Huy động vốn qua kênh cổ phiếu vẫn tăng mạnh

Phát biểu tại hội thảo “Lộ trình niêm yết cho doanh nghiệp FDI tại Việt Nam” diễn ra sáng 28/7, ông Hoàng Văn Thu, Phó chủ tịch Ủy ban Chứng khoán Nhà nước (UBCKNN), cho biết, giá trị huy động qua phát hành cổ phiếu trong nửa đầu năm 2026 đạt 110.000 tỷ đồng, tăng gần 84% so với cùng kỳ.

Cùng với đó, khả năng huy động vốn qua thị trường cổ phiếu cũng ghi nhận bước tiến mới, quy mô thị trường đã mở rộng đáng kể. Theo số liệu được chia sẻ tại hội thảo, quy mô thị trường cổ phiếu đã tăng từ 5,29 triệu tỷ đồng năm 2020 lên 9,97 triệu tỷ đồng vào cuối năm 2025. Tính đến ngày 30/6/2026, vốn hóa thị trường đạt khoảng 10,8 triệu tỷ đồng, tương đương 82,6% GDP.

Quy mô giá trị huy động thông qua phát hành cổ phiếu nửa đầu năm 2026 tăng gần 84% - Nguồn: UBCKNN

Từ chỉ hai mã chứng khoán REE và SAM niêm yết trên Sở Giao dịch Chứng khoán TP.HCM (HOSE) đúng tròn 26 năm trước, quy mô vốn hoá thị trường sàn HOSE hiện đã vượt 7,89 tỷ đồng với 742 mã chứng khoán bao gồm cổ phiếu, chứng chỉ quỹ, chứng chỉ quỹ ETF và chứng quyền.

Trong khi đó, tổng giá trị huy động qua trái phiếu Chính phủ và trái phiếu doanh nghiệp trong nửa đầu năm đạt 397.830 tỷ đồng, chiếm tỷ trọng lớn trong tổng giá trị vốn huy động và bằng 94,18% cùng kỳ năm 2025. Như vậy, tổng giá trị huy động qua hai kênh cổ phiếu và trái phiếu đạt xấp xỉ 507.830 tỷ đồng, trong đó cổ phiếu chiếm khoảng 21,7%.

Dù giá trị huy động qua cổ phiếu hiện vẫn thấp hơn đáng kể so với kênh trái phiếu, mức tăng gần 84% cho thấy vai trò của thị trường cổ phần đang dần được củng cố.

Dù giá trị huy động qua cổ phiếu vẫn thấp hơn đáng kể so với kênh trái phiếu, mức tăng gần 84% cho thấy vai trò của thị trường cổ phần đang dần được củng cố. Theo ông Hoàng Văn Thu, đây là thị trường mà cơ quan quản lý đang nỗ lực thu hút thêm doanh nghiệp tham gia, từ đó đa dạng hóa các kênh huy động vốn và giảm sự phụ thuộc quá lớn vào tín dụng ngân hàng.

Mục tiêu huy động 2 triệu tỷ đồng mỗi năm từ thị trường chứng khoán

Ông Hoàng Văn Thu - Phó chủ tịch Ủy ban Chứng khoán Nhà nước - Ảnh: SSI

Theo dự thảo Đề án Cải cách tổng thể thị trường tài chính Việt Nam gắn với thực hiện mục tiêu tăng trưởng ở mức cao, liên tục đến năm 2045 đang được Bộ Tài chính tham mưu Chính phủ, một trong những định hướng, mục tiêu phát triển quan trọng được đề ra là duy trì xếp hạng thị trường chứng khoán theo chuẩn FTSE Russell và hướng tới nâng hạng lên thị trường mới nổi của MSCI, FTSE Russell bậc cao.

Giá trị huy động vốn bình quân đặt mục tiêu đạt 2 triệu tỷ đồng/năm. Trong đó, tổng vốn huy động từ khu vực doanh nghiệp qua thị trường chứng khoán đạt 5,4 triệu tỷ đồng. Cùng đó, đến năm 2030, giá trị tài sản đầu tư của nhà đầu tư nước ngoài phấn đấu đạt khoảng 15% GDP; tài sản ròng của các quỹ đầu tư chứng khoán đạt 5% GDP. Đến năm 2045, quy mô vốn hóa thị trường chứng khoán đạt 120% GDP; dư nợ thị trường trái phiếu đạt 60% GDP.

Theo Phó Chủ tịch UBCKNN Hoàng Văn Thu, đây là mục tiêu tham vọng. Với định hướng phát triển nhằm giảm bớt gánh nặng phát triển cho thị trường tín dụng, phấn đấu phần lớn vốn trung và dài hạn của nền kinh tế được huy động qua thị trường vốn, đây không chỉ là vai trò cung ứng vốn mà còn tạo ra hệ sinh thái tài chính hiện đại, điều tiết nguồn lực xã hội.

Để hiện thực hóa, cơ quan quản lý dự kiến tiếp tục hoàn thiện thể chế, khung khổ pháp lý, trong đó sẽ sửa đổi, bổ sung Luật Chứng khoán và rà soát các quy định chồng chéo với pháp luật liên quan trong giai đoạn 2026-2027; đưa cơ chế đối tác bù trừ trung tâm (CCP) vào vận hành trong năm 2027.

Bên cạnh hoàn thiện thể chế và hạ tầng, một điều kiện quan trọng để thị trường tăng khả năng huy động vốn là cải thiện chất lượng, mức độ đa dạng của hàng hóa. Trong đó, doanh nghiệp FDI được kỳ vọng trở thành nguồn cung cổ phiếu mới, bổ sung các doanh nghiệp có quy mô, nền tảng tài chính, công nghệ và chuẩn quản trị tốt.

Khu vực FDI có vai trò lớn trong nền kinh tế. Tuy nhiên, mức độ hiện diện của doanh nghiệp FDI trên thị trường chứng khoán chưa tương xứng với đóng góp cho nền kinh tế. Dù doanh nghiệp FDI đầu tiên niêm yết từ năm 2023, đến nay, hiện có 10 doanh nghiệp với tổng vốn điều lệ 12.629 tỷ đồng và tổng tài sản 44.696 tỷ đồng, tương ứng chỉ 0,15% vốn điều lệ và 0,48% tổng tài sản của các doanh nghiệp trên thị trường. Từ năm 2017 đến nay, dù có thêm 4 doanh nghiệp FDI chuyển đổi và đăng ký công ty đại chúng, chưa có trường hợp mới thực hiện niêm yết hoặc đăng ký giao dịch.

Theo lãnh đạo Ủy ban Chứng khoán Nhà nước, pháp luật chứng khoán hiện không phân biệt doanh nghiệp trong nước và doanh nghiệp FDI. Tuy nhiên, một số doanh nghiệp vẫn chịu ràng buộc bởi cam kết đầu tư, ưu đãi thuế, thời hạn hoạt động của dự án, điều kiện chuyển nhượng vốn hoặc các nghĩa vụ với chính quyền địa phương.

Ông Thu cũng nhấn mạnh định hướng hiện nay khuyến khích những doanh nghiệp FDI không còn bị ràng buộc bởi điều kiện riêng thực hiện chào bán cổ phiếu lần đầu ra công chúng gắn với niêm yết, qua đó huy động thêm vốn để mở rộng hoạt động tại Việt Nam.