Cú sốc tâm lý ngắn hạn
Những diễn biến căng thẳng mới tại Trung Đông, đặc biệt trong bối cảnh đối đầu gia tăng giữa Iran và Israel, đang làm gia tăng tâm lý thận trọng trên các thị trường tài chính toàn cầu. Giá dầu tăng do lo ngại nguy cơ gián đoạn nguồn cung, trong khi dòng tiền có xu hướng tìm đến các tài sản trú ẩn như vàng hay đồng USD.
Tuy nhiên, theo nhiều thống kê lịch sử, các cú sốc địa chính trị thường chỉ khiến thị trường điều chỉnh trong thời gian ngắn. Những biến động ban đầu phần lớn xuất phát từ yếu tố tâm lý hơn là sự thay đổi thực sự trong nền tảng kinh tế.
Ông Nguyễn Anh Khoa - Giám đốc Phân tích của Công ty Chứng khoán Agribank cho biết: "Các thị trường chứng khoán thế giới đều phản ứng giảm điểm ngay sau thông tin trên nhưng đang dần hồi phục trở lại. Như trong lịch sử các sự kiện địa chính trị trước đây, thị trường chứng khoán toàn cầu thường ghi nhận áp lực điều chỉnh trong ngắn hạn nhưng không kéo dài quá lâu”.
 |
| Nhà đầu tư có thể chuẩn bị sẵn các kịch bản và mức chịu lỗ trước khi giải ngân. Ảnh: An Thư |
Theo thống kê, các chỉ số lớn như Dow Jones Industrial Average hay VN-Index thường quay trở lại xu hướng tăng trong vòng 10 - 20 phiên sau khi cú sốc ban đầu xuất hiện.
Dù vậy, những diễn biến tại Trung Đông vẫn cần được theo dõi sát sao do khu vực này nắm giữ vai trò quan trọng trong hệ thống năng lượng toàn cầu. Một trong những rủi ro lớn nhất là khả năng gián đoạn vận chuyển dầu qua eo biển Hormuz - tuyến hàng hải chiến lược vận chuyển khoảng 20% nguồn cung dầu thô của thế giới. Trong kịch bản căng thẳng leo thang và tắc nghẽn tại eo biển Hormuz kéo dài, việc gián đoạn vận chuyển dầu có thể khiến giá dầu neo cao, qua đó dẫn đến gia tăng chi phí năng lượng và tạo áp lực lên lạm phát toàn cầu.
Tình hình căng thẳng tại Trung Đông có dấu hiệu lan rộng cũng khiến sức mạnh đồng USD, với chỉ số DXY mạnh lên trong thời gian gần đây, đạt khoảng 99 điểm trong ngày 5/3/2026. Việc đồng USD mạnh lên có thể tạo áp lực tăng tỷ giá USD/VND.
“Mặc dù xung đột tại Trung Đông có thể tạo ra các biến động mạnh trong ngắn hạn, tác động này thường không duy trì lâu dài trên các thị trường tài chính toàn cầu. Đối với thị trường cổ phiếu, tôi cho rằng, các nhịp điều chỉnh là cơ hội tích lũy cổ phiếu có nền tảng cơ bản tốt cho trung - dài hạn”, ông Khoa phân tích.
Chiến lược “phòng thủ và thích ứng”
Ông Nghiêm Sỹ Tiến - Chuyên viên phân tích cao cấp của Công ty Chứng khoán KB Việt Nam cho rằng, trong giai đoạn thị trường nhiều biến động, nhà đầu tư nên chuyển sang chiến lược “phòng thủ và thích ứng”.
Theo ông Tiến, thay vì hoảng loạn bán tháo, nhà đầu tư cần rà soát danh mục và giảm tỷ trọng ở những nhóm ngành chịu tác động tiêu cực trực tiếp như hàng không, nhựa hoặc các doanh nghiệp có dư nợ vay ngoại tệ lớn. Đồng thời, có thể xem xét phân bổ vốn vào các nhóm ngành mang tính phòng vệ như năng lượng hoặc vận tải biển - những lĩnh vực có khả năng hưởng lợi khi rủi ro địa chính trị gia tăng.
| Cơ hội và rủi ro với cổ phiếu dầu khí Xung đột tại Trung Đông thường kéo giá dầu đi lên do lo ngại nguồn cung từ các quốc gia xuất khẩu lớn bị ảnh hưởng. Một số cổ phiếu dầu khí có thể đang hưởng lợi từ đà tăng của giá dầu. Tuy nhiên, cách chuyên gia cho rằng nếu trạng thái margin trên thị trường trở nên căng thẳng và nguồn cung dầu mỏ từ Trung Đông tiếp tục bị gián đoạn, rủi ro đối với nhóm cổ phiếu này cũng có thể gia tăng. Những nhà đầu tư đang nắm giữ tỷ trọng tiền mặt lớn hiện là nhóm “làm chủ cuộc chơi” và có thể cân nhắc giải ngân từng phần tại các nhịp giảm sâu tiếp theo của thị trường. |
“Tuy nhiên, đây chủ yếu là các cơ hội mang tính thời điểm, do đó nhà đầu tư không nên quá hưng phấn mua đuổi ở vùng giá cao. Với danh mục dài hạn, các nhịp điều chỉnh sâu do yếu tố tâm lý có thể trở thành cơ hội để tích lũy cổ phiếu cơ bản tốt cho chu kỳ phục hồi sau khi xung đột hạ nhiệt” - ông Tiến nhấn mạnh.
Ông Nguyễn Anh Khoa cũng cho rằng, với đặc thù thị trường chứng khoán Việt Nam thường có độ nhạy cao với các biến động địa chính trị, nhà đầu tư cần tránh ra quyết định vội vàng theo hiệu ứng đám đông.
Nhà đầu tư có thể theo dõi các chỉ số quan trọng như diễn biến giá dầu, giá cước vận tải, mức độ mạnh lên của đồng USD trên xu hướng vài tuần cũng như phản ứng chính sách tiền tệ của các ngân hàng trung ương lớn, vì đây mới là các yếu tố có thể ảnh hưởng trực tiếp tới chi phí vốn và lợi nhuận doanh nghiệp.
Ngoài ra, nhà đầu tư cũng có thể chuẩn bị sẵn các kịch bản và mức chịu lỗ trước khi giải ngân. Một danh mục với tỷ trọng hợp lý, trong đó phần lớn là các cổ phiếu có nền tảng cơ bản lành mạnh, có triển vọng tăng trưởng lợi nhuận rõ ràng và ít chịu ảnh hưởng bởi biến động địa chính trị, đồng thời duy trì tỷ trọng tiền mặt ở mức an toàn sẽ giúp giảm áp lực biến động danh mục trong bối cảnh thị trường nhiễu thông tin.
