Gánh nặng chi phí

Ông Uông Việt Dũng - Cục trưởng Cục Hàng không Việt Nam cho biết, với các hãng hàng không Việt Nam, giá nhiên liệu chiếm tỷ trọng rất lớn trong chi phí vận hành. Thông thường, chi phí nhiên liệu bay chiếm khoảng 35 - 40% tổng chi phí vận hành của các hãng hàng không, tùy thuộc vào độ tuổi đội bay, hiệu suất khai thác và loại đường bay.

Việc phải điều chỉnh lộ trình bay để tránh các vùng không phận đóng (bay xa thêm, bay vòng) cũng làm tăng thời gian bay, tiêu hao nhiên liệu, chi phí làm thêm giờ của tổ bay và chi phí bảo dưỡng, qua đó làm giảm lợi nhuận của hoạt động kinh doanh hàng không. Ngoài ra, chi phí gián tiếp cũng gia tăng khi phí bay qua các hành lang thay thế và phụ phí rủi ro bảo hiểm bay đều tăng vọt do đứt gãy chuỗi cung ứng năng lượng.

Skypec nạp nhiên liệu bay cho tàu bay Vietnam Airlines tại Cảng hàng không quốc tế Tân Sơn Nhất.

Theo báo cáo của Tổng Công ty Hàng không Việt Nam (Vietnam Airlines), với mức giá dầu Jet A-1 khoảng 200 - 230 USD/thùng như những ngày vừa qua, chi phí khai thác của hãng hàng không quốc gia sẽ tăng thêm 50 - 60%/tháng so với trước khi xảy ra xung đột. Con số này của Sun PhuQuoc Airways là khoảng 30%.

Trong khi đó, Vietjet Air, với quy mô khai thác gồm 102 tàu bay Airbus A321 và A330, nếu giá Jet A-1 tiếp tục neo ở mức cao, khoảng 160 - 170 USD/thùng, chi phí khai thác của hãng sẽ tăng thêm khoảng 2.000 tỷ đồng mỗi tháng, đẩy chi phí nhiên liệu phát sinh trong cả năm 2026 có thể lên tới gần 10.000 tỷ đồng.

Ngay cả khi được cấp có thẩm quyền cho phép áp dụng phụ thu nhiên liệu hàng không đối với vé máy bay nội địa, với cơ chế điều chỉnh linh hoạt theo các mức giá nhiên liệu hàng không thực tế, thì chi phí nhiên liệu bay vẫn là gánh nặng rất lớn đối với nhiều hãng hàng không trong nước.

Cần nói thêm rằng, phần lớn các hãng hàng không đều xây dựng kế hoạch kinh doanh năm 2026 - năm được kỳ vọng có sự bứt tốc mạnh mẽ khi ngành cơ bản phục hồi sau đại dịch Covid-19 - trên giả định giá Jet A-1 quanh mức 65 - 70 USD/thùng. Nếu xung đột tại Trung Đông không kết thúc sớm, giá nhiên liệu tăng cao sẽ thổi bay kết quả lợi nhuận trong kế hoạch mà các hãng hàng không xây dựng cho năm 2026.

“Mức giá 160 - 170 USD/thùng Jet A-1 sẽ khiến tất cả các hãng hàng không càng bay càng lỗ. Hãng bay nào có nhiều tàu bay, nhiều đường bay, thì mức lỗ càng lớn” - ông Nguyễn Quang Trung - Phó Tổng giám đốc Vietnam Airlines cho biết.

Bấp bênh nguồn cung

Để ứng phó với giá nhiên liệu tăng cao, đại diện Vietnam Airlines cho biết, hãng đang rà soát, tối ưu hóa chi phí, triển khai các giải pháp duy trì mạng đường bay và kế hoạch bay; đồng thời phối hợp chặt chẽ với ngành du lịch để nghiên cứu mở mới hoặc tăng tần suất khai thác tới các thị trường tiềm năng như châu Mỹ, châu Phi, châu Úc, Đông Âu, Ấn Độ, Nhật Bản và Hàn Quốc.

Tuy nhiên, bên cạnh giá tăng đột biến, tình hình cung ứng nhiên liệu hàng không quốc tế cũng đang rất căng thẳng, manh nha hình thành nguy cơ khủng hoảng nhiên liệu hàng không trên phạm vi toàn cầu.

Cục Hàng không Việt Nam cho biết, hiện hầu hết các nhà cung cấp và nhà máy trong khu vực không có hàng sẵn, nhiều kho dự trữ đã cạn. Các quốc gia có năng lực sản xuất, xuất khẩu lớn cùng nhiều nhà máy lọc dầu lớn đều đã hoặc có nguy cơ phải giảm, thậm chí ngừng xuất khẩu nhiên liệu hàng không, bao gồm Hàn Quốc và Nhật Bản.

Đặc biệt, Trung Quốc đã công bố việc hạn chế và tiến tới ngừng hoàn toàn xuất khẩu các sản phẩm nhiên liệu hàng không. Trong khi đó, Việt Nam là quốc gia phụ thuộc lớn vào nhập khẩu nhiên liệu hàng không, với khoảng 70% nhu cầu phải nhập khẩu, trong đó hơn 60% đến từ Thái Lan và Trung Quốc, dẫn tới tình trạng tranh mua, đẩy giá lên cao.

Hiện Việt Nam có 5 đơn vị cung cấp nhiên liệu hàng không, trong đó, Công ty TNHH MTV Nhiên liệu hàng không Việt Nam (Skypec) và Công ty cổ phần Nhiên liệu bay Petrolimex (Petrolimex Aviation) là hai đơn vị chủ lực, cung cấp phần lớn nhiên liệu hàng không cho các hãng hàng không Việt Nam và các hãng nước ngoài khai thác tại Việt Nam.

Theo báo cáo của Skypec và Petrolimex Aviation, các đơn vị này vẫn đảm bảo cung cấp nhiên liệu cho các hãng hàng không đến hết ngày 31/3/2026 theo kế hoạch và hợp đồng đã ký.

Mặc dù các doanh nghiệp đã triển khai việc mua hàng để phục vụ nhu cầu từ tháng 4/2026, song các đối tác cung cấp tại Singapore, Thái Lan và Trung Quốc đang trì hoãn việc giao hàng vì nhiều lý do, thậm chí có thể áp dụng điều khoản bất khả kháng để chấm dứt hợp đồng. Do đó, nguy cơ thiếu hụt nhiên liệu hàng không cho các hãng bay Việt Nam ngay từ đầu tháng 4/2026 và các tháng tiếp theo là hiện hữu.

“Skypec, Petrolimex Aviation và Tapetco đang tìm kiếm các nguồn cung cấp khác, chấp nhận mức giá cao để phục vụ kế hoạch sản xuất, kinh doanh từ tháng 4/2026 trở đi. Tuy nhiên, trong bối cảnh hiện nay, việc tìm được nhà cung cấp mới là rất khó” - lãnh đạo Cục Hàng không Việt Nam cho biết.