PV: Ông có thể cho biết cụ thể những lợi ích mà cơ quan hải quan và doanh nghiệp được hưởng sau khi triển khai Hệ thống Một cửa quốc gia và Hệ thống Quản lý giám sát hải quan tự động tại Cảng Hàng không quốc tế Nội Bài, theo chỉ đạo của Bộ Tài chính và Tổng cục Hải quan?

Ông Phạm Duyên Phương

Ông Phạm Duyên Phương: Có thể nói, sau hơn 2 năm thực hiện Quyết định số 1475/QĐ-BTC (ngày 28/9/2020), cái được lớn nhất là thay đổi phương thức quản lý hải quan, cũng như chuyển đổi phương thức vận hành của cơ quan nhà nước và doanh nghiệp (DN). Trước đây, thủ tục xuất nhập khẩu được thực hiện trên môi trường phi điện tử, chủ yếu dựa vào giấy tờ thủ công.

Đương nhiên trong môi trường giấy tờ thủ công bộc lộ nhiều hạn chế, chi phí và thời gian thực hiện của DN cao. Thông tin gửi tới cơ quan quản lý, cơ quan hải quan chưa kịp thời, dẫn đến sự chậm chễ trong việc thực hiện thủ tục hành chính. Về phía cơ quan hải quan, thông tin của DN đến không kịp thời làm mất thời gian để kiểm tra, xác minh độ tin cậy qua hồ sơ giấy.

Chi phí hành chính, quản lý hải quan đương nhiên tăng lên. Nguồn nhân lực phải đầu tư nhiều. Ngoài ra, do chứng từ giấy có độ tin cậy thấp, dẫn đến cơ quan hải quan mất nhiều thời gian phải xác minh, kéo theo thời gian thông quan chậm lại. Đây cũng là sự so sánh giữa lợi ích trước và sau khi áp dụng.

Chúng tôi nhận được nhiều kết quả đánh giá khen ngợi từ các DN hoạt động trong lĩnh vực xuất nhập khẩu (XNK), bởi vì chi phí logictics giảm, thời gian thông quan nhanh, chi phí thực hiện XNK được tiết giảm.

Về logistics, do hải quan áp dụng các phương thức hiện đại, thông tin qua môi trường điện tử đã tạo cơ hội cho DN logistics nâng cao chất lượng dịch vụ phục vụ khách hàng tốt hơn, thu hút được nhiều khách hàng hơn; nâng cao vị thế của DN, hội nhập sâu hơn vào chuỗi cung ứng quốc tế; nâng cao tính cạnh tranh của nền kinh tế.

Về phía cơ quan hải quan, khi có nguồn thông tin kịp thời hơn, tin cậy hơn có thể áp dụng được các công nghệ hiện đại, giảm bớt được nguồn lực, tập trung kiểm soát các vấn đề rủi ro, đưa công nghệ vào phục vụ cho công tác quản lý, phân tích đánh giá rủi ro.

Cục Hải quan Hà Nội triển khai hệ thống giám sát hàng hóa và một cửa quốc gia tại sân bay Nội Bài.

PV: Thưa ông, bên cạnh mặt ích cực nêu trên, có ý kiến từ cộng dồng DN cho rằng, Hệ thống Một cửa quốc gia và Hệ thống Quản lý giám sát hải quan tự động còn gặp một số vướng mắc trong quy trình khai báo hàng hóa. Hệ thống công nghệ thông tin còn bị nghẽn mạng, ảnh hưởng đến quá trình thông quan hàng hóa. Tổng cục Hải quan đã giải quyết vấn đề này như thế nào?

Ông Phạm Duyên Phương: Trong quá trình thực hiện, chúng tôi cũng nhận thấy một số vấn đề cần rút kinh nghiệm, cần cải cải thiện để chất lượng dịch vụ, để có được sự hài lòng hơn nữa của DN.

Thứ nhất, về quy định pháp lý, chúng tôi cho rằng quá trình vừa qua các quy trình thủ tục đã đi vào cuộc sống, nhận được sự đánh giá cao của DN và các cơ quan Chính phủ. Tuy nhiên, còn nhiều điểm cần sửa đổi để phù hợp với thực tiễn nhằm phục vụ tốt hơn cho DN, cũng như đảm bảo mức độ tin cậy hơn; việc kết nối giữa các cơ quan trong lĩnh vực quản lý hàng hóa XNK, quá cảnh, nhập cảnh được thông suốt, nhịp nhàng, trôi chảy và đồng bộ hơn.

Về mặt kỹ thuật chúng tôi nhận thấy có nhiều thành công, nhưng cũng có nhiều khiếm khuyết trong vận hành hệ thống công nghệ thông tin.

Một vấn đề nữa chúng tôi sẽ phải cải thiện là nguồn nhân lực. Trong hoạt động hàng không đòi hỏi luân chuyển hàng hóa nhanh và các chuyến bay được thực hiện 24/7, do đó công tác hỗ trợ cũng phải đảm bảo 24/7. Đây là việc khó, đòi hỏi cơ quan hải quan phải bố trí đội ngũ cán bộ công chức túc trực 24/7, đảm bảo kịp thời tiếp nhận, xử lý vướng mắc của DN và các hãng hàng không.

Để khắc phục những hạn chế nêu trên, Tổng cục Hải quan đang triển khai đề án tái thiết hệ thống công nghệ thông tin, thực hiện hải quan số, hướng tới mô hình hải quan thông minh để theo kịp các chuẩn mực quốc tế.

PV: Từ thành công của sân bay Nội Bài, ngành Hải quan có kế hoạch nhân rộng hệ thống này ra toàn quốc như thế nào, thưa ông?

Ông Phạm Duyên Phương: Đồng thời với việc triển khai Hệ thống một cửa quốc gia và Hệ thống quản lý giám sát hải quan tự động tại sân bay Nội Bài, cơ quan hải quan cũng triển khai tại sân bay quốc tế Tân Sơn Nhất (TP. Hồ Chí Minh).

Đến thời điểm này, chúng tôi rút kinh nghiệm tại sân bay Nội Bài sau 2 năm thực hiện, tiếp tục có những hội thảo, trao đổi với DN và cơ quan liên quan để rút kinh nghiệm đổi với triển khai tại sân bay Tân Sơn Nhất.

Trên cơ sở đúc rút từ 2 đơn vị này, chúng tôi có kế hoạch trong tương lai gần sẽ mở rộng ra đối với tất cả các chi cục hải quan quốc tế trên toàn quốc.

PV: Xin cảm ơn ông!