Sáng 5/8, Quốc hội nghe Tờ trình và Báo cáo thẩm tra về dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Ngân hàng Nhà nước Việt Nam số 46/2010/QH12, Luật Phòng, chống rửa tiền số 14/2022/QH15 và Luật Các tổ chức tín dụng số 32/2024/QH15.
Theo Tờ trình của Chính phủ, dự án Luật nhằm xử lý các vấn đề chịu tác động do sắp xếp, tổ chức bộ máy; xử lý thiếu hụt trong pháp luật về phòng, chống rửa tiền theo khuyến nghị của Lực lượng Đặc nhiệm tài chính (FATF), Nhóm châu Á - Thái Bình Dương về chống rửa tiền (APG), Tổ chức Hợp tác và Phát triển kinh tế (OECD); khắc phục các khó khăn, vướng mắc trong cơ chế tài chính của Ngân hàng Nhà nước Việt Nam; tạo cơ sở để Ngân hàng Nhà nước thực hiện đầy đủ nghĩa vụ thành viên tại Quỹ Tiền tệ quốc tế.
 |
| Thống đốc Ngân hàng Nhà nước Phạm Đức Ấn trình bày tờ trình tại Quốc hội. |
Đối với Luật Ngân hàng Nhà nước Việt Nam, dự thảo sửa đổi, bổ sung nhiệm vụ, quyền hạn của Ngân hàng Nhà nước về lập, theo dõi và phân tích trạng thái đầu tư quốc tế của Việt Nam. Chính phủ được giao quy định đối tượng, phạm vi, loại thông tin, thời hạn và hình thức cung cấp thông tin phục vụ việc lập cán cân thanh toán quốc tế và trạng thái đầu tư quốc tế của Việt Nam.
Dự thảo cũng sửa đổi quy định về mở tài khoản và thực hiện giao dịch trên tài khoản cho Kho bạc Nhà nước; bổ sung nguyên tắc sử dụng ngoại hối trên lãnh thổ Việt Nam trên cơ sở luật hóa toàn bộ Điều 22 Pháp lệnh Ngoại hối.
Một nội dung khác là sửa đổi, bổ sung các quy định về cơ chế tài chính của Ngân hàng Nhà nước, chuyển thẩm quyền quy định về chế độ thu, chi tài chính của Ngân hàng Nhà nước từ Thủ tướng Chính phủ sang Chính phủ.
Dự thảo quy định Chính phủ quyết định mức vốn pháp định của Ngân hàng Nhà nước; quy định nội dung, nguyên tắc thu, chi tài chính, cơ chế tự chủ, tự chịu trách nhiệm về quản lý, sử dụng kinh phí quản lý hành chính và việc xác định kết quả tài chính phù hợp với hoạt động của Ngân hàng Nhà nước. Kết quả tài chính sau khi trích lập các quỹ và bù đắp chênh lệch chi lớn hơn thu các năm trước, nếu có, được nộp vào ngân sách nhà nước.
Đồng thời, dự thảo bỏ trách nhiệm của Bộ Tài chính trong kiểm tra việc thực hiện nghiệp vụ in, đúc, tiêu hủy tiền và kiểm tra việc quản lý dự trữ ngoại hối nhà nước.
Đáng chú ý, dự thảo bổ sung quy định cho phép Ngân hàng Nhà nước áp dụng một hoặc một số tỷ lệ an toàn khác so với mức quy định đối với đối tượng thanh tra, giám sát ngân hàng để thực hiện yêu cầu phát triển kinh tế, xã hội. Để đảm bảo an toàn hệ thống, đối tượng thanh tra, giám sát ngân hàng phải xây dựng và thực hiện lộ trình để bảo đảm tuân thủ mức quy định.
Thẩm tra nội dung này, Ủy ban Kinh tế và Tài chính đề nghị kịp thời ban hành văn bản quy định chi tiết về chủ thể, phạm vi thông tin, cơ chế cung cấp, chia sẻ, khai thác dữ liệu trạng thái đầu tư quốc tế của Việt Nam; rà soát quy định về việc mở tài khoản của Kho bạc Nhà nước, các trường hợp được phép sử dụng ngoại hối trên lãnh thổ Việt Nam và cơ chế tài chính của Ngân hàng Nhà nước.
Cơ quan thẩm tra cũng đề nghị quy định rõ cơ cấu tổ chức, chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn của Thanh tra Ngân hàng Nhà nước; rà soát quy định về kiểm toán nội bộ; làm rõ cơ chế kiểm soát độc lập thay thế khi bãi bỏ trách nhiệm của Bộ Tài chính trong kiểm tra nghiệp vụ in, đúc, tiêu hủy tiền và quản lý dự trữ ngoại hối nhà nước.
Đối với việc áp dụng tỷ lệ bảo đảm an toàn khác so với mức quy định, Ủy ban Kinh tế và Tài chính đề nghị làm rõ các trường hợp, điều kiện, tiêu chí, phạm vi, thời hạn áp dụng, thủ tục công khai và chế độ báo cáo; thẩm quyền xác định trường hợp “thực hiện yêu cầu phát triển kinh tế, xã hội” và cơ chế kiểm soát rủi ro.
 |
| Chủ nhiệm Ủy ban Kinh tế và Tài chính Phan Văn Mãi trình bày báo cáo thẩm tra. |
Đối với Luật Phòng, chống rửa tiền, dự thảo sửa đổi khái niệm “chủ sở hữu hưởng lợi”; bổ sung tổ chức cung cấp dịch vụ tài sản mã hóa là đối tượng báo cáo và quy định các dấu hiệu đáng ngờ trong lĩnh vực tài sản mã hóa.
Theo dự thảo, Bộ Tài chính được giao trách nhiệm triển khai các biện pháp phòng, chống rửa tiền; thanh tra khi được Chính phủ giao; kiểm tra, giám sát đối với đối tượng báo cáo thuộc lĩnh vực tài sản mã hóa.
Dự thảo cũng bổ sung một điều riêng về dấu hiệu đáng ngờ trong lĩnh vực tài sản mã hóa. Các dấu hiệu được nêu gồm chia nhỏ giao dịch thành nhiều khoản có giá trị thấp hơn mức phải nhận biết khách hàng hoặc báo cáo; thực hiện nhiều giao dịch giá trị lớn trong thời gian ngắn mà không có mục đích kinh doanh rõ ràng; nạp, giao dịch và rút tài sản mã hóa liên tiếp trong thời gian rất ngắn, không phù hợp với hồ sơ, đặc điểm của khách hàng; chuyển đổi tài sản mã hóa sang nhiều loại khác nhau mà không có mục đích kinh doanh, đầu tư hợp lý; nhiều tài khoản hoặc địa chỉ ví không có mối liên hệ rõ ràng cùng chuyển tài sản mã hóa về một địa chỉ ví.
Các trường hợp sử dụng tài sản mã hóa có tính năng tăng cường ẩn danh, dịch vụ trộn giao dịch; giao dịch từ địa chỉ ví hoặc tổ chức cung cấp dịch vụ đã được cơ quan có thẩm quyền cảnh báo có liên quan đến hoạt động bất hợp pháp; khách hàng từ chối, trì hoãn cung cấp tài liệu nhận biết hoặc thông tin về nguồn gốc tài sản; cung cấp tài liệu có dấu hiệu giả mạo, thông tin không nhất quán; không thể giải thích hợp lý về mục đích giao dịch, nguồn gốc tài sản và quan hệ với bên đối tác cũng được xác định là dấu hiệu đáng ngờ.
Tại báo cáo thẩm tra, Ủy ban Kinh tế và Tài chính đề nghị rà soát khái niệm và hướng dẫn tiêu chí xác định “chủ sở hữu hưởng lợi”; đánh giá tính khả thi của việc thu thập, cập nhật, xác minh thông tin theo định nghĩa mới và chi phí tuân thủ có thể phát sinh.
Cơ quan thẩm tra đề nghị đánh giá tính hợp lý của các thông tin phải thu thập, xác minh; khả năng tiếp cận nguồn dữ liệu phục vụ xác minh thông tin nhận biết khách hàng; rà soát quy định về báo cáo giao dịch đáng ngờ và dịch vụ tài sản mã hóa; hướng dẫn cơ chế thu thập, xác minh, cập nhật, lưu trữ thông tin, hồ sơ.
Đồng thời, cần phân định rõ phạm vi thẩm quyền thanh tra hoạt động phòng, chống rửa tiền của Thanh tra Chính phủ, Thanh tra Ngân hàng Nhà nước, Bộ Tài chính và hoạt động kiểm tra, giám sát của các bộ, ngành khác.
Đối với Luật Các tổ chức tín dụng, Chính phủ đề xuất bổ sung tại khoản 2 Điều 114 hoạt động “đại lý quản lý tài sản bảo đảm của trái phiếu doanh nghiệp”, tạo cơ sở pháp lý để ngân hàng thương mại thực hiện hoạt động này theo quy định của pháp luật về chứng khoán.
Ủy ban Kinh tế và Tài chính đề nghị quy định chi tiết trách nhiệm và nghĩa vụ của ngân hàng thương mại khi làm đại lý quản lý tài sản bảo đảm của trái phiếu doanh nghiệp; trách nhiệm của cơ quan quản lý nhà nước; quyền và nghĩa vụ của các bên liên quan; điều kiện thực hiện hoạt động đại lý quản lý tài sản bảo đảm của trái phiếu doanh nghiệp./.
