Tiến độ xử lý chuyển biến rõ rệt

Theo số liệu công khai của Bộ Tài chính, đến ngày 26/12/2025, trên phạm vi cả nước còn 5.488 cơ sở nhà, đất chưa hoàn thành việc sắp xếp, xử lý theo quy định. Đây là các cơ sở phát sinh dôi dư trong quá trình sắp xếp lại tổ chức bộ máy, sáp nhập đơn vị hành chính theo mô hình chính quyền địa phương 2 cấp.

Tuy nhiên, chỉ trong thời gian ngắn sau đó, tiến độ xử lý đã có bước chuyển biến rõ rệt. Tính đến ngày 19/1/2026, đã có 30 địa phương hoàn thành việc xử lý các cơ sở nhà, đất dôi dư theo phương án được cấp có thẩm quyền phê duyệt. Hiện chỉ còn 4 địa phương chưa hoàn thành, với tổng số 36 cơ sở nhà, đất chưa được xử lý, giảm tới 5.452 cơ sở so với thời điểm cuối tháng 12/2025.

Nguồn: Bộ Tài chính. Đồ họa: Phương Anh

Kết quả này phản ánh sự vào cuộc quyết liệt của cả hệ thống từ trung ương đến địa phương. Đặc biệt, Bộ Tài chính đã liên tục có văn bản đôn đốc, yêu cầu các bộ, ngành, địa phương khẩn trương rà soát, hoàn thiện và tổ chức thực hiện phương án sắp xếp, xử lý nhà, đất dôi dư theo đúng quy định của pháp luật.

Ông Nguyễn Tân Thịnh - Cục trưởng Cục Quản lý công sản (Bộ Tài chính) từng nhấn mạnh, việc sắp xếp, xử lý nhà, đất là nhiệm vụ quan trọng nhằm bảo đảm quản lý, sử dụng hiệu quả tài sản công, tránh thất thoát, lãng phí. Theo đó, Bộ Tài chính yêu cầu các địa phương phải phân loại rõ từng cơ sở nhà, đất, xác định phương án xử lý phù hợp với quy hoạch, nhu cầu sử dụng và điều kiện thực tế của từng nơi, không làm hình thức, đối phó.

Nhận xét về kết quả giảm mạnh số lượng cơ sở nhà, đất dôi dư cần xử lý trong thời gian vừa qua, bà Trần Diệu An - Phó Cục trưởng Cục Quản lý công sản (Bộ Tài chính) cho biết, đây là tín hiệu rất tích cực, cho thấy kỷ luật, kỷ cương trong quản lý tài sản công đang được siết chặt. “Quan trọng hơn cả là các địa phương đã không còn tư duy "giữ tài sản cho chắc", mà chuyển sang tư duy khai thác, sử dụng hiệu quả tài sản công vì lợi ích chung” - bà An nhấn mạnh.

Mặc dù số lượng cơ sở nhà, đất dôi dư cần xử lý hiện chỉ còn 36 cơ sở, nhưng thực tế cho thấy, việc xử lý không đơn giản. Đây chủ yếu là những cơ sở có nguồn gốc phức tạp, hình thành từ lâu, hồ sơ pháp lý chưa đầy đủ hoặc nằm trong khu vực có quy hoạch chồng lấn, thay đổi qua nhiều giai đoạn.

Nhiều địa phương phản ánh, khó khăn lớn nhất là các cơ sở nhà, đất nằm xen kẽ trong khu dân cư, không còn phù hợp với chức năng ban đầu; hoặc các khu đất có giá trị cao nhưng vướng quy hoạch, chưa đủ điều kiện tổ chức đấu giá hay chuyển mục đích sử dụng. Nếu xử lý không thận trọng, rất dễ phát sinh khiếu kiện, tranh chấp hoặc nguy cơ thất thoát tài sản nhà nước.

Trước những vướng mắc này, Bộ Tài chính đã phối hợp với các bộ, ngành liên quan ban hành nhiều văn bản hướng dẫn cụ thể, tháo gỡ từng trường hợp, tạo cơ sở pháp lý để địa phương chủ động triển khai. Theo bà An, đây là điểm then chốt giúp đẩy nhanh tiến độ xử lý. “Nếu chỉ giao trách nhiệm mà không đồng hành tháo gỡ khó khăn, thì địa phương rất khó làm, nhất là với những tài sản tồn đọng kéo dài hàng chục năm” - bà An phân tích.

Đưa tài sản công vào sử dụng hiệu quả

Trong quá trình xử lý các cơ sở nhà, đất dôi dư, nhiều địa phương đã chú trọng tối ưu hóa công năng sử dụng tài sản công sau sắp xếp. Thực tế cho thấy, một lượng lớn cơ sở nhà, đất dôi dư đã được điều chuyển, bố trí lại để phục vụ các nhu cầu thiết thực của địa phương, qua đó tiết kiệm đáng kể chi phí đầu tư công.

Đơn cử, tại tỉnh Nghệ An, sau quá trình rà soát, nhiều trụ sở dôi dư đã được chuyển đổi công năng để làm trung tâm học tập cộng đồng, trụ sở làm việc cho các đơn vị sự nghiệp công lập, thay thế các cơ sở cũ xuống cấp, không còn đáp ứng yêu cầu sử dụng. Cách làm này vừa tận dụng được cơ sở vật chất sẵn có, vừa đáp ứng kịp thời nhu cầu của người dân.

Tại tỉnh Quảng Ngãi, địa phương ưu tiên bố trí các cơ sở nhà, đất dôi dư cho y tế, giáo dục và các thiết chế văn hóa - thể thao. Việc tận dụng lại trụ sở, nhà đất công không chỉ giảm áp lực đầu tư mới, mà còn góp phần nâng cao chất lượng dịch vụ công, phục vụ trực tiếp đời sống của người dân.

Đặc biệt, bên cạnh việc điều chuyển, bố trí sử dụng lại, nhiều địa phương cũng lựa chọn phương án bán đấu giá các trụ sở, cơ sở nhà, đất công dôi dư không còn nhu cầu sử dụng, nhằm tạo thêm nguồn thu cho ngân sách nhà nước.

Tại tỉnh Gia Lai, sau khi rà soát quỹ tài sản công phát sinh dôi dư, UBND tỉnh đã giao Sở Tài chính tham mưu phương án xử lý cụ thể. Đối với những cơ sở xuống cấp, không phù hợp để tiếp tục sử dụng cho mục đích công, địa phương xác định đưa ra bán đấu giá theo đúng quy định của pháp luật, thay vì để tài sản bỏ hoang gây lãng phí. Nguồn thu từ đấu giá sẽ góp phần giảm chi phí quản lý và bổ sung nguồn lực cho ngân sách địa phương.

Tương tự, tại tỉnh Bạc Liêu, một số trụ sở cũ của các cơ quan, đoàn thể sau sắp xếp không còn nhu cầu sử dụng đã được đưa vào diện xử lý. Theo phương án của địa phương, những cơ sở không thể bố trí sử dụng lại sẽ được giao cho đơn vị chức năng tổ chức bán đấu giá, số tiền thu được nộp vào ngân sách nhà nước, phục vụ đầu tư phát triển và an sinh xã hội.

Theo đánh giá của các cơ quan chuyên môn, những cách làm này đã góp phần tiết kiệm chi phí đầu tư công, đồng thời nâng cao hiệu quả sử dụng tài sản nhà nước, đúng với mục tiêu sắp xếp, xử lý tài sản công đã đề ra. Đặc biệt, việc đưa trụ sở, nhà đất công dôi dư ra đấu giá cho thấy tư duy quản lý tài sản công đang có sự chuyển biến rõ rệt: từ chỗ “giữ tài sản” sang “khai thác giá trị tài sản”.

Thành công bước đầu của công tác xử lý tài sản công dôi dư đang trở thành điểm sáng trong quản lý tài sản công tại Việt Nam. Việc lồng ghép điều kiện sử dụng sau khi sắp xếp đang được thực hiện khá nhất quán tại nhiều địa phương.

Tuy nhiên, theo Bộ Tài chính, hiện còn 4 địa phương chưa hoàn thành việc xử lý, sắp xếp lại nhà, đất dôi dư, cần tiếp tục khẩn trương xử lý dứt điểm. Đối với những địa phương đã hoàn thành, cần thường xuyên rà soát để tránh phát sinh dôi dư mới. Cùng với đó, công tác kiểm tra, giám sát việc thực hiện phương án sắp xếp, xử lý cần được tăng cường, gắn với trách nhiệm cụ thể của từng cơ quan, đơn vị.