Bán ròng không đồng nghĩa với rút khỏi thị trường

Dù bán ròng khoảng 10 tỷ USD trong hai năm qua, giá trị danh mục của nhà đầu tư nước ngoài tại Việt Nam vẫn tăng lên 44,2 tỷ USD. Tuy nhiên, chia sẻ tại Hội thảo “Lộ trình niêm yết cho doanh nghiệp FDI tại Việt Nam” do Công ty cổ phần Chứng khoán SSI phối hợp với Daiwa Securities Group tổ chức ngày 28/7, ông Thomas Nguyễn - Giám đốc Khối Thị trường toàn cầu SSI cho rằng, cần nhìn nhận thận trọng hơn về làn sóng bán ròng của nhà đầu tư nước ngoài.

Hoạt động bán ròng của khối ngoại thời gian qua đã trở thành một trong những vấn đề được thị trường quan tâm nhất. Tuy nhiên, ông Thomas cũng nhấn mạnh, con số giao dịch thuần mới phản ánh dòng tiền mua - bán trong một khoảng thời gian, chưa thể hiện đầy đủ mức độ hiện diện của nhà đầu tư nước ngoài tại thị trường Việt Nam.

Trong khoảng hai năm qua, khối ngoại đã bán ròng tổng cộng khoảng 10 tỷ USD, gồm khoảng 6 tỷ USD trong năm 2025 và thêm gần 3 tỷ USD từ đầu năm 2026 đến nay. Dù vậy, tổng giá trị cổ phiếu nhà đầu tư nước ngoài nắm giữ không giảm, mà tiếp tục tăng.

Cụ thể, giá trị danh mục đã tăng từ 42,9 tỷ USD vào cuối năm 2024, lên 44,2 tỷ USD vào cuối tháng 6/2026. “Khối ngoại bán ròng không nhất thiết đồng nghĩa với việc nhà đầu tư nước ngoài rời bỏ thị trường” - ông Thomas nhận định.

Theo đại diện SSI, diễn biến tưởng như trái chiều này trước hết xuất phát từ mức tăng giá đáng kể của những cổ phiếu mà nhà đầu tư nước ngoài tiếp tục nắm giữ.

VN-Index đã tăng khoảng 60% trong vài năm gần đây. Riêng năm 2025, thị trường tăng gần 41%, bất chấp áp lực bán ròng kéo dài. Nhờ sự đi lên của giá cổ phiếu, giá trị phần danh mục còn lại của nhà đầu tư nước ngoài vẫn tăng đáng kể. Đồng thời, vốn hóa thị trường mở rộng và sự xuất hiện của những cơ hội đầu tư mới cũng giúp gia tăng quy mô tài sản mà khối ngoại có thể tiếp cận.

Ông Thomas Nguyễn - Giám đốc Khối Thị trường toàn cầu SSI. Ảnh: SSI

Đáng chú ý, ông Thomas Nguyễn dự báo, xu hướng bán ròng có thể đảo ngược trong vòng chưa đầy hai tháng tới, khi tiến trình nâng hạng thị trường theo FTSE Russell bước sang giai đoạn mới và các dòng vốn mới bắt đầu tham gia.

Cơ sở cho kỳ vọng này không chỉ nằm ở dòng vốn thụ động có thể được phân bổ sau nâng hạng, mà còn đến từ sự gia tăng rõ rệt của các nhà đầu tư tổ chức đang tìm hiểu thị trường Việt Nam.

Theo số liệu được Giám đốc Khối Thị trường toàn cầu SSI chia sẻ, riêng từ đầu năm đến nay, SSI đã mở mới 185 tài khoản cho khách hàng tổ chức, tăng khoảng 65% so với cùng kỳ. Phần lớn số tài khoản mới đến từ các nhà đầu tư Mỹ và châu Âu. Qua quá trình SSI thường xuyên trao đổi với các định chế quốc tế, ông Thomas Nguyễn cho biết, nhiều nhà đầu tư nước ngoài đang chuẩn bị để tăng tỷ trọng tại thị trường Việt Nam khi quyết định nâng hạng của FTSE Russell chính thức có hiệu lực.

Chuẩn bị cho chu kỳ phân bổ mới

Kỳ vọng dòng vốn ngoại quay trở lại không chỉ dựa trên yếu tố nâng hạng. Theo ông Thomas Nguyễn, thị trường vốn Việt Nam đang bước vào quá trình thay đổi mang tính cấu trúc, trong đó nổi bật là xu hướng gia tăng vai trò của nhà đầu tư tổ chức. Về dài hạn, thị trường cần xây dựng một cơ cấu cân bằng hơn giữa nhà đầu tư cá nhân, nhà đầu tư tổ chức và khối ngoại.

Quyết định số 3168/QĐ-BTC phê duyệt Đề án “Tái cấu trúc nhà đầu tư và phát triển ngành quỹ đầu tư chứng khoán” đến năm 2030 đặt mục tiêu thúc đẩy sự tham gia của nhà đầu tư tổ chức và phát triển ngành quản lý quỹ. Tuy nhiên, dòng vốn định chế thường tập trung vào những doanh nghiệp có quy mô lớn, thanh khoản tốt và đáp ứng đầy đủ các tiêu chuẩn về quản trị, công bố thông tin. Do đó, những doanh nghiệp có vốn hóa lớn, thanh khoản cao và tỷ trọng đáng kể trong chỉ số có thể đón nhận dòng vốn lớn khi Việt Nam được đưa vào danh mục của các quỹ quốc tế.

Khả năng thu hút và giữ chân dòng vốn quốc tế sẽ phụ thuộc vào chất lượng hàng hóa, mức độ minh bạch, thanh khoản và khả năng đáp ứng yêu cầu đầu tư của các định chế toàn cầu. Hoạt động IPO đã sôi động trở lại từ quý IV/2025. Theo số liệu thống kê của SSI, năm 2025 có 13 doanh nghiệp mới niêm yết trên HOSE, với tổng vốn hóa khoảng 30 tỷ USD. Trong giai đoạn 2026 - 2027, hơn 15 doanh nghiệp được kỳ vọng sẽ gia nhập HOSE, qua đó bổ sung khoảng 43 tỷ USD vốn hóa cho thị trường. Nguồn cung dự kiến trải rộng ở các lĩnh vực tiêu dùng, dịch vụ tài chính, y tế, giải trí, công nghệ và dịch vụ công nghệ.

Số doanh nghiệp niêm yết mới trên sàn HOSE giai đoạn 2026 - 2027 dự kiến bổ sung 43 tỷ USD vốn hóa - Nguồn: SSI

Tuy nhiên, một phần đáng kể các doanh nghiệp dự kiến niêm yết là công ty con thuộc những tập đoàn đã hiện diện trên sàn hoặc doanh nghiệp chuyển giao dịch từ UPCoM sang HOSE. Các trường hợp này có thể làm tăng quy mô vốn hóa và thanh khoản, nhưng chưa chắc giúp nhà đầu tư tiếp cận những lĩnh vực kinh tế hoàn toàn mới.

Trong khi đó, cơ cấu doanh nghiệp niêm yết hiện chưa phản ánh đầy đủ bức tranh của nền kinh tế Việt Nam. Một trong những khoảng trống lớn nhất nằm ở khu vực doanh nghiệp có vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI).

“Với vai trò trung tâm của FDI trong nền kinh tế Việt Nam, các nhà đầu tư muốn tham gia vào câu chuyện tăng trưởng dài hạn của Việt Nam sẽ ngày càng cần tiếp cận lĩnh vực FDI thông qua thị trường vốn của đất nước” - ông Thomas Nguyễn nhấn mạnh.

Ở vai trò tổ chức tư vấn ngân hàng đầu tư, các đơn vị như SSI Investment Banking không chỉ dừng lại ở việc thực hiện thủ tục cho một thương vụ IPO. Đơn vị tư vấn cần kết nối doanh nghiệp với thị trường vốn, đồng hành từ quá trình chuẩn hóa quản trị, xây dựng cấu trúc vốn, xác định câu chuyện đầu tư đến tiếp cận nhà đầu tư trong và ngoài nước.

Trong bối cảnh Việt Nam bước vào chu kỳ nâng hạng, việc các doanh nghiệp FDI lên sàn được kỳ vọng không chỉ bổ sung hàng hóa chất lượng cho thị trường chứng khoán, mà còn tạo thêm một kênh dẫn vốn trung và dài hạn, qua đó phản ánh đầy đủ hơn cấu trúc của nền kinh tế và nâng cao khả năng thu hút các dòng vốn toàn cầu./.