Lan tỏa giá trị tới 99% hộ nghèo và những điểm nghẽn cần gỡ

Chia sẻ tại Hội thảo lấy ý kiến về hồ sơ dự thảo Nghị định sửa đổi, bổ sung một số điều của Nghị định số 58/2018/NĐ-CP ngày 18/4/2018 về bảo hiểm nông nghiệp (Nghị định 58) do Cục Quản lý, giám sát bảo hiểm (Bộ Tài chính) vừa tổ chức, nhiều doanh nghiệp bảo hiểm ghi nhận những kết quả tích cực trong triển khai bảo hiểm nông nghiệp. Không chỉ mở rộng độ phủ bảo hiểm, chương trình còn mang ý nghĩa xã hội rõ nét khi hỗ trợ người nông dân, đặc biệt là các hộ nghèo và cận nghèo, giảm thiểu rủi ro trước thiên tai và dịch bệnh.

Ông Vũ Tử Quân - Phó Giám đốc Ban Bảo hiểm tài sản kỹ thuật, Tổng Công ty Bảo hiểm Bảo Việt cho biết, giai đoạn năm 2019 - 2021, Bảo hiểm Bảo Việt đã triển khai sản phẩm bảo hiểm nông nghiệp với đối tượng là trâu bò và cây lúa tại một số địa phương. Chương trình có gần 16.000 hộ, tổ chức tham gia, tổng giá trị được bảo hiểm đạt 137,7 tỷ đồng. Tổng doanh thu phí bảo hiểm thu được hơn 6 tỷ đồng.

Tổng số hộ nông dân/tổ chức sản xuất tham gia bảo hiểm nông nghiệp tại Quyết định số 22/2019/QĐ-TTg và Quyết định số 13/2022/QĐ-TTg lên tới 20.011 hộ. Ảnh: Đức Thanh

Dù vậy, với sản phẩm bảo hiểm cây lúa theo chỉ số viễn thám khi triển khai tại Thái Bình (nay là Hưng Yên) và Nghệ An, trong mùa mưa bão năm 2020, do không đồng nhất giữa thiệt hại thực tế và kết quả viễn thám, chương trình phải dừng lại.

Sau khi Quyết định số 13/2022/QĐ-TTg được ban hành, Bảo hiểm Bảo Việt đã phối hợp với các nhà tái bảo hiểm để chuyển đổi sản phẩm từ bảo hiểm viễn thám sang bảo hiểm theo thiệt hại thực tế.

"Tuy nhiên, do đây là sản phẩm mới, Tổng Công ty mất nhiều thời gian làm việc với nhà tái bảo hiểm để xây dựng lại sản phẩm, phải thu thập dữ liệu tổn thất tại các địa phương thí điểm. Công tác thu thập dữ liệu gặp nhiều khó khăn, mất thời gian và chưa đáp ứng yêu cầu. Vì vậy, giai đoạn 2022 - 2025, chúng tôi mới triển khai bảo hiểm trâu bò tại tỉnh Hà Giang" - ông Quân thông tin.

Trong giai đoạn này, gần 3.300 hộ tham gia với tổng giá trị bảo hiểm vật nuôi 65 tỷ đồng, doanh thu phí hơn 2 tỷ đồng. Đáng chú ý, 99% đối tượng tham gia là hộ nghèo và cận nghèo, cho thấy phần lớn người thụ hưởng chính sách thuộc nhóm yếu thế. Qua đó, thể hiện ý nghĩa xã hội lớn của chương trình bảo hiểm nông nghiệp. Dù vậy, sau giai đoạn 2019 - 2021 tạo dấu ấn lan tỏa, giai đoạn 2 ghi nhận sự sụt giảm về số lượng tham gia và cơ cấu chuyển hoàn toàn sang bảo hiểm vật nuôi.

Theo thông tin từ Bảo hiểm Bảo Minh, dù quy mô triển khai còn khiêm tốn, lĩnh vực này vẫn còn nhiều dư địa phát triển. Hiện diện tích cây trồng được bảo hiểm đạt trên 2.000 ha, vật nuôi được bảo hiểm là 644 con; tổng doanh thu phí bảo hiểm đạt 558 triệu đồng.

"Bảo hiểm nông nghiệp là một nghiệp vụ rất phức tạp, nhiều số liệu, thống kê số liệu không dễ dàng, đòi hỏi kỹ thuật, chuyên môn và nhiều yếu tố khác" - đại diện Bảo hiểm Bảo Minh nhìn nhận.

Sửa đổi chính sách theo hướng mở

Thống kê từ Cục Quản lý, giám sát bảo hiểm cho thấy, tổng số hộ nông dân/tổ chức sản xuất tham gia bảo hiểm nông nghiệp tại Quyết định số 22/2019/QĐ-TTg và Quyết định số 13/2022/QĐ-TTg lên tới 20.011 hộ; trong đó, số hộ nghèo và cận nghèo chiếm phần lớn (87,6%). Tổng phí bảo hiểm cả hai giai đoạn là 9,25 tỷ đồng, trong đó, ngân sách nhà nước hỗ trợ 7,86 tỷ đồng.

Đại diện Bảo hiểm Bảo Việt cho rằng, cần có cơ chế khơi thông dòng chảy hành chính để vốn ngân sách và sản phẩm bảo hiểm đến tay nông dân đúng thời điểm mùa vụ. Theo ông Vũ Tử Quân, cần bổ sung trách nhiệm cung cấp dữ liệu cấp thiết từ các cơ quan, vì phải có dữ liệu thống kê, các doanh nghiệp bảo hiểm và nhà tái bảo hiểm mới có thể xây dựng được sản phẩm và định phí.

Doanh nghiệp đề xuất gộp chung nhóm hộ nghèo và cận nghèo thay vì tách riêng như quy định tại Nghị định 58, đồng thời áp dụng mức hỗ trợ 95% phí bảo hiểm theo dự thảo Nghị định sửa đổi, bổ sung một số điều của Nghị định 58. Theo đại diện Bảo hiểm Bảo Việt, ranh giới giữa hai nhóm khá mong manh và việc phân tách làm phát sinh thêm thủ tục hành chính, gây phức tạp trong quá trình phê duyệt và triển khai chính sách.

Trong khi đó, đại diện Bảo hiểm Bảo Minh nhấn mạnh, cần có các nhà tái bảo hiểm hỗ trợ tài chính trong trường hợp rủi ro lớn, phức tạp. Đồng thời, cần hệ thống số liệu thống kê đầy đủ, chính xác phục vụ giám định, bồi thường và giúp người nông dân tiếp cận thông tin tin cậy. Bên cạnh đó, doanh nghiệp cũng đề xuất bổ sung các rủi ro được bảo hiểm phù hợp với nhu cầu sản xuất nông nghiệp.

Dưới góc độ quản lý, ông Lê Đức Thịnh - Cục trưởng Cục Kinh tế hợp tác và Phát triển nông thôn (Bộ Nông nghiệp và Môi trường) nhấn mạnh, không thể có một nền nông nghiệp hiện đại nếu thiếu vai trò của bảo hiểm. Bảo hiểm giúp giảm thiểu thiệt hại, quản trị rủi ro, đồng thời ổn định thu nhập và duy trì sản xuất cho người nông dân.

"Nếu có một phần hỗ trợ để vượt qua thiệt hại, ví dụ như giống, nông dân có thể tái sản xuất; còn nếu không, thì không có cách nào khác. Chỉ một năm mất mùa, 3 - 4 năm lao đao" - ông Thịnh bày tỏ.

Chia sẻ về định hướng sửa Nghị định 58, ông Phạm Văn Đức - Phó Cục trưởng Cục Quản lý, giám sát bảo hiểm cho biết, cơ quan quản lý sẽ xây dựng khung quy định pháp lý chung cho bảo hiểm nông nghiệp. Trên cơ sở đó, các doanh nghiệp bảo hiểm cùng các nhà tái bảo hiểm phối hợp thiết kế sản phẩm, cùng các bộ, ngành, địa phương và tổ chức xây dựng các sản phẩm bảo hiểm phù hợp, hướng tới phát triển nông nghiệp xanh, sạch, công nghệ cao và thúc đẩy liên kết sản xuất nông nghiệp.

Theo đó, tại dự thảo Nghị định sửa đổi, bổ sung một số điều của Nghị định 58, chính sách được xây dựng theo hướng mở, cơ quan quản lý sẽ giám sát trong quá trình triển khai.