2026, trước khi bước vào giai đoạn tổng hợp, kiểm tra, đối chiếu và báo cáo kết quả. Khi đó, bức tranh toàn cảnh về tài sản công và tài sản kết cấu hạ tầng do Nhà nước đầu tư, quản lý sẽ được làm rõ hơn, tạo cơ sở để sắp xếp, sử dụng hiệu quả nguồn lực tài sản công, đáp ứng yêu cầu quản lý trong giai đoạn mới.