Báo cáo vĩ mô hàng tháng của ngân hàng HSBC vừa công bố đã đưa ra một số phân tích về các ảnh hưởng của tỷ giá đối với nền kinh tế.

Một điểm sáng kinh tế trong tháng qua là chỉ số PMI tăng mạnh, cho thấy Việt Nam vẫn là điểm đến hấp dẫn của dòng vốn FDI. Tuy nhiên vấn đề cần quan tâm là các doanh nghiệp (DN) trong nước lại đang yếu đi. Số liệu mới nhất cho thấy xu hướng đáng lo ngại là xuất khẩu của các DN này giảm 1,6%, trong khi DN FDI tăng 12,3%. Một nguyên nhân góp phần vào tình trạng này là đồng Việt Nam tăng giá đã làm giảm tính cạnh tranh của các công ty trong nước.

Lạm pháp thấp, cơ hội để hạ lãi suất

Theo số liệu khảo sát, đồng VND tăng giá không chỉ so với đồng Euro và yên Nhật mà còn cả các đồng tiền của đối thủ cạnh tranh chính và đã ảnh hưởng tới lợi nhuận của các nhà xuất khẩu.

Trong khi đó, nhập khẩu gia tăng đã làm thâm hụt thương mại tăng tới 3 tỷ USD. Điều đáng ngại ở đây là sự gia tăng nhập khẩu của các công ty trong nước trong khi xuất khẩu của họ đang giảm. Như vậy, nhiều mặt hàng nhập khẩu trong đó có ô tô, đang không được sử dụng cho sản xuất và nâng cấp công nghệ mà chỉ để tiêu dùng.

Để cải thiện mức độ cạnh tranh về giá nhằm thúc đẩy xuất khẩu và giảm cầu nhập khẩu, giải pháp trong ngắn hạn rất rõ ràng là giảm giá đồng nội tệ thông qua việc hạ lãi suất và/hoặc giảm giá chính tiền đồng. Theo các chuyên gia của HSBC, có nhiều cơ hội để thực hiện điều này khi lạm phát vẫn thấp ở mức 1% trong tháng 4 so với cùng kỳ năm ngoái. Tỷ lệ lạm phát trung bình bốn tháng đầu năm đạt 0,8% so cùng kỳ năm ngoái, và HSBC thậm chí dự báo lạm phát sẽ chỉ chạm mức thấp 3% vào cuối năm.

Tiền Việt Nam yếu sẽ làm giảm gánh nặng nợ trong nước

Phân tích về quan điểm lo ngại giảm giá tiền đồng sẽ làm ảnh hưởng đến gánh nặng nợ, báo cáo này đánh giá hầu hết các khoản nợ bên ngoài của Chính phủ đều là những khoản vay ưu đãi và gần một nửa hưởng mức lãi suất thấp hơn 1%. Như vậy, vay bên ngoài không là vấn đề lo ngại chính của Việt Nam vì hầu hết các khoản nợ có thể được gia hạn. Ngay cả khi tiền đồng yếu hơn thì số tiền lãi phải trả tăng thêm vẫn còn khá nhỏ.

Ngược lại, đồng Việt Nam yếu hơn được cho là sẽ giúp Việt Nam tăng trưởng, làm nhẹ bớt một số gánh nặng nợ trong nước. Gánh nặng nợ trong nước đang tăng cả công lẫn tư. Một ví dụ được nêu ra là trong năm 2013, Việt Nam đã trả 0,5 tỷ USD thanh toán chi phí lãi cho các khoản vay nước ngoài của Chính phủ. Trong khi đó, Chính phủ thanh toán chi phí lãi vay trong nước lại ở mức 2,3 tỷ USD.

Việc giảm giá đồng nội tệ và/hay cắt lãi suất sẽ hỗ trợ xuất khẩu Việt Nam cạnh tranh hơn và không khuyến khích tăng trưởng nhập khẩu. Điều này giúp ngăn chặn Việt Nam không bị thâm hụt kép – vừa tài chính lẫn thương mại – trong khi vẫn thúc đẩy năng lực cạnh tranh tăng cùng lúc.

Ngoài ra, chuyên gia của HSBC cũng khuyến nghị Chính phủ còn có rất nhiều việc để làm nhằm thu hẹp khoảng cách tài chính, cũng như thúc đẩy kết nối giữa DN trong nước và DN có vốn FDI. Dòng vốn FDI đổ vào sẽ có khả năng chậm lại nếu không muốn nói là giảm trong những năm tới, vì cạnh tranh chi phí tiền lương của đất nước cũng sẽ có thể suy yếu. Với sự lệ thuộc hiện tại vào các DN có vốn FDI để thúc đẩy tăng trưởng xuất khẩu, hiệu quả sản xuất của Việt Nam có thể sẽ rất ngắn ngủi nếu như Chính phủ không thực hiện được những cải cách hiệu quả./.

D.A