Cắt giảm 30% điều kiện kinh doanh, gỡ vướng cho thị trường

Bộ Tài chính đã xây dựng hồ sơ dự thảo Nghị định sửa đổi sửa đổi, bổ sung một số điều của Nghị định số 46/2023/NĐ-CP ngày 1/7/2023 của Chính phủ quy định chi tiết thi hành một số điều của Luật Kinh doanh bảo hiểm (Nghị định 46). Dự thảo Nghị định bao gồm 40 Điều.

Theo đó, dự thảo Nghị định bổ sung 01 điểm tại 01 Điều của Nghị định 46 về điều kiện chuyển nhượng cổ phần, phần vốn góp dẫn đến cổ đông, thành viên góp vốn sở hữu 10% vốn điều lệ trở lên hoặc giảm xuống dưới 10% vốn điều lệ của doanh nghiệp môi giới bảo hiểm để tháo gỡ khó khăn, vướng mắc.

Nhằm quy định chi tiết Luật Kinh doanh bảo hiểm và bảo đảm thống nhất với Luật Đầu tư, dự thảo Nghị định bãi bỏ 02 điều về điều kiện văn bằng, chứng chỉ, tiêu chuẩn đối với cá nhân trực tiếp thực hiện hoạt động phụ trợ bảo hiểm trong tổ chức cung cấp dịch vụ phụ trợ bảo hiểm và điều kiện cung cấp dịch vụ phụ trợ bảo hiểm qua biên giới.

Dự thảo đề xuất cắt giảm, đơn giản hóa điều kiện kinh doanh tại 06 điều của Nghị định 46 liên quan đến điều kiện, tiêu chuẩn đối với Trưởng Ban kiểm soát, Kiểm soát viên, Trưởng bộ phận kiểm toán nội bộ, Trưởng bộ phận quản trị rủi ro, Trưởng bộ phận kiểm soát tuân thủ, chuyên gia tính toán; tiêu chuẩn của Giám đốc hoặc Tổng giám đốc, người đại diện theo pháp luật của doanh nghiệp môi giới bảo hiểm.

Đồng thời, cắt giảm, đơn giản hóa thủ tục hành chính tại 02 điều liên quan đến thông báo phương pháp, cơ sở tính phí bảo hiểm của bảo hiểm xe cơ giới và thông báo nguyên tắc tách nguồn vốn chủ sở hữu bảo hiểm và nguồn phí bảo hiểm của doanh nghiệp bảo hiểm phi nhân thọ, tái bảo hiểm.

Doanh nghiệp khó tìm nhà đầu tư

Tính đến đầu tháng 3/2026, có 38 đơn vị gửi ý kiến góp ý dự thảo Nghị định, trong đó, 2/6 bộ, cơ quan ngang Bộ nhất trí và 4/6 bộ, cơ quan ngang Bộ có ý kiến; có 2/29 doanh nghiệp nhất trí và 27/29 doanh nghiệp có ý kiến, có 2 văn phòng đại diện nhất trí và 1 ý kiến của Hiệp hội bảo hiểm.

Tại Điều 19 dự thảo Nghị định về tăng vốn điều lệ của doanh nghiệp bảo hiểm, doanh nghiệp tái bảo hiểm và vốn được cấp của chi nhánh nước ngoài tại Việt Nam, một số doanh nghiệp và hiệp hội đã có ý kiến góp ý liên quan đến điều kiện về cơ cấu cổ đông cũng như hồ sơ thực hiện tăng vốn.

Nhiều doanh nghiệp bảo hiểm khó đáp ứng điều kiện cơ cấu cổ đông. Ảnh minh họa.

Được biết, Điều 65 và Điều 66 Luật Kinh doanh bảo hiểm quy định chặt chẽ về điều kiện và cơ cấu cổ đông nhằm bảo đảm năng lực tài chính của doanh nghiệp bảo hiểm. Theo đó, doanh nghiệp bảo hiểm dưới hình thức công ty cổ phần phải có ít nhất 2 cổ đông là tổ chức, mỗi tổ chức nắm tối thiểu 10% vốn điều lệ, trong khi cổ đông cá nhân không được sở hữu quá 10% vốn.

Đồng thời, tổ chức góp vốn phải đáp ứng điều kiện về năng lực tài chính: tổ chức nước ngoài phải có tổng tài sản tối thiểu 2 tỷ USD và kinh nghiệm hoạt động tối thiểu 7 năm trong lĩnh vực bảo hiểm, còn tổ chức trong nước phải có tổng tài sản tối thiểu 2.000 tỷ đồng.

Để đáp ứng quy định về cơ cấu cổ đông, các cổ đông hiện hữu khi phải chuyển nhượng cổ phần cho cổ đông mới, ảnh hưởng quyền lợi; đồng thời, doanh nghiệp gặp khó khăn trong việc tìm kiếm đối tác đáp ứng điều kiện.

Ngoài ra, đối với tổ chức nước ngoài, điều kiện yêu cầu phải trực tiếp hoạt động trong lĩnh vực bảo hiểm, có xác nhận của cơ quan có thẩm quyền nước ngoài và tổng tài sản tối thiểu 02 tỷ USD.

Đối với tổ chức trong nước, các đơn vị đáp ứng điều kiện tổng tài sản trên 2.000 tỷ đồng chủ yếu là ngân hàng và các tập đoàn lớn. Tuy nhiên, các ngân hàng thường đã đầu tư trong cùng tập đoàn hoặc có xu hướng nắm giữ cổ phần chi phối, trong khi các doanh nghiệp bất động sản, sản xuất không có nhu cầu đầu tư dài hạn vào lĩnh vực bảo hiểm.

Với Bảo Long, cổ đông lớn SCB đang bị Ngân hàng Nhà nước kiểm soát đặc biệt chiếm 81,8% vốn điều lệ. Việc tìm kiếm một cổ đông lớn khác góp 10% vốn điều lệ của Bảo Long (tương đương 60 tỷ đồng) là rất khó khăn.

Phản hồi nội dung này, Bộ Tài chính nhấn mạnh, Điều 66 Luật Kinh doanh bảo hiểm quy định điều kiện cơ cấu cổ đông áp dụng khi thành lập doanh nghiệp bảo hiểm, doanh nghiệp tái bảo hiểm dưới hình thức công ty cổ phần có hiệu lực từ ngày 01/01/2023.

Đồng thời, tại điểm c khoản 1 Điều 19 Nghị định 46 quy định thời gian chuyển tiếp 3 năm với các doanh nghiệp bảo hiểm được thành lập trước khi Luật Kinh doanh bảo hiểm số 08/2022/QH15 có hiệu lực và chính thức phải đáp ứng từ ngày 01/01/2026.

Bên cạnh đó, Bảo hiểm Agribank (ABIC) đề nghị sửa điểm c khoản 1 Điều 19 theo hướng: “Sau khi tăng vốn điều lệ, doanh nghiệp bảo hiểm, doanh nghiệp tái bảo hiểm vẫn phải đáp ứng điều kiện về cơ cấu cổ đông quy định tại Điều 66 Luật Kinh doanh bảo hiểm đối với công ty cổ phần (trừ trường hợp tăng vốn bằng hình thức chi trả cổ tức bằng cổ phiếu hoặc phát hành thêm cổ phiếu bằng hình thức tăng vốn từ nguồn vốn chủ sở hữu)”.

Ngoài ra, PTI đề nghị bổ sung quy định: "Quy định này không áp dụng đối với trường hợp phát hành thêm cổ phiếu để tăng vốn điều lệ từ nguồn vốn chủ sở hữu, phát hành cổ phiếu thưởng, phát hành cổ phiếu để trả cổ tức".

Tuy nhiên, Bộ Tài chính cho biết quy định này áp dụng trong mọi trường hợp tăng vốn, do điều kiện về cơ cấu cổ đông đã được quy định tại Luật Kinh doanh bảo hiểm năm 2022 và Nghị định 46/2023/NĐ-CP đã cho phép các doanh nghiệp có thời gian 3 năm để đáp ứng.

Ngoài ra, nhiều nội dung khác liên quan đến Điều 30 điều kiện, tiêu chuẩn của chuyên gia tính toán của doanh nghiệp bảo hiểm phi nhân thọ, doanh nghiệp tái bảo hiểm, chi nhánh nước ngoài tại Việt Nam; Điều 50 chi phí của doanh nghiệp bảo hiểm, doanh nghiệp tái bảo hiểm, chi nhánh nước ngoài tại Việt Nam... cũng được nhiều doanh nghiệp quan tâm, góp ý./.