“Tấm gương” phản chiếu năng lực quản trị

Năm 2026 được xem là giai đoạn bản lề đối với thị trường chứng khoán Việt Nam khi FTSE Russell sẽ áp dụng nâng hạng lên thị trường mới nổi vào tháng 9/2026. Song hành với cơ hội đó là những thay đổi quan trọng trong khung khổ pháp lý và chuẩn mực quản trị doanh nghiệp.

Đáng chú ý, Bộ Nguyên tắc Quản trị công ty Việt Nam (VNCG Code) đã được ban hành vào tháng 1/2026, xây dựng trên nền tảng các chuẩn mực quản trị tiên tiến của G20/OECD Principles of Corporate Governance 2023. Cùng với đó, Trung tâm Tài chính Quốc tế tại TP. Hồ Chí Minh đã chính thức đi vào vận hành, mở ra kỳ vọng mới trong việc thu hút dòng vốn đầu tư quốc tế chất lượng cao.

Những chuyển động này cho thấy thị trường chứng khoán Việt Nam đang bước vào một giai đoạn phát triển mới với chuẩn mực cao hơn và kỳ vọng lớn hơn từ cộng đồng nhà đầu tư trong và ngoài nước. Trước những thay đổi mang tính bước ngoặt đó, mùa đại hội đồng cổ đông (ĐHĐCĐ) năm 2026 không còn đơn thuần là một thủ tục pháp lý thường niên mà đang trở thành diễn đàn quan trọng để doanh nghiệp thể hiện năng lực quản trị và cam kết minh bạch của mình. Với tư cách là cơ quan quyền lực cao nhất của công ty, ĐHĐCĐ là nơi tập hợp tiếng nói của toàn thể cổ đông, đồng thời là diễn đàn quan trọng để hội đồng quản trị và ban lãnh đạo doanh nghiệp thực hiện trách nhiệm giải trình đối với các quyết định chiến lược.

Một kỳ ĐHĐCĐ được tổ chức minh bạch, cởi mở sẽ giúp doanh nghiệp được đánh giá cao về quản trị, góp phần giảm đầu tư và gia tăng sức hấp dẫn. Ảnh: SSI

Một kỳ ĐHĐCĐ được tổ chức minh bạch, cởi mở và thực chất không chỉ giúp doanh nghiệp được đánh giá cao về quản trị mà còn trực tiếp góp phần giảm rủi ro đầu tư và gia tăng sức hấp dẫn đối với dòng vốn quốc tế.

Ông Nguyễn Hoàng Dương - Phó Chủ tịch Ủy ban Chứng khoán Nhà nước cho biết, năm 2026 mở ra với nhiều tín hiệu tích cực khi thị trường chứng khoán Việt Nam đang tiến gần hơn tới mục tiêu nâng hạng lên thị trường mới nổi.

Theo ông Dương, cùng với tiến trình nâng hạng thị trường, việc hình thành các trung tâm tài chính quốc tế tại TP. Hồ Chí Minh và Đà Nẵng đang tạo thêm điều kiện để Việt Nam trở thành điểm đến hấp dẫn đối với dòng vốn đầu tư quốc tế dài hạn. Cùng với đó, việc ban hành Bộ Nguyên tắc Quản trị công ty Việt Nam đã mang lại một khung định hướng rõ ràng cho cộng đồng doanh nghiệp niêm yết, giúp các doanh nghiệp từng bước nâng cao chuẩn mực quản trị và tiệm cận với các thông lệ tốt trên thế giới.

“Kinh nghiệm từ nhiều thị trường trong khu vực cho thấy, khi các nhà đầu tư quốc tế bắt đầu quan tâm tới một thị trường mới nổi, điều họ quan sát không chỉ là tốc độ tăng trưởng hay các chỉ số tài chính mà còn là cách doanh nghiệp vận hành hệ thống quản trị. Đại hội đồng cổ đông chính là nơi thể hiện rõ nhất mức độ minh bạch thông tin, chất lượng giải trình của hội đồng quản trị, văn hóa đối thoại với cổ đông cũng như khả năng truyền tải tầm nhìn và cam kết phát triển bền vững của doanh nghiệp” - ông Nguyễn Hoàng Dương nhấn mạnh.

Theo ông Dương, tuân thủ các quy định pháp lý là nền tảng không thể thiếu đối với mọi doanh nghiệp niêm yết. Tuy nhiên, những doanh nghiệp chỉ dừng lại ở mức tuân thủ sẽ ngày càng khó tạo ra sự khác biệt trong mắt các nhà đầu tư quốc tế. Trong khi đó, những doanh nghiệp chủ động tiên phong nâng chuẩn quản trị, áp dụng các nguyên tắc của VNCG Code, tham chiếu thông lệ ASEAN và coi ĐHĐCĐ là cơ hội đối thoại thực chất với cổ đông sẽ là những doanh nghiệp có khả năng tạo dựng niềm tin và nâng cao uy tín trên thị trường. Trong giai đoạn thị trường hướng tới mục tiêu nâng hạng, quản trị doanh nghiệp vì thế không chỉ là yêu cầu tuân thủ mà còn trở thành một lợi thế cạnh tranh quan trọng trong việc thu hút dòng vốn đầu tư dài hạn.

Thước đo niềm tin đối với lãnh đạo doanh nghiệp

Ở góc nhìn từ thực tiễn quản trị doanh nghiệp, ông Phan Lê Thành Long - Tổng Giám đốc Viện Thành viên Hội đồng Quản trị Việt Nam (VIOD) cho rằng, ĐHĐCĐ ngày càng được nhà đầu tư coi là “thước đo niềm tin” đối với ban lãnh đạo doanh nghiệp.

Theo ông Long, tại các thị trường phát triển, nhà đầu tư thường đánh giá nhiều yếu tố thông qua kỳ họp ĐHĐCĐ, bao gồm mức độ minh bạch thông tin, khả năng giải trình của hội đồng quản trị, quyền tham gia và biểu quyết của cổ đông cũng như chất lượng đối thoại giữa doanh nghiệp và nhà đầu tư.

Một kỳ đại hội được tổ chức tốt không chỉ thể hiện ở việc tuân thủ các quy định pháp lý mà còn phản ánh năng lực quản trị và văn hóa minh bạch của doanh nghiệp. Việc chuẩn bị tài liệu đầy đủ trước đại hội, cung cấp thông tin kịp thời cho cổ đông, tạo điều kiện để cổ đông tham gia thảo luận cũng như phản hồi rõ ràng các câu hỏi của cổ đông đều là những yếu tố được nhà đầu tư quan sát và đánh giá rất kỹ.

Theo ông Long, niềm tin của nhà đầu tư không được xây dựng chỉ trong một ngày đại hội mà là cả một quá trình liên tục trước, trong và sau đại hội. Vì vậy, ĐHĐCĐ cần được nhìn nhận như một điểm kết nối quan trọng trong hành trình xây dựng uy tín và danh tiếng của doanh nghiệp trên thị trường.

Song song với việc nâng cao chuẩn mực quản trị, khung khổ pháp lý liên quan đến quản trị công ty tại Việt Nam cũng đang được tiếp tục hoàn thiện. Ông Lê Trung Hải - Phó Trưởng ban Ban Giám sát công ty đại chúng, Ủy ban Chứng khoán Nhà nước cho biết, quy định pháp lý về quản trị công ty đã có nhiều thay đổi tích cực. Những thay đổi này được thể hiện thông qua việc sửa đổi Luật Doanh nghiệp 2025, ban hành Nghị định 168/2025/NĐ-CP về đăng ký doanh nghiệp và đặc biệt là Nghị định 245/2025/NĐ-CP sửa đổi, bổ sung Nghị định 155/2020/NĐ-CP hướng dẫn thi hành Luật Chứng khoán.

Theo ông Hải, một trong những điểm đáng chú ý của Luật Doanh nghiệp sửa đổi là việc bổ sung khái niệm “chủ sở hữu hưởng lợi”. Quy định này giúp nhận diện cá nhân thực sự kiểm soát trong cấu trúc sở hữu doanh nghiệp, qua đó tăng cường tính minh bạch và hỗ trợ cơ quan quản lý trong việc giám sát cấu trúc sở hữu.

Các quy định mới cũng yêu cầu doanh nghiệp lưu trữ và cập nhật thông tin về chủ sở hữu hưởng lợi, đồng thời siết chặt các hành vi kê khai vốn điều lệ không trung thực. Bên cạnh đó, pháp luật cũng nhấn mạnh trách nhiệm cá nhân của người đại diện theo pháp luật khi gây thiệt hại cho doanh nghiệp.

Việc chuyển trọng tâm trách nhiệm từ tổ chức sang cá nhân quản lý được kỳ vọng sẽ nâng cao tính trách nhiệm giải trình trong quản trị công ty, góp phần củng cố nền tảng minh bạch và phát triển bền vững cho thị trường vốn Việt Nam trong giai đoạn mới.