Ngành Tài chính chủ động tiếp cận CMCN 4.0.

Do đó, trong thời gian tới cần tiếp tục hoàn thiện hệ thống chính sách thu đi đôi với cơ cấu lại thu NSNN; đồng thời cơ cấu lại chi NSNN theo hướng phù hợp với bối cảnh và tình hình mới về phát triển công nghệ số, chú trọng chi cho các lĩnh vực phát triển nguồn nhân lực, giáo dục đào tạo, khoa học công nghệ...

* PV: Cuộc CMCN 4.0 như một “làn sóng” tác động mạnh mẽ tới nhiều lĩnh vực. Vậy, theo quan điểm của ông, CMCN 4.0 sẽ có tác động gì đối với lĩnh vực tài chính – NSNN?

- Ông Nguyễn Viết Lợi: Tác động của cuộc CMCN 4.0 đối với thu NSNN khá lớn, ngoài các tác động tích cực, thì cũng mang đến một số khó khăn, thách thức đối với thu NSNN. Cụ thể, về mặt tích cực, cuộc CMCN 4.0 dựa trên nền tảng công nghệ số và tích hợp tất cả các công nghệ thông minh để tối ưu hóa mọi quy trình, phương thức sản xuất sẽ góp phần thúc đẩy giảm chi phí sản xuất, quản lý và điều hành (do sử dụng công nghệ tích hợp, kết nối vạn vật,…), nâng cao hiệu quả và cải thiện năng suất lao động, nhờ đó góp phần tăng khả năng cạnh tranh của doanh nghiệp, thúc đẩy tăng trưởng kinh tế và làm tăng thu NSNN. Ngoài ra, những hoạt động kinh tế mới phát sinh thuộc và liên quan tới lĩnh vực công nghệ số cũng sẽ được điều chỉnh thông qua hệ thống chính sách thuế và thu ngân sách, từ đó góp phần tạo nguồn thu cho NSNN.

Tuy nhiên, CMCN 4.0 cũng mang lại một số thách thức trong việc xây dựng hệ thống thể chế chính sách tài chính - NSNN phù hợp với bối cảnh và tình hình mới, theo hướng công khai, minh bạch, góp phần cải thiện môi trường kinh doanh, thu hút đầu tư... Theo đó, hệ thống chính sách thuế và thu NSNN phải được điều chỉnh đảm bảo vừa thực hiện tốt các cam kết hội nhập về thuế xuất nhập khẩu theo xu hướng hiện nay, vừa bao quát các hoạt động kinh tế mới phát sinh trong bối cảnh áp dụng công nghệ số và tích hợp tất cả các công nghệ thông minh. Hơn nữa, chính sách lại phải đảm bảo góp phần huy động có hiệu quả các nguồn lực để thực hiện cơ cấu lại nền kinh tế, phát triển các ngành, nghề, lĩnh vực ưu tiên, tạo động lực cho nghiên cứu, phát triển, cải thiện môi trường kinh doanh và nâng cao năng lực cạnh tranh quốc gia.

Ông Nguyễn Viết Lợi

Về chi NSNN, CMCN 4.0 vừa góp phần giảm chi ở một số nội dung: Chi cho bảo vệ môi trường sẽ có xu hướng giảm do việc sử dụng công nghệ số giúp giảm phế phẩm độc hại, tiết kiệm chi phí, giảm chất thải và khí thải ra môi trường. Bên cạnh đó, chi cho hành chính và bộ máy hành chính trong dài hạn có thể giảm khi Chính phủ sử dụng công nghệ số, công nghệ thông minh để thực hiện công tác quản lý nhưng CMCN 4.0 cũng gây sức ép tăng chi, đặc biệt là chi cho phát triển khoa học công nghệ, an sinh xã hội, an ninh quốc phòng.

* PV: Trong thời gian qua, ngành Tài chính đã triển khai những nhiệm vụ gì để tiếp cận CMCN 4.0, thưa ông?

- Ông Nguyễn Viết Lợi: Triển khai thực hiện Chỉ thị số 16/CT-TTg về việc tăng cường năng lực tiếp cận CMCN 4.0 của Thủ tướng Chính phủ, Bộ Tài chính đã ban hành một số văn bản định hướng triển khai ứng dụng công nghệ của cách mạng công nghiệp lần thứ 4 trong lĩnh vực tài chính - ngân sách như: Quyết định số 556/QĐ-BTC ngày 24/3/2016 của Bộ trưởng Bộ Tài chính đối với việc phê duyệt Kế hoạch 5 năm về ứng dụng công nghệ thông tin trong hoạt động của Bộ Tài chính giai đoạn 2016 – 2020; Nghị quyết 02-NQ/BCSĐ ngày 9/3/2018 của Ban Cán sự Đảng Bộ Tài chính về triển khai ứng dụng cuộc CMCN 4.0 trong lĩnh vực tài chính - ngân sách...

Đồng thời, trước đó nhiều chính sách, giải pháp cũng đã được Bộ Tài chính quan tâm nhằm thích nghi, tận dụng lợi thế của CMCN 4.0. Cụ thể, về lĩnh vực NSNN, ngành Thuế tiếp tục mở rộng hệ thống khai thuế qua mạng cho các doanh nghiệp, mở rộng triển khai dịch vụ nộp thuế điện tử; kết nối thông tin nộp thuế điện tử giữa các cơ quan thuế, hải quan, kho bạc và các ngân hàng thương mại. Cơ quan hải quan thực hiện thủ tục hải quan điện tử và triển khai cổng thanh toán điện tử, hệ thống VNACCS/VCIS trên toàn quốc; tiếp tục triển khai mở rộng hoàn thuế điện tử, các dịch vụ điện tử đối với cá nhân, tổ chức; thí điểm kết nối giữa cơ quan hải quan và doanh nghiệp kinh doanh kho, bãi, cảng tại Hải Phòng nhằm giảm thời gian thông quan hàng hóa và nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước về hải quan...

Với những nỗ lực cải cách trong quản lý hành chính thuế, hải quan, đã góp phần giảm thiểu giấy tờ, rút ngắn thời gian, giảm chi phí thực hiện các thủ tục hành chính trong lĩnh vực thuế, xuất nhập khẩu, được cộng đồng doanh nghiệp, nhà đầu tư trong và ngoài nước đánh giá cao.

* PV: Theo ông, để tăng cường tiếp cận CMCN 4.0 trong lĩnh vực tài chính – NSNN cần những giải pháp gì?

- Ông Nguyễn Viết Lợi: Trong thời gian tới, ngành Tài chính cần tiếp tục hoàn thiện hệ thống chính sách thu đi đôi với cơ cấu lại thu NSNN, đảm bảo công bằng, bình đẳng về thuế giữa các đối tượng nộp thuế; đảm bảo phù hợp với các cam kết quốc tế; tạo môi trường sản xuất kinh doanh thuận lợi và thúc đẩy đầu tư, đảm bảo lợi ích quốc gia về quyền thu thuế, tạo điều kiện cho người nộp thuế tăng tích tụ, khuyến khích sản xuất kinh doanh phát triển.

Cùng với đó, Bộ Tài chính nghiên cứu, ban hành chính sách quản lý và chính sách thu đối với các hoạt động giao dịch thương mại điện tử và các dịch vụ mới hình thành từ CMCN 4.0. Đồng thời, cơ cấu lại chi NSNN theo hướng phù hợp với bối cảnh và tình hình mới về phát triển công nghệ số, trong đó chú trọng chi cho các lĩnh vực phát triển nguồn nhân lực, giáo dục đào tạo, khoa học công nghệ… Rà soát, sử dụng tốt các kênh huy động vốn, bao gồm cả nguồn vốn vay nợ, đầu tư trực tiếp, gián tiếp của nước ngoài, nguồn kiều hối. Đa dạng hóa các công cụ đầu tư tài chính để huy động có hiệu quả các nguồn lực trong và ngoài nước phục vụ yêu cầu phát triển kinh tế xã hội và quá trình công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước.

* PV: Xin cảm ơn ông

Bùi Tư