Buôn lậu, gian lận thương mại và vận chuyển trái phép hàng hóa qua biên giới trên địa bàn quản lý của Chi cục Hải quan khu vực II tiếp tục là thách thức lớn trong những tháng đầu năm 2026. Các đối tượng vi phạm không ngừng thay đổi phương thức hoạt động, lợi dụng những kẽ hở trong chính sách quản lý, ứng dụng công nghệ để che giấu hành vi vi phạm, gây nhiều khó khăn cho công tác kiểm soát của cơ quan chức năng.

Theo Chi cục Hải quan khu vực II, trong 5 tháng đầu năm 2026, toàn đơn vị đã phát hiện và xử lý 2.322 vụ vi phạm pháp luật hải quan, với tổng trị giá vi phạm gần 3.000 tỷ đồng. Bên cạnh đó, lực lượng hải quan cũng phát hiện nhiều vụ vận chuyển trái phép ma túy quy mô lớn qua đường hàng không và chuyển phát nhanh.

Đáng chú ý, tuyến đường biển tiếp tục là địa bàn trọng điểm về vi phạm. Trong tổng số 2.322 vụ bị phát hiện, có tới 1.916 vụ xảy ra trên tuyến này, chiếm khoảng 82,5% tổng số vụ việc.

Lực lượng Hải quan tăng cường kiểm soát hàng hóa, hành lý xuất nhập cảnh tại sân bay quốc tế Tân Sơn Nhất nhằm phát hiện, xử lý kịp thời các hành vi buôn lậu, gian lận thương mại. Ảnh: Lạc Nguyên

Hải quan khu vực II cho biết, các đối tượng thường khai sai tên hàng hóa, mã số, chủng loại hoặc khai báo không đầy đủ thông tin nhằm né tránh chính sách quản lý chuyên ngành và trốn thuế. Một số trường hợp lợi dụng cơ chế quản lý rủi ro để được phân luồng xanh, luồng vàng, qua đó giảm khả năng bị kiểm tra thực tế hàng hóa.

Ngoài ra, nhiều thủ đoạn mới cũng xuất hiện như giả mạo thông tin doanh nghiệp, sử dụng trái phép chữ ký số, khai sai mục đích sử dụng hàng hóa, điều chỉnh manifest để né tránh kiểm tra hoặc chia nhỏ lô hàng nhằm hưởng chính sách miễn thuế và tránh kiểm tra chuyên ngành.

Trên tuyến hàng không, bưu điện và chuyển phát nhanh, các đối tượng tập trung lợi dụng hoạt động vận chuyển qua sân bay quốc tế Tân Sơn Nhất và các doanh nghiệp chuyển phát nhanh quốc tế để đưa hàng hóa, tiền tệ và ma túy qua biên giới trái phép.

Thủ đoạn phổ biến là sử dụng thông tin giả, thuê người nhận hoặc gửi hàng hộ, chia nhỏ lô hàng, không khai báo hải quan hoặc tìm cách né tránh các quy định kiểm tra chuyên ngành.

Tại các khu công nghiệp, khu chế xuất và địa bàn ngoài cửa khẩu, cơ quan hải quan cũng ghi nhận nhiều hành vi vi phạm liên quan đến loại hình gia công, sản xuất xuất khẩu và doanh nghiệp chế xuất. Trong đó có tình trạng lập báo cáo quyết toán sai lệch, quản lý nguyên liệu không đúng quy định, tiêu thụ nội địa hàng miễn thuế, sử dụng hàng miễn thuế sai mục đích hoặc nhập khẩu máy móc, thiết bị đã qua sử dụng nhưng khai báo là hàng mới nhằm hợp thức hóa hồ sơ và trốn thuế.

Trước tình hình trên, Chi cục Hải quan khu vực II đã triển khai đồng bộ các giải pháp đấu tranh chống buôn lậu, gian lận thương mại, hàng giả, xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ và phòng chống ma túy theo chỉ đạo của Chính phủ, Bộ Tài chính và Cục Hải quan.

Đơn vị đã ban hành nhiều kế hoạch chuyên đề về chống buôn lậu, kiểm soát hàng giả, bảo vệ quyền sở hữu trí tuệ, tăng cường kiểm soát ma túy và nâng cao hiệu quả công tác kiểm soát hải quan trong năm 2026. Đồng thời, thực hiện nghiêm chỉ đạo của Thủ tướng Chính phủ tại Công điện số 38/CĐ-TTg, tập trung thu thập thông tin, nắm chắc tình hình địa bàn, tuyến vận chuyển trọng điểm và các mặt hàng có nguy cơ rủi ro cao để kịp thời phát hiện, xử lý vi phạm.

Qua công tác kiểm tra, kiểm soát, lực lượng hải quan đã phát hiện 7 vụ buôn lậu và vận chuyển trái phép hàng hóa qua biên giới với trị giá tang vật hơn 5,97 tỷ đồng; 7 vụ vận chuyển trái phép chất ma túy qua biên giới, thu giữ 29,4 kg ma túy các loại; 4 vụ vi phạm liên quan đến sở hữu trí tuệ và hàng giả với trị giá hơn 6,92 tỷ đồng.

Bên cạnh đó, có 2.304 vụ vi phạm hành chính được phát hiện, xử lý với tổng trị giá hàng hóa vi phạm hơn 2.983 tỷ đồng.

Về công tác xử lý vi phạm, cơ quan hải quan đã ban hành quyết định xử phạt tiền đối với 2.301 vụ, số tiền hơn 30,2 tỷ đồng; thực hiện ấn định thuế đối với 574 vụ với số tiền hơn 74,2 tỷ đồng. Tổng số tiền nộp ngân sách nhà nước đạt hơn 104,4 tỷ đồng.

Đối với các vụ việc có dấu hiệu hình sự, Chi cục Hải quan khu vực II đã chuyển cơ quan chức năng đề nghị khởi tố 16 vụ, với trị giá tang vật gần 9,9 tỷ đồng cùng 29,4 kg ma túy các loại.