Thị trường năng lượng thế giới đang trải qua giai đoạn biến động mạnh khi xung đột tại Trung Đông leo thang, kéo theo những hệ lụy lớn đối với chuỗi cung ứng dầu mỏ toàn cầu. Việc Iran phong tỏa eo biển Hormuz đã khiến thị trường năng lượng toàn cầu rơi vào trạng thái căng thẳng. Điều này đã làm cho giá xăng dầu thế giới tăng mạnh. Trong bối cảnh đó, khu vực châu Á, đặc biệt là Đông Nam Á, được dự báo chịu tác động nặng nề nhất do phụ thuộc lớn vào nguồn năng lượng nhập khẩu từ Trung Đông.
Tại Việt Nam, các thương nhân đầu mối cho biết, nguồn cung xăng dầu nhập khẩu trong tháng 3/2026 vẫn cơ bản được bảo đảm. Tuy nhiên, bước sang tháng 4, hoạt động nhập khẩu có thể gặp nhiều khó khăn hơn do giá dầu tăng cao và một số quốc gia xuất khẩu bắt đầu siết chặt nguồn cung nhằm bảo đảm an ninh năng lượng trong nước.
Không chỉ Việt Nam, nhiều quốc gia trong khu vực cũng đang chịu sức ép lớn từ biến động giá năng lượng, như Lào, Thái Lan, Trung Quốc... Áp lực giá năng lượng đang lan rộng trên toàn khu vực và đặt ra thách thức lớn cho công tác điều hành thị trường xăng dầu tại nhiều quốc gia.
 |
| Tại Việt Nam, nguồn cung xăng dầu nhập khẩu trong tháng 3/2026 vẫn cơ bản được bảo đảm. Ảnh tư liệu minh họa |
Trước tình hình đó, Bộ Công thương đã chủ động triển khai nhiều giải pháp để bảo đảm nguồn cung xăng dầu và ổn định thị trường. Trong đó, các thương nhân đầu mối được yêu cầu chuẩn bị nguồn hàng trong mọi tình huống, đồng thời hệ thống phân phối phải duy trì hoạt động liên tục để đáp ứng nhu cầu của người dân và doanh nghiệp. Bên cạnh đó, việc điều hành giá xăng dầu được thực hiện linh hoạt, bám sát diễn biến của thị trường thế giới nhằm hạn chế các cú sốc giá đối với nền kinh tế.
Đặc biệt, Chính phủ đã quyết định giảm thuế nhập khẩu một số mặt hàng xăng dầu về 0% trong thời gian từ ngày 9/3 đến hết 30/4/2026 nhằm tăng nguồn cung và hạ nhiệt áp lực giá. Cụ thể, thuế suất MFN đối với xăng động cơ không pha chì (như RON95) và các nguyên liệu pha chế xăng được giảm từ 10% xuống 0%. Thuế đối với dầu diesel và nhiên liệu máy bay cũng được giảm từ 7% xuống 0%. Ngoài ra, nhiều nguyên liệu phục vụ sản xuất xăng dầu như naphtha, reformate, condensate cũng được áp dụng mức thuế 0%.
Theo tính toán của Bộ Tài chính, với kim ngạch nhập khẩu năm 2025, việc điều chỉnh thuế này sẽ làm giảm thu ngân sách khoảng 1.024 tỷ đồng. Tuy nhiên, đây được xem là biện pháp cần thiết để hỗ trợ thị trường trong bối cảnh giá năng lượng toàn cầu tăng mạnh.
Ở góc nhìn chuyên gia, ông Nguyễn Bích Lâm - nguyên Tổng Cục trưởng Tổng cục Thống kê (nay là Cục Thống kê, Bộ Tài chính) cho rằng, biến động của thị trường trong nước hiện nay hoàn toàn phụ thuộc vào diễn biến của thị trường quốc tế. Theo ông Lâm, giá xăng dầu có tác động rất lớn đến nền kinh tế, đặc biệt là đối với lĩnh vực vận tải, sản xuất công nghiệp và đời sống người dân. Đây cũng là yếu tố gây áp lực đáng kể đối với lạm phát.
“Đà tăng của giá năng lượng có thể lan tỏa sang nhiều lĩnh vực khác, làm gia tăng áp lực lên chỉ số giá tiêu dùng (CPI) và kỳ vọng lạm phát. Vì vậy, việc điều hành giá xăng dầu linh hoạt, sử dụng hiệu quả quỹ bình ổn và kiểm soát chi phí đầu vào là những yếu tố rất quan trọng để giữ ổn định kinh tế vĩ mô” - ông Lâm nhận định.
Trong bối cảnh thị trường năng lượng toàn cầu còn nhiều bất ổn, Bộ Công thương kêu gọi người dân và doanh nghiệp chia sẻ khó khăn với cơ quan quản lý, sử dụng nhiên liệu tiết kiệm và hợp lý, đồng thời tránh tâm lý tích trữ gây áp lực không cần thiết lên nguồn cung.
Theo đó, doanh nghiệp được khuyến khích xây dựng định mức tiêu hao nhiên liệu, tối ưu hóa logistics để giảm quãng đường và số chuyến xe rỗng, đầu tư công nghệ, phát triển các nguồn năng lượng tái tạo (điện mặt trời, điện gió) cho các hoạt động phụ trợ. Bên cạnh đó, doanh nghiệp cho nhân viên làm việc từ xa khi có thể để giảm nhu cầu đi lại, vận chuyển.
Cơ quan quản lý cũng mong muốn người dân chia sẻ bằng cách hạn chế sử dụng phương tiện cá nhân, ưu tiên đi chung xe hoặc sử dụng phương tiện công cộng hoặc xe đạp cho quãng đường ngắn. Theo khuyến nghị, người dân cần bảo dưỡng phương tiện định kỳ như kiểm tra lốp xe đúng áp suất, thay dầu nhớt đúng hạn, tắt máy khi dừng đỗ lâu, giúp giảm 10 - 15% lượng xăng tiêu hao. Cùng với đó, lái xe tiết kiệm, tránh tăng giảm ga đột ngột. Đồng thời, người tiêu dùng có thể cân nhắc sử dụng xe điện, xe hybrid hoặc phương tiện sử dụng nhiên liệu sinh học E5/E10 theo lộ trình từ ngày 1/6/2026.
Bộ Công thương nhấn mạnh, xăng dầu là mặt hàng chiến lược, nhưng nguồn cung hữu hạn. Trong bối cảnh xung đột Trung Đông gây bất ổn thị trường năng lượng toàn cầu, mỗi lít xăng tiết kiệm được là một đóng góp thiết thực cho an ninh năng lượng quốc gia. Người dân, doanh nghiệp hãy đồng lòng, chia sẻ trách nhiệm cùng Nhà nước: không hoang mang, không tích trữ, sử dụng tiết kiệm, hiệu quả - vì lợi ích chung của đất nước và vì một tương lai năng lượng bền vững.
