Nhận diện điểm nghẽn

Đầu tư công luôn được tỉnh Quảng Ngãi xác định là một trong những động lực quan trọng thúc đẩy tăng trưởng kinh tế, tạo dư địa phát triển hạ tầng và thu hút đầu tư. Tuy nhiên, thực tế cho thấy tiến độ giải ngân vốn đầu tư công của tỉnh vẫn chưa đáp ứng kỳ vọng, trong khi thời gian thực hiện kế hoạch năm 2026 không còn nhiều.

Quảng Ngãi đang từng bước tháo gỡ các vướng mắc, đẩy nhanh tiến độ thi công các dự án trên địa bàn tỉnh. Ảnh: TC

Tổng kế hoạch vốn đầu tư năm 2026 của tỉnh Quảng Ngãi là 7.454 tỷ đồng. Sau khi thực hiện tiết kiệm 5% kế hoạch vốn đầu tư công nguồn ngân sách địa phương theo chỉ đạo của Thủ tướng Chính phủ, tổng kế hoạch vốn đầu tư công năm 2026 của địa phương còn 7.161 tỷ đồng.

Đến ngày 31/7, toàn tỉnh giải ngân khoảng 2.576 tỷ đồng, đạt 33,4% kế hoạch vốn Thủ tướng Chính phủ giao và đạt gần 35% kế hoạch vốn sau khi thực hiện tiết kiệm 5% ngân sách địa phương.

Nếu loại trừ hơn 445 tỷ đồng vốn Chương trình mục tiêu quốc gia được giao cho tỉnh, tỷ lệ giải ngân cũng chỉ đạt 35,4%.

Theo ông Nguyễn Văn Trọng - Giám đốc Sở Tài chính Quảng Ngãi, ngay từ đầu năm, UBND tỉnh đã ban hành nhiều văn bản chỉ đạo, chủ động xử lý, tháo gỡ những tồn tại, vướng mắc, nhất là các vấn đề liên quan đến bồi thường, giải phóng mặt bằng và tái định cư.

Đồng thời, tỉnh thành lập các tổ công tác, thường xuyên kiểm tra hiện trường và tổ chức các cuộc họp với chủ đầu tư nhằm đôn đốc, tháo gỡ khó khăn, đẩy nhanh tiến độ triển khai các dự án.

Dù vậy, kết quả giải ngân vẫn chưa đạt yêu cầu do nhiều nguyên nhân. Trong đó, công tác bồi thường, giải phóng mặt bằng và xác định giá đất tiếp tục là điểm nghẽn lớn, khiến nhiều dự án chưa có mặt bằng sạch để thi công. Việc xác định giá đất cụ thể làm cơ sở tính tiền bồi thường còn chậm, ảnh hưởng trực tiếp đến tiến độ thực hiện công trình.

Bên cạnh đó, tình trạng khan hiếm một số loại vật liệu xây dựng chủ yếu như đất đắp, cát, đá cũng tác động trực tiếp đến tiến độ các dự án. Một số nhà thầu thi công cầm chừng, kéo dài tiến độ để chờ giá vật liệu giảm.

Đáng chú ý, một số dự án lớn có kế hoạch vốn năm 2026 cao lại gặp nhiều khó khăn trong quá trình thực hiện do tính chất phức tạp, liên quan đến nhiều cấp, nhiều ngành và cần tham vấn từ Trung ương. Vì vậy, quá trình xử lý kéo dài, ảnh hưởng đến tiến độ thực hiện và giải ngân kế hoạch vốn năm 2026.

Một số dự án được Sở Tài chính Quảng Ngãi chỉ ra gồm cầu Trà Khúc 1; hệ thống thu gom, xử lý nước mưa, nước thải Quảng Ngãi lưu vực phía Nam hạ lưu sông Trà Khúc; công viên cây xanh Thạch Bích…

Lãnh đạo Sở Tài chính Quảng Ngãi cũng nêu rõ, một số chủ đầu tư và địa phương vẫn chưa thực sự chủ động, thiếu quyết liệt trong tổ chức triển khai thực hiện, nhất là trong việc tháo gỡ khó khăn về giải phóng mặt bằng và đẩy nhanh giải ngân vốn đầu tư công.

Tháo gỡ vướng mắc, tăng tốc giải ngân vốn đầu tư công

Theo ông Phạm Xuân Vinh - Giám đốc Trung tâm Phát triển quỹ đất Quảng Ngãi, hiện một số dự án trọng điểm trên địa bàn tỉnh đã đạt kết quả tích cực trong công tác giải phóng mặt bằng. Đơn cử, dự án đường Hoàng Sa - Dốc Sỏi đã hoàn thành giải phóng mặt bằng hơn 85%, nhưng khối lượng thi công mới đạt khoảng 39%.

“Hiện nay, công tác giải phóng mặt bằng cơ bản đã được tháo gỡ, khối lượng giải phóng mặt bằng tương đối lớn, nhất là các dự án trọng điểm. Phần việc còn lại chủ yếu thuộc trách nhiệm của chủ đầu tư và nhà thầu thi công. Trong thời gian tới, Trung tâm sẽ tiếp tục đẩy nhanh công tác giải phóng mặt bằng, bàn giao mặt bằng cho các đơn vị” - ông Vinh nói.

Không chỉ tập trung tháo gỡ vướng mắc về mặt bằng, UBND tỉnh Quảng Ngãi cũng đưa ra loạt giải pháp nhằm chủ động bảo đảm nguồn vật liệu xây dựng phục vụ các công trình, dự án trên địa bàn.

Theo đó, tỉnh sẽ tiếp tục rà soát, cập nhật nhu cầu vật liệu xây dựng của từng công trình, dự án theo từng giai đoạn; nâng cao chất lượng công tác dự báo, bảo đảm quy hoạch và phát triển vật liệu xây dựng phù hợp với tốc độ phát triển kinh tế - xã hội.

Song song với đó, Quảng Ngãi sẽ đẩy nhanh đấu giá quyền khai thác khoáng sản đối với các khu vực đủ điều kiện; khẩn trương hoàn thiện thủ tục cấp phép khai thác đối với các mỏ đã được thăm dò, phê duyệt trữ lượng; xem xét điều chỉnh công suất và gia hạn giấy phép đối với các mỏ đủ điều kiện nhằm bổ sung kịp thời nguồn cung vật liệu...

Để phấn đấu hoàn thành kế hoạch giải ngân vốn Thủ tướng Chính phủ giao, hướng tới mục tiêu tăng trưởng của tỉnh, UBND tỉnh Quảng Ngãi yêu cầu các sở, ban, ngành và địa phương nghiêm túc rút kinh nghiệm, tập trung khắc phục những tồn tại, hạn chế đã được nhận diện.

Đặc biệt, tỉnh yêu cầu phát huy hơn nữa vai trò người đứng đầu các đơn vị, đề cao tinh thần trách nhiệm và thực hiện nghiêm các chỉ đạo của cấp trên.

Các chủ đầu tư phải phối hợp chặt chẽ hơn với các đơn vị liên quan và địa phương trong công tác bồi thường, giải phóng mặt bằng; đôn đốc nhà thầu huy động nhân lực, máy móc, tranh thủ thời tiết thuận lợi để đẩy nhanh thi công.

Đồng thời, các địa phương cần tập trung đẩy nhanh tiến độ xác định giá đất cụ thể cho các dự án, làm cơ sở tính tiền bồi thường, giải phóng mặt bằng và tái định cư. Tỉnh cũng yêu cầu chủ động rà soát, đề xuất điều chuyển vốn đối với các dự án triển khai chậm hoặc không có khả năng thực hiện sang những dự án có nhu cầu bổ sung vốn và khả năng giải ngân tốt hơn.