Theo đánh giá của Chi cục Hải quan khu vực VI, trong 6 tháng đầu năm 2026, tại các cửa khẩu quốc tế trên địa bàn Lạng Sơn, hoạt động xuất nhập khẩu diễn ra sôi động với lưu lượng phương tiện và hàng hóa liên tục tăng cao. Tuy nhiên, cùng với đà phục hồi thương mại biên giới, áp lực kiểm soát buôn lậu, gian lận thương mại và hàng giả cũng gia tăng đáng kể.
Các đối tượng vi phạm đang liên tục thay đổi phương thức hoạt động nhằm đối phó với lực lượng chức năng. Xu hướng nổi bật hiện nay là lợi dụng các loại hình xuất nhập khẩu hợp pháp để che giấu hàng hóa vi phạm, đặc biệt là loại hình hàng quá cảnh.
 |
| Cán bộ Hải quan khu vực VI kiểm kê hàng có dấu hiệu vi phạm sở hữu trí tuệ. Ảnh: CTV |
Ông Nông Quang Hưng - Phó Đội trưởng Đội Kiểm soát Hải quan, Chi cục Hải quan khu vực VI cho biết, nhiều đối tượng chia nhỏ hàng hóa vào nhiều container khác nhau nhằm giảm khả năng bị phát hiện. “Có những trường hợp lực lượng chức năng phải đồng thời kiểm tra nhiều container nghi vấn mới xác định được lô hàng vi phạm. Các đối tượng cũng thường khai báo hàng hóa khá chung chung, không thể hiện rõ nhãn hiệu, xuất xứ hoặc đặc điểm nhận diện nhằm tạo kẽ hở cho hành vi trà trộn hàng vi phạm” - ông Hưng chia sẻ.
Trước thực tế đó, ngay sau khi Thủ tướng Chính phủ ban hành Công điện 38/CĐ-TTg (ngày 5/5/2026) về tăng cường đấu tranh chống buôn lậu, gian lận thương mại và hàng giả, Chi cục Hải quan khu vực VI đã triển khai đồng bộ các giải pháp kiểm soát trên toàn địa bàn.
Qua công tác quản lý rủi ro và phân tích thông tin, Hải quan khu vực VI đã nhận diện nhiều thủ đoạn mới với mức độ tinh vi ngày càng cao.
Tại tuyến biên giới đường bộ, đặc biệt khu vực Chi Ma, các đối tượng chia nhỏ hàng hóa như pháo nổ, thực phẩm đông lạnh, gia cầm; thuê cư dân biên giới vận chuyển qua đường mòn rồi sang tải vào nội địa.
Thông quan hàng hoá đạt kim ngạch hơn 55 tỷ USDHải quan khu vực VI cho biết, 6 tháng đầu năm, đơn vị đã thông quan cho lượng hàng hóa xuất, nhập khẩu hơn 55 tỷ USD, tăng 40% so với cùng kỳ, chiếm 11% tổng kim ngạch xuất, nhập khẩu cả nước. Đơn vị thu hút thêm gần 2.000 doanh nghiệp mới, nâng tổng số doanh nghiệp làm thủ tục tại địa bàn lên gần 4.500 doanh nghiệp. Thống kê đến 20/6/2026, số thu ngân sách đạt gần 12.000 tỷ đồng, tăng 136% so với cùng kỳ năm 2025. |
Ở các cửa khẩu quốc tế như Hữu Nghị, Tân Thanh, Cốc Nam và ga đường sắt quốc tế Đồng Đăng, tình trạng khai sai tên hàng, mã số hàng hóa nhằm né thuế hoặc tránh kiểm tra chuyên ngành vẫn diễn biến phức tạp.
Đáng chú ý, lực lượng hải quan ghi nhận tình trạng lợi dụng các mã loại hình A11, E21 và cơ chế hàng quá cảnh để đưa hàng giả, hàng xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ vào luồng thương mại hợp pháp. Không chỉ giả mạo các thương hiệu lớn trên thế giới, các đối tượng còn gắn nhãn “Made in Vietnam” lên hàng hóa không có xuất xứ Việt Nam nhằm hợp thức hóa nguồn gốc.
Chỉ tính riêng trong tháng 5/2026, các đơn vị đã phát hiện 11 vụ vi phạm về sở hữu trí tuệ, trong đó chuyển cơ quan công an khởi tố 3 vụ việc có dấu hiệu hình sự. Kết quả, Cơ quan Cảnh sát điều tra, Công an tỉnh Lạng Sơn đã ban hành quyết định khởi tố vụ án, khởi tố bị can liên quan đến Công ty cổ phần vận tải và dịch vụ Sơn Hà về hành vi vận chuyển hàng hóa quá cảnh có dấu hiệu xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ theo quy định tại Điều 226 Bộ luật Hình sự.
Bà Hà Thị Kim Dung - Đội trưởng Hải quan cửa khẩu quốc tế Hữu Nghị cho biết đơn vị xác định hàng quá cảnh là nhóm trọng điểm cần kiểm soát thường xuyên. Việc chuyển luồng kiểm tra được thực hiện chủ động đối với doanh nghiệp và nhóm hàng có dấu hiệu rủi ro cao. Tại cửa khẩu Tân Thanh, lực lượng hải quan tập trung rà soát doanh nghiệp tham gia hoạt động xuất nhập khẩu, nhận diện nhóm hàng có nguy cơ gian lận xuất xứ, giả mạo nhãn mác.
Ông Nguyễn Quang Bách - Đội trưởng Hải quan cửa khẩu Tân Thanh cho biết mục tiêu đặt ra là kiểm soát chặt nhưng không gây ách tắc hoạt động thương mại, bảo đảm thuận lợi cho doanh nghiệp tuân thủ pháp luật. Trong khi đó, tại cửa khẩu Chi Ma, công tác giám sát đối với hàng hóa quá cảnh, đặc biệt trong quá trình sang tải và kiểm tra thực tế hàng hóa tiếp tục được tăng cường nhằm phát hiện sớm các hành vi vi phạm về nhãn hiệu và quyền sở hữu trí tuệ.
Từ thực tế đấu tranh thời gian qua cho thấy nhiều vụ việc đã được phát hiện ngay tại cửa khẩu, ông Nguyễn Văn Hoàn - Chi cục trưởng Chi cục Hải quan khu vực VI nhận định, lợi nhuận lớn từ hoạt động buôn lậu cùng sự chênh lệch giá giữa hai bên biên giới tiếp tục là động lực khiến các đối tượng gia tăng quy mô vi phạm. Điển hình là chuỗi vụ việc liên quan các lô hàng quá cảnh khai sai thực tế hàng hóa, trà trộn số lượng lớn giày dép, túi xách và phụ tùng ô tô giả mạo nhãn hiệu quốc tế.
Đặc biệt, ngày 10/5/2026, thông qua phối hợp giữa lực lượng Hải quan và cơ quan Công an, một lô hàng quá cảnh trên tuyến Hữu Nghị - Lao Bảo đã bị phát hiện chứa số lượng lớn sản phẩm giả mạo nhãn hiệu nổi tiếng gồm giày dép, túi xách, đồng hồ cao cấp mang các thương hiệu Adidas, Nike, Rolex, Cartier, Chanel, Hermes… Ngoài ra còn có hàng nghìn đôi dép giả mạo xuất xứ “Made in Vietnam”. Sau đó vụ việc đã được khởi tố hình sự. Thực tế đấu tranh thời gian qua cho thấy nhiều vụ việc đã được phát hiện ngay tại cửa khẩu.
Thống kê, đến hết tháng 6/2026, Hải quan khu vực VI đã bắt giữ, xử lý 830 vụ vi phạm, tổng trị giá tang vật gần 33 tỷ đồng. Đơn vị cũng chủ động phối hợp điều tra, khởi tố nhiều vụ việc làm giả sản phẩm mang nhãn hiệu lớn như iPhone, Hyundai Mobis…, góp phần bảo vệ môi trường cạnh tranh lành mạnh.
Theo lãnh đạo Chi cục Hải quan khu vực VI, quan điểm xuyên suốt của đơn vị là quản lý chặt nhưng không làm ảnh hưởng đến hoạt động xuất nhập khẩu hợp pháp.
Để thực hiện mục tiêu này, đơn vị tiếp tục đẩy mạnh ứng dụng công nghệ, nâng cao hiệu quả quản lý rủi ro, thu thập thông tin từ sớm, từ xa; đồng thời cập nhật cơ sở dữ liệu các nhãn hiệu được bảo hộ vào hệ thống quản lý nhằm kịp thời phát hiện các lô hàng nghi vấn. Các mã loại hình có rủi ro cao như A11, E21, hàng quá cảnh và vận chuyển độc lập tiếp tục được đưa vào diện giám sát trọng điểm. Bên cạnh đó, cơ chế phối hợp giữa Hải quan, Công an, Biên phòng và Quản lý thị trường tiếp tục được mở rộng để hình thành mạng lưới kiểm soát liên hoàn ngay từ tuyến đầu biên giới.
Ông Nguyễn Văn Hoàn yêu cầu các đơn vị tiếp tục phát huy tinh thần đoàn kết, trách nhiệm, chủ động và quyết liệt trong thực hiện nhiệm vụ; tập trung cho công tác thu ngân sách, tạo thuận lợi thương mại, cải cách hành chính và chuyển đổi số; đồng thời tiếp tục tăng cường kiểm soát địa bàn, đấu tranh quyết liệt với buôn lậu, gian lận thương mại và các hành vi xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ.
Trong bối cảnh thương mại biên giới tiếp tục tăng tốc, kiểm soát hiệu quả từ cửa khẩu không chỉ góp phần bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng mà còn tạo nền tảng cho môi trường kinh doanh minh bạch, thúc đẩy tăng trưởng xuất nhập khẩu bền vững.
