“Nhạc trưởng” của nền kinh tế

Theo Nghị quyết số 01/NQ-CP ngày 8/1/2026 về nhiệm vụ, giải pháp chủ yếu thực hiện Kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội và dự toán ngân sách nhà nước năm 2026, Chính phủ yêu cầu các cấp, ngành, địa phương tập trung chỉ đạo, điều hành thực hiện mục tiêu tăng trưởng GDP cả nước năm 2026 phấn đấu từ 10% trở lên gắn với giữ vững ổn định kinh tế vĩ mô, kiểm soát lạm phát và bảo đảm các cân đối lớn.

Đây là một con số thách thức, cao hơn đáng kể mức bình quân của các năm trước đó, đòi hỏi sự nỗ lực vượt bậc của toàn hệ thống chính trị. Đứng trước mục tiêu này, ngành Tài chính đóng vai trò “nhạc trưởng” quan trọng. chủ trì theo dõi chỉ tiêu tốc độ tăng tổng sản phẩm trong nước (GDP), cùng với GDP bình quân đầu người (mục tiêu 5.400 - 5.500 USD) và tốc độ tăng chỉ số giá tiêu dùng (CPI).

Chính phủ yêu cầu các cấp, ngành, địa phương tập trung chỉ đạo, điều hành thực hiện mục tiêu tăng trưởng GDP cả nước năm 2026 phấn đấu từ 10% trở lên. Ảnh tư liệu

Bài toán đặt ra là phải điều hành nhịp nhàng, cân đối được mục tiêu tăng trưởng và lạm phát. Để thúc đẩy GDP tăng tốc lên mức 2 con số, chính sách tài khóa cần phải mở rộng hợp lý, có trọng tâm, trọng điểm, đưa nguồn lực vào nền kinh tế. Đồng thời, Nghị quyết yêu cầu phải kiểm soát CPI ở mức khoảng 4,5%. Điều này đòi hỏi sự phối hợp chặt chẽ giữa chính sách tài khóa và tiền tệ, đảm bảo dòng vốn đi vào sản xuất, kinh doanh, các động lực tăng trưởng thực sự, chứ không chảy vào các lĩnh vực rủi ro, mang tính đầu cơ.

Để đảm bảo nguồn lực cho tăng trưởng, cho các dự án chiến lược, Nghị quyết yêu cầu tăng cường kỷ luật, kỷ cương tài chính - ngân sách nhà nước, bảo đảm thu đúng, đủ, kịp thời. Đặc biệt, phấn đấu thu ngân sách nhà nước năm 2026 tăng ít nhất 10% so với ước thực hiện năm 2025. Để đảm bảo được con số này trong bối cảnh vẫn cần khoan thư sức dân, không thể chỉ dựa vào các sắc thuế truyền thống. Nghị quyết nêu rõ phải mở rộng cơ sở thu, chống thất thu thuế, nhất là từ thương mại điện tử, dịch vụ ăn uống, bán lẻ.

Cùng với đó, ở nhiệm vụ chi, Nghị quyết không yêu cầu tiết kiệm chung chung, mà nêu rõ địa chỉ và mục đích cụ thể. Trong dự toán ngân sách nhà nước năm 2026, tiết kiệm ngay 5% dự toán khi phân bổ chi đầu tư ngân sách từ đầu năm để bổ sung nguồn đầu tư công trình đường sắt Lào Cai - Hà Nội - Hải Phòng và tiết kiệm thêm 10% chi thường xuyên (ngoài tiết kiệm tạo nguồn cải cách tiền lương) bổ sung nguồn chi an sinh xã hội.

Đặc biệt, cơ cấu chi ngân sách năm 2026 được định hướng rõ là tỷ trọng chi đầu tư phát triển phấn đấu đạt 35,5% tổng chi ngân sách nhà nước, trong khi chi thường xuyên kiểm soát ở mức 57,3%. Việc điều chỉnh tỷ lệ tập trung cho đầu tư phát triển cho thấy quyết tâm của Chính phủ trong việc đưa ngân sách thành vốn mồi dẫn dắt đầu tư toàn xã hội (dự kiến đạt 35% GDP).

Hoàn thiện thể chế để khơi thông nguồn lực

Một nền kinh tế muốn tăng trưởng cao không thể chỉ dựa vào vốn ngân sách hay tín dụng ngân hàng. Nghị quyết số 01/NQ-CP nhấn mạnh vai trò của Bộ Tài chính trong việc phát triển thị trường vốn trung và dài hạn, đảm bảo thị trường chứng khoán và trái phiếu hoạt động minh bạch, an toàn.

Nghị quyết cũng đưa ra hàng loạt mốc thời hạn phải hoàn thành trong xây dựng thể chế đã được ấn định, cho thấy yêu cầu rõ ràng về việc tháo gỡ vướng mắc, hoàn thiện thể chế cho thị trường vốn.

Theo đó, Chính phủ giao Bộ Tài chính trong tháng 6/2026 trình Chính phủ Nghị định hướng dẫn về tổ chức bảo lãnh thanh toán trái phiếu, Nghị định về chào bán trái phiếu ra công chúng của doanh nghiệp dự án đầu tư theo phương thức đối tác công - tư (PPP). Đây là những văn bản được kỳ vọng sẽ tạo động lực cho thị trường trái phiếu doanh nghiệp, huy động thêm vốn tư nhân cho các dự án hạ tầng lớn.

Cùng với đó, Bộ Tài chính cũng được giao trình Nghị định quy định chi tiết thi hành Luật Dự trữ quốc gia (sửa đổi) trong tháng 6/2026, trình Luật Hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ và vừa (sửa đổi) trong tháng 8/2026.

Về huy động vốn, Chính phủ cho phép Bộ Tài chính chủ động phát hành trái phiếu Chính phủ để đầu tư các công trình trọng điểm. Việc điều hành khối lượng và kỳ hạn phát hành phải linh hoạt, vừa đáp ứng nhu cầu vốn, vừa đảm bảo thanh khoản thị trường và an toàn nợ công.

Phát triển kinh tế phải đi đôi với công bằng xã hội, đảm bảo an sinh. Từ góc độ tài chính, Nghị quyết giao Bộ Tài chính theo dõi 2 chỉ tiêu quan trọng về "lưới an sinh" là tỷ lệ lực lượng lao động trong độ tuổi tham gia bảo hiểm xã hội đạt 48,1% và tỷ lệ lực lượng lao động tham gia bảo hiểm thất nghiệp đạt 37,07%.

Đồng thời, Bộ Tài chính phải phối hợp để tiếp tục hoàn thiện các quy định về tiền lương, bảo hiểm xã hội, đảm bảo nguồn lực để triển khai hiệu quả các kết luận của Bộ Chính trị về cải cách tiền lương. Việc dành riêng 10% tiết kiệm chi thường xuyên cho an sinh xã hội cho thấy, ngân sách nhà nước luôn sẵn sàng nguồn lực để không ai bị bỏ lại phía sau trong quá trình tăng trưởng nhanh.

Đầu mối theo dõi, đánh giá thực thi

Một điểm mới và quan trọng trong phần tổ chức thực hiện của Nghị quyết số 01/NQ-CP năm 2026 là vai trò đầu mối của Bộ Tài chính. Chính phủ giao Bộ Tài chính chủ trì, phối hợp với các bộ, ngành, địa phương tổng hợp, theo dõi và đánh giá tình hình thực hiện Nghị quyết.

Cụ thể, các bộ, ngành, địa phương phải gửi chương trình hành động trước ngày 20/1/2026 về Bộ Tài chính; xây dựng kịch bản tăng trưởng và gửi về Bộ Tài chính trong tháng 2/2026. Định kỳ hằng quý, các đơn vị gửi báo cáo đánh giá tình hình thực hiện các chỉ tiêu về Bộ Tài chính để tổng hợp báo cáo Chính phủ. Bộ Tài chính chủ trì báo cáo tại các Phiên họp Chính phủ thường kỳ hằng tháng.

Việc giao trọng trách này khẳng định vị thế của Bộ Tài chính không chỉ là cơ quan quản lý tài chính - đầu tư, mà còn là cơ quan tham mưu tổng hợp chiến lược, nắm giữ "huyết mạch" của nền kinh tế thông qua các dữ liệu tài chính - ngân sách.

Nghị quyết số 01/NQ-CP năm 2026 là một bản kế hoạch hành động đầy khát vọng với tinh thần "chỉ bàn làm, không bàn lùi". Đối với ngành Tài chính, nhiệm vụ năm 2026 là rất lớn. Thành công của năm 2026 phụ thuộc nhiều vào khả năng "xoay chuyển tình thế, chuyển đổi trạng thái" và năng lực quản trị nguồn lực quốc gia. Với những chỉ tiêu, nhiệm vụ cụ thể đã được đề ra, đây là lúc toàn ngành bước vào guồng quay tăng tốc ngay từ những ngày đầu năm.