Điều hành chủ động giúp kiểm soát lạm phát giữa nhiều sức ép

Sau Kỳ họp thứ nhất, Quốc hội khóa XVI, cử tri nhiều địa phương như Hà Nội, TP. Hồ Chí Minh, Đà Nẵng và Đắk Lắk đã đồng loạt kiến nghị Chính phủ tiếp tục có các giải pháp điều hành giá linh hoạt, kiểm soát lạm phát và xử lý nghiêm tình trạng đầu cơ, thao túng giá.

Trả lời cử tri, Bộ Tài chính cho biết, Chính phủ thời gian qua đã chỉ đạo điều hành giá chủ động, linh hoạt, bám sát diễn biến kinh tế trong nước và quốc tế nhằm kiểm soát lạm phát. Bộ Tài chính được giao chủ trì theo dõi, dự báo thị trường, xây dựng các kịch bản điều hành giá, qua đó góp phần ổn định mặt bằng giá, giữ vững kinh tế vĩ mô và hỗ trợ sản xuất, kinh doanh. Đồng thời, các bộ, ngành và địa phương được yêu cầu tăng cường bình ổn giá, bảo đảm công khai, minh bạch và xử lý nghiêm các hành vi đầu cơ, thao túng, tăng giá bất hợp lý.

Nguồn: Cục Thống kê. Đồ họa: Phương Anh

Đánh giá thêm về công tác quản lý giá, ông Nguyễn Minh Tiến - Cục trưởng Cục Quản lý giá (Bộ Tài chính) nhận định, 6 tháng đầu năm 2026, công tác điều hành giá diễn ra trong bối cảnh đặc biệt khó khăn khi kinh tế toàn cầu chịu tác động từ xung đột tại Trung Đông, giá dầu, chi phí vận tải biển và logistics tăng mạnh, trong khi chính sách thương mại của nhiều nền kinh tế lớn liên tục thay đổi.

Ở trong nước, nhu cầu tiêu dùng phục hồi, áp lực từ giá xăng dầu, vật liệu xây dựng và chi phí đầu vào gia tăng đã tạo sức ép đáng kể lên mặt bằng giá.

Tuy nhiên, nhờ sự phối hợp chặt chẽ giữa chính sách tài khóa và tiền tệ, cùng các giải pháp bảo đảm nguồn cung hàng hóa thiết yếu, điều hành linh hoạt giá xăng dầu, giảm thuế, phí và tăng cường kiểm soát thị trường, mặt bằng giá cơ bản được giữ ổn định.

Đáng chú ý, bình quân 6 tháng đầu năm 2026, CPI tăng 4,38%, lạm phát cơ bản tăng 4,12%, vẫn nằm trong phạm vi kiểm soát, tạo nền tảng ổn định kinh tế vĩ mô.

Riêng với mặt hàng xăng dầu - yếu tố có sức lan tỏa lớn đến toàn bộ nền kinh tế - từ đầu năm đến kỳ điều hành ngày 9/7/2026, giá bán lẻ trong nước đã trải qua 36 lần điều chỉnh, phản ánh diễn biến thị trường thế giới nhưng vẫn bảo đảm nguồn cung và hạn chế tác động đến sản xuất, kinh doanh cũng như đời sống người dân.

Theo ông Nguyễn Minh Tiến, việc phối hợp sử dụng linh hoạt Quỹ Bình ổn giá, công cụ thuế và chính sách điều hành đã giúp giá xăng dầu trong nước duy trì ở mức trung bình trong khu vực, thấp hơn một số quốc gia có chung đường biên giới.

Tăng cường dự báo, số hóa quản lý giá

Tuy nhiên, ông Nguyễn Minh Tiến cũng cho rằng, từ nay đến cuối năm 2026, mặt bằng giá trong nước sẽ tiếp tục chịu áp lực từ nhiều yếu tố trong và ngoài nước. Bất ổn địa chính trị, đặc biệt là xung đột

tại Trung Đông, cùng xu hướng bảo hộ thương mại, biến động tỷ giá và đồng USD mạnh có thể làm tăng chi phí nhập khẩu, vận tải và sản xuất. Giá lương thực, thực phẩm thế giới, rủi ro từ biến đổi khí hậu, thiên tai cũng có nguy cơ đẩy giá nhiều mặt hàng thiết yếu tăng cao. Trong nước, áp lực lạm phát còn đến từ đẩy mạnh đầu tư công, nhu cầu vật liệu xây dựng gia tăng, lộ trình điều chỉnh giá các dịch vụ do Nhà nước quản lý và tác động của việc tăng lương cơ sở.

Bên cạnh đó, vẫn có nhiều yếu tố thuận lợi để kiểm soát lạm phát. Các cơ quan chức năng sẽ tiếp tục theo dõi sát diễn biến giá xăng dầu để kịp thời điều chỉnh chính sách thuế, phí; phối hợp linh hoạt chính sách tài khóa và tiền tệ, duy trì giảm 2% thuế giá trị gia tăng đến hết năm 2026. Cùng với nguồn cung lương thực, thực phẩm dồi dào, sản xuất nông nghiệp phục hồi và chủ trương ổn định kinh tế vĩ mô của Chính phủ, đây sẽ là những nền tảng quan trọng để giữ ổn định mặt bằng giá và kiểm soát lạm phát mục tiêu.

Trả lời cử tri về giải pháp điều hành công tác quản lý giá từ nay đến cuối năm 2026 và giai đoạn tiếp theo, Bộ Tài chính cho biết, để góp phần ổn định mặt bằng giá cả thị trường, giảm giá thành, hỗ trợ họat động sản xuất kinh doanh của doanh nghiệp, Bộ sẽ chủ động phối hợp với các bộ, ngành để tham mưu Chính phủ triển khai đồng bộ các giải pháp ứng phó với những thách thức trong công tác quản lý, điều hành giá.

Trọng tâm là tăng cường năng lực dự báo, cảnh báo sớm các yếu tố gây áp lực lạm phát; theo dõi sát diễn biến kinh tế thế giới, giá năng lượng, lương thực, tỷ giá, chính sách tiền tệ, thương mại, thuế quan và các rủi ro địa chính trị, gián đoạn chuỗi cung ứng để kịp thời xây dựng các kịch bản điều hành giá phù hợp.

Đồng thời, Bộ chú trọng các giải pháp về bảo đảm, điều hòa cung cầu, nhất là đối với các nhóm hàng thiết yếu như xăng dầu, điện, lương thực, thực phẩm nguyên liệu đầu vào cho sản xuất…

Bộ Tài chính cũng yêu cầu các bộ, cơ quan ngang Bộ và UBND cấp tỉnh khẩn trương quán triệt và tổ chức thực hiện đầy đủ Luật Giá năm 2023, Luật Giá (sửa đổi) năm 2025 và các văn bản hướng dẫn; đồng thời rà soát, sửa đổi, bổ sung hoặc bãi bỏ các quy định về giá không còn phù hợp nhằm bảo đảm hệ thống pháp luật thống nhất, đồng bộ.

Đặc biệt, các bộ, ngành, địa phương tổ chức xây dựng tính năng tiếp nhận thông tin kê khai giá trên môi trường mạng theo Nghị định số 85/2024/NĐ-CP quy định chi tiết một số điều của luật giá. Dữ liệu về kê khai giá tại bộ, cơ quan ngành bộ phải được kết nối, cập nhật lên Cơ sở dữ liệu quốc gia về giá để phục vụ kịp thời công tác phân tích, dự báo và điều hành thị trường. Các bộ, ngành, địa phương cũng được yêu cầu sớm công bố danh sách doanh nghiệp thuộc diện kê khai giá và tổ chức tiếp nhận kê khai theo Nghị định số 85/2024/NĐ-CP.

Bộ Tài chính cũng sẽ tăng cường thanh tra, kiểm tra việc chấp hành pháp luật về giá, xử lý nghiêm các hành vi đầu cơ, găm hàng, thao túng giá; đồng thời đẩy mạnh công khai, minh bạch thông tin điều hành nhằm ổn định tâm lý thị trường, kiểm soát kỳ vọng lạm phát và hạn chế các biến động bất thường về giá.

Theo ông Nguyễn Minh Tiến, việc kết nối dữ liệu kê khai giá với Cơ sở dữ liệu quốc gia về giá sẽ giúp cơ quan quản lý cập nhật nhanh diễn biến thị trường, phân tích, dự báo và xây dựng các kịch bản điều hành sát thực tế hơn. Đồng thời, việc công khai, minh bạch thông tin cũng góp phần ổn định kỳ vọng lạm phát, hạn chế tâm lý đầu cơ và tích trữ.