Bộ Tài chính đang lấy ý kiến đối với dự thảo Nghị định quy định cơ chế hoạt động và cơ chế quản lý tài chính đặc thù đối với Tổng Công ty Đường sắt Việt Nam (VNR), trong đó đề xuất nhiều cơ chế nhằm tạo thuận lợi cho đầu tư, quản lý, khai thác kết cấu hạ tầng và phát triển công nghiệp đường sắt.

Theo Bộ Tài chính, việc xây dựng dự thảo Nghị định nhằm cụ thể hóa các nội dung được giao tại Luật Quản lý và đầu tư vốn nhà nước tại doanh nghiệp, qua đó hoàn thiện cơ sở pháp lý cho hoạt động đầu tư và quản lý vốn nhà nước tại doanh nghiệp. Dự thảo cũng hướng đến tăng cường phân công, phân cấp, cắt giảm thủ tục hành chính, khơi thông nguồn lực cho doanh nghiệp, đồng thời bảo đảm nguyên tắc phát triển kinh tế thị trường có sự quản lý của Nhà nước, công khai, minh bạch và giám sát chặt chẽ việc đầu tư, quản lý vốn nhà nước.

Đối với Dự án Tổ hợp công nghiệp đường sắt, Bộ Tài chính đề xuất một số cơ chế đặc thù trong giai đoạn chuẩn bị đầu tư. Theo đó, VNR được tham vấn các nhà thầu, tổ chức trong và ngoài nước về công nghệ, mức giá tham chiếu và các rủi ro tiềm ẩn khi chuẩn bị dự án, nhưng việc tham vấn phải được thực hiện minh bạch, không tạo lợi thế không công bằng cho bất kỳ nhà cung cấp nào. VNR cũng được quyết định sử dụng nhà thầu nước ngoài để thực hiện các hoạt động tư vấn và các công việc triển khai trước của dự án.

Bên cạnh đó, VNR không phải áp dụng quy định về bảo đảm cạnh tranh trong đấu thầu đối với các nhà thầu tư vấn lập báo cáo nghiên cứu khả thi, thiết kế FEED và thiết kế kỹ thuật trong trường hợp chỉ định thầu các gói thầu xây lắp, EPC, EC, EP hoặc chìa khóa trao tay, nhưng vẫn phải tuân thủ các quy định khác của pháp luật về đấu thầu.

Dự thảo cũng đề xuất cơ chế đặt hàng đối với Tổ hợp công nghiệp đường sắt. Theo đó, cơ quan giao nhiệm vụ, đặt hàng được giao nhiệm vụ hoặc đặt hàng VNR cung cấp dịch vụ công nghiệp đường sắt và hàng hóa công nghiệp đường sắt của Tổ hợp công nghiệp đường sắt, đồng thời được loại trừ một tiêu chí theo quy định tại Nghị định số 04/2026/NĐ-CP. Sau khi được giao nhiệm vụ hoặc đặt hàng, VNR được tiếp tục giao nhiệm vụ hoặc đặt hàng cho doanh nghiệp do VNR nắm giữ 100% vốn điều lệ để thực hiện toàn bộ hoặc một phần các dịch vụ, hàng hóa công nghiệp đường sắt theo quy định của pháp luật.

Đối với công tác quản lý, bảo trì, sửa chữa, cải tạo, nâng cấp và bổ sung công năng tài sản kết cấu hạ tầng đường sắt quốc gia, dự thảo cho phép VNR giao nhiệm vụ hoặc đặt hàng cho các đơn vị hạch toán phụ thuộc, đơn vị hạch toán độc lập và các công ty con thực hiện bằng nguồn vốn của doanh nghiệp.

Trong trường hợp phát sinh tình huống khẩn cấp, cấp bách theo quy định của pháp luật về xây dựng hoặc sửa chữa đột xuất nhằm bảo đảm an ninh, an toàn chạy tàu và duy trì hoạt động thông suốt của tuyến đường sắt, VNR được ứng kinh phí từ nguồn thu khai thác tài sản kết cấu hạ tầng đường sắt theo Nghị định số 15/2025/NĐ-CP hoặc từ nguồn vốn của doanh nghiệp để triển khai ngay. Sau đó, VNR phải báo cáo cơ quan quản lý đường sắt và lập hồ sơ đề nghị bổ sung dự toán chi ngân sách nhà nước gửi Bộ Xây dựng theo quy định. Khi được cấp có thẩm quyền giao dự toán bổ sung, Bộ Xây dựng sẽ phân bổ kinh phí cho VNR và thực hiện quyết toán để hoàn trả khoản kinh phí đã ứng.

Đối với các dự án đầu tư xây dựng công trình kinh doanh dịch vụ thương mại, văn phòng trong phạm vi ga đường sắt và trên quỹ đất dành cho đường sắt gắn với ga, dự thảo quy định trường hợp được Nhà nước giao quản lý, bảo trì, tổ chức vận hành và khai thác kết cấu hạ tầng đường sắt quốc gia, VNR được thực hiện dự án thông qua hình thức lựa chọn nhà đầu tư theo quy định của Luật Đầu tư năm 2025.

Ngoài ra, Bộ Tài chính đề xuất bổ sung các dự án đầu tư sản xuất, lắp ráp, mua sắm đầu máy, toa xe đường sắt, phương tiện chuyên dùng chạy trên đường sắt, máy móc, thiết bị phục vụ bảo trì kết cấu hạ tầng đường sắt và các tổng thành, hệ thống, linh kiện cơ khí phục vụ sản xuất, lắp ráp đầu máy, toa xe, phương tiện giao thông đường sắt (quy mô nhóm A, B, C) vào danh mục dự án được vay vốn tín dụng đầu tư của Nhà nước theo Nghị định số 78/2023/NĐ-CP.

Dự thảo Nghị định đang được Bộ Tài chính lấy ý kiến trên Cổng Thông tin điện tử của Bộ./.