PV: Chính phủ vừa ban hành Nghị quyết 01/NQ-CP về nhiệm vụ, giải pháp chủ yếu thực hiện Kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội và dự toán ngân sách nhà nước năm 2026 (Nghị quyết 01/NQ-CP năm 2026), tiếp tục nhấn mạnh mục tiêu ổn định vĩ mô, thúc đẩy tăng trưởng và nâng cao chất lượng điều hành kinh tế. Ông nhận định thế nào về nghị quyết lần này?

TS. Nguyễn Văn Hiến

TS. Nguyễn Văn Hiến: Ngay từ những ngày đầu năm 2026, Chính phủ đã vào cuộc rất nhanh chóng ban hành nghị quyết về phát triển kinh tế- xã hội của năm mới. Nghị quyết 01/NQ-CP năm 2026 thể hiện thông điệp điều hành rất rõ ràng và quyết liệt của Chính phủ với mục tiêu trọng tâm là giữ vững ổn định kinh tế vĩ mô và tạo động lực tăng trưởng mạnh mẽ hơn theo hướng bền vững và có chất lượng, để hướng tới mục tiêu tăng trưởng cao hai con số trong năm 2026 và những năm tiếp theo.

Tôi đánh giá cao tinh thần của nghị quyết khi Chính phủ kiên quyết không đánh đổi ổn định kinh tế vĩ mô để lấy tăng trưởng trong ngắn hạn. Trong bối cảnh kinh tế thế giới còn rất nhiều những bất ổn và bất định, các yếu tố như lạm phát, tỷ giá và chi phí vốn cũng như chuỗi cung ứng toàn cầu đều còn tiềm ẩn những biến động khó lường trong thời gian tới thì việc Chính phủ nhấn mạnh ổn định kinh tế vĩ mô để giữ vững nền tảng niềm tin của thị trường và tạo độ an toàn cho doanh nghiệp, đảm bảo được tăng trưởng kể cả trong ngắn hạn và trong dài hạn là một chủ trương rất đúng đắn.

Nghị quyết 01/NQ-CP năm 2026 đặt ra mục tiêu tăng trưởng cao nhưng rất đáng quan tâm là cách tiếp cận tăng trưởng trong nghị quyết đưa ra đã có sự chuyển dịch trọng tâm. Tăng trưởng không chỉ dựa vào mở rộng vốn và lao động, mà Nghị quyết 01/NQ-CP đã nhấn mạnh hơn vào cải cách thể chế, môi trường đầu tư, kinh doanh cùng với phát triển khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số. Tôi đánh giá đây là hướng đi rất đúng, vì muốn tăng trưởng nhanh và bền vững thì Việt Nam phải nâng cao năng suất và hiệu quả.

Nghị quyết 01/NQ-CP năm 2026 cũng tiếp tục yêu cầu nâng cao chất lượng điều hành, đặc biệt là sự phối hợp nhịp nhàng giữa các chính sách như chính sách tài khoá, chính sách tiền tệ, đầu tư, chính sách thương mại và an sinh xã hội. Nếu phối hợp tốt các chính sách này thì sẽ đạt mục tiêu kép, vừa đảm bảo sự ổn định, vừa đảm bảo tính tăng trưởng.

Hoạt động xuất nhập khẩu của Việt Nam năm 2025 vẫn duy trì đà tăng trưởng ấn tượng, khẳng định vai trò trụ cột của nền kinh tế. Ảnh: Đức Thanh

PV: Ông nhìn nhận sao về định hướng điều hành chính sách tài khóa trong Nghị quyết 01/NQ-CP năm 2026, đặc biệt là yêu cầu vừa hỗ trợ phục hồi tăng trưởng, vừa giữ kỷ luật ngân sách và an toàn nợ công?

TS. Nguyễn Văn Hiến: Đối với điều hành chính sách tài khoá, trong Nghị quyết 01/NQ-CP năm 2026 Chính phủ đã đặt ra những yêu cầu rất thực tế và đúng trọng tâm. Nghị quyết nhấn mạnh: vừa phải đảm bảo tạo động lực cho tăng trưởng nhưng vừa phải giữ kỷ cương kỷ luật ngân sách và an toàn nợ công. Đây là điểm rất then chốt để đảm bảo tính bền vững của sự phát triển và tăng trưởng, trong bối cảnh Việt Nam đang bước vào giai đoạn cần tăng tốc và dư địa ngân sách không phải là vô hạn, nên đây được xem là yêu cầu rất quan trọng.

Phân tích sâu hơn có thể thấy, trước hết, về mục tiêu hỗ trợ tăng trưởng, Chính phủ đang đi theo hướng tài khóa chủ động, có trọng điểm và có điều kiện. Trong đó, đòn bẩy quan trọng nhất là đầu tư công. Nhưng thay vì chỉ nhấn mạnh vào việc tăng chi đầu tư thì nghị quyết cũng nhấn mạnh phải đẩy nhanh tiến độ và nâng cao chất lượng giải ngân. Đây là tư duy rất cần thiết và đúng đắn. Nếu làm thủ tục chậm và dự án kém hiệu quả thì ngân sách có giải ngân nhiều, tiến độ giải ngân cao cũng sẽ không tạo ra được tăng trưởng thực sự, thậm chí còn làm tăng áp lực nợ và rủi ro gây lãng phí cho đầu tư công.

Về kỷ luật ngân sách, yêu cầu trong Nghị quyết 01/NQ-CP năm 2026 là một điểm rất đáng ghi nhận. Trong thực tế điều hành ngân sách, điều khó nhất là giữ được kỷ luật chi tiêu, khi mà nhu cầu cần hỗ trợ của cả nền kinh tế luôn luôn rất lớn, vì Việt Nam muốn tăng trưởng, muốn phát triển thì phải có hỗ trợ đầu tư. Như vậy, giữ vững kỷ luật ngân sách là rất quan trọng. Nghị quyết đặt ra yêu cầu về kỷ luật ngân sách với một thông điệp rất mạnh mẽ, đó là chính sách hỗ trợ phải đúng đối tượng, đúng mục tiêu và đo lường được hiệu quả của chính sách hỗ trợ.

Bên cạnh đó, Nghị quyết 01/NQ-CP năm 2026 đặt ra yêu cầu cao về an toàn nợ công, nhấn mạnh bản chất nợ công không phải là vay bao nhiêu mà vấn đề là vay với mục đích gì và nó có tạo ra được năng lực để chúng ta trả nợ hay không?. Nếu vay cho các dự án hạ tầng then chốt, vay để phục vụ mục đích về chuyển đổi số, đầu tư vào logistics, phát triển năng lượng, giáo dục, y tế... sẽ tạo ra đà tăng trưởng trong dài hạn và hiệu quả là tăng thu ngân sách trong tương lai thì việc vay đó có chất lượng. Nhưng ngược lại, vay đầu tư vào những dự án không tạo ra chỉ số tăng trưởng cụ thể, đầu tư dàn trải thì khoản vay đó sẽ làm cho gánh nặng nợ công tăng lên.

PV: Nghị quyết 01/NQ-CP năm 2026 yêu cầu phối hợp chặt chẽ giữa chính sách tài khóa, tiền tệ và các chính sách vĩ mô khác. Theo ông, đâu là thách thức lớn nhất trong việc thực hiện yêu cầu này và cần lưu ý điều gì để tránh “độ trễ chính sách”?

TS. Nguyễn Văn Hiến: Tôi cho rằng yêu cầu về phối hợp chặt chẽ giữa chính sách tài khoá, chính sách tiền tệ và các chính sách vĩ mô khác trong Nghị quyết 01/NQ-CP năm 2026 là hoàn toàn đúng. Bởi vì, một chính sách đơn lẻ khó có thể tạo ra được hiệu quả tối ưu, cho nên cần phải có sự phối hợp chặt chẽ với nhau để tạo một “hợp lực” cùng thúc đẩy tăng trưởng và phát triển.

Tuy nhiên, thách thức lớn nhất của chủ trương này nằm ở chỗ mỗi chính sách lại có những mục tiêu ưu tiên, cơ chế truyền dẫn chính sách và độ trễ chính sách khác nhau. Ví dụ, chính sách tiền tệ thường rất nhạy cảm với mục tiêu về kiểm soát lạm phát, tỷ giá, ổn định tài chính và chi phí vốn, trong khi đó chính sách tài khóa lại hướng vào thúc đẩy tổng cầu, tạo việc làm, tạo đầu tư công và đảm bảo an sinh xã hội. Tài khóa và tiền tệ là hai chính sách kinh tế vĩ mô lớn nhất, một bên giống như “chân ga” và một bên là “chân phanh” của một cỗ xe hơi. Nếu bên "chân ga" tăng, nhưng bên "chân phanh" lại phanh thì sẽ kìm hãm nhau, không phát triển được, nên cần phải có sự phối hợp nhịp nhàng để đảm bảo các chính sách phối hợp chặt chẽ với nhau mới mang lại hiệu quả được.

PV: Xin cảm ơn ông!