Hiện giá các mặt hàng thiết yếu đầu vào của nền kinh tế và hàng tiêu dùng có xu hướng tăng. Ảnh: TL

PV: Ở góc độ chuyên gia kinh tế, có nhiều năm theo dõi sát sao lĩnh vực thương mại, ông nhìn nhận thế nào về diễn biến chỉ số CPI từ đầu năm đến nay, nhất là sau tác động của việc tăng giá điện (tháng 5/2023) và tăng lương cơ bản vừa qua (tháng 7/2023)?

Ông Vũ Vinh Phú

Ông Vũ Vinh Phú: Theo số liệu Tổng cục Thống kê vừa công bố, sau khi liên tục giảm trong 6 tháng đầu năm 2023 xuống còn 2%, CPI bắt đầu nhích nhẹ từ tháng 7 và sang tháng 8 bật tăng lên 2,96% so với cùng kỳ năm trước. Chỉ số CPI tháng 8/2023 tăng 0,88% so với tháng trước (khu vực thành thị tăng 0,87%; khu vực nông thôn tăng 0,89%). Nguyên nhân được Tổng cục Thống kê đưa ra là giá xăng, dầu, giá gạo trong nước tăng theo giá thế giới… Xét tổng quát, bình quân 8 tháng năm 2023, CPI tăng 3,1% so với cùng kỳ năm 2022.

Tôi cho rằng, số liệu của Tổng cục Thống kê vừa công bố đã phản ánh tương đối chính xác bức tranh tăng CPI từ đầu năm đến nay và đặc biệt trong những tháng qua. Tuy nhiên, qua theo dõi thị trường cho thấy, việc tăng giá điện (tháng 5/2023) và tăng lương cơ bản vừa qua (tháng 7/2023) cũng tác động đáng kể đến mặt bằng giá tiêu dùng chung, giá lương thực, thực phẩm tại chợ dân sinh và siêu thị có những mặt hàng tăng khá mạnh như: gạo, dịch vụ vận chuyển hàng hóa cũng tăng theo đà này… Chỉ số CPI theo tôi trong 2 tháng qua còn chịu ảnh hưởng của việc tăng giá xăng dầu và giá nước sạch sinh hoạt ở một số tỉnh, thành phố đã được điều chỉnh tăng giá.

Mặc dù chỉ số CPI có tăng, nhưng theo tôi việc kiềm chế chỉ số này tăng ở mức hợp lý như hiện nay là thành công trong điều hành của Chính phủ và nỗ lực điều tiết cung - cầu của các bộ, ngành.

Thời gian qua, các bộ, ngành, địa phương và doanh nghiệp chuẩn bị đầy đủ nguồn hàng, không để đứt gãy nguồn cung, nhất là các mặt hàng lương thực, thực phẩm, hàng hóa và dịch vụ tiêu dùng thiết yếu, góp phần bình ổn giá thị trường, triệt tiêu tình trạng lợi dụng khan hiến hàng để tăng giá.

PV: Mặc dù CPI được kiềm chế và dự báo sức mua của người tiêu dùng không cao do ảnh hưởng của nền kinh tế khó khăn, nhưng có nhiều ý kiến cho rằng, CPI những tháng cuối năm tiềm ẩn nhiều yếu tố tăng. Vậy, ông có bình luận ra sao về nhận định này?

Ông Vũ Vinh Phú: Phải thẳng thắn nhìn nhận, trong bối cảnh hiện nay, người dân đang tiết kiệm chi tiêu, tích lũy, đề phòng những vấn đề đột xuất và thu nhập cũng không tăng nhiều. Trong khi đó, giá điện, nước, sách giáo khoa và nhiều mặt hàng tiêu dùng đang có xu hướng tăng lên.

Đặc biệt, giá các mặt hàng thiết yếu đầu vào của nền kinh tế và sinh hoạt dân sinh có xu hướng tăng. Đáng kể là giá xăng dầu liên tục tăng trong 2 tháng qua, theo đà tăng của giá thế giới. Giá điện cũng được EVN đề xuất điều chỉnh theo chu kỳ 3 tháng/lần…

Trong khi đó, giá cả trên thị trường còn nhiều vấn đề đáng bàn. Việc mua bán đang có nhiều khâu trung gian để đẩy giá lên, khiến người tiêu dùng thiệt thòi và người sản xuất không có lãi. Nhiều nông sản sạch nhưng lại ít đưa vào hệ thống siêu thị do vấn đề chiết khấu cao, do chi phí và một số vấn đề khác.

Rõ ràng, việc có quá nhiều khâu trung gian khiến giá cả tăng cao như hiện nay, nếu không kiểm soát được và diễn biến này tiếp tục theo chiều hướng xấu hơn sẽ kìm hãm sự phát triển sản xuất, kìm hãm cả sức mua trong nước.

PV: Trong giai đoạn hiện nay, để hoàn thành các mục tiêu đặt ra năm 2023, trong đó có chỉ tiêu kiềm chế lạm phát ở mức 4,5%/năm, theo ông chúng ta cần có giải pháp gì đối với quản lý, điều hành thị trường giá cả hiện nay?

Ông Vũ Vinh Phú: Theo tôi, để đảm bảo bình ổn giá, đảm bảo quyền lợi của người tiêu dùng, cần cho phép các cơ quan chức năng như quản lý thị trường, Bộ Công thương, Cục Quản lý giá Bộ Tài chính có quyền yêu cầu các đơn vị có biểu hiện tăng giá vô lý, đột biến không có cơ sở phải kê khai giá. Nếu thu lợi nhuận quá mức, hơn cả người sản xuất thì yêu cầu hạ giá xuống và có chế tài xử lý.

Đặc biệt, từ nay đến cuối năm 2023, Nhà nước cần quan tâm đến việc điều chỉnh giá các mặt hàng là đầu vào của toàn xã hội như xăng dầu, điện, than... và có lộ trình công bố trước. Không tăng giá mặt hàng thiết yếu khi chưa được cơ quan kiểm toán công nhận.

Cơ quan chức năng tiếp tục đẩy mạnh sản xuất hàng hóa trong nước, lưu thông phân phối dễ dàng, các doanh nghiệp sản xuất kinh doanh liên kết chặt chẽ trong các chuỗi cung ứng, giảm bớt trung gian bất hợp lý, chống độc quyền mua, độc quyền bán, ép chiết khấu cao vô lý khi người sản xuất đưa hàng vào bán tại các trung tâm thương mại, siêu thị.

Làm được những vấn đề trên, dưới sự chỉ đạo của Chính phủ, tham mưu của các bộ, ngành và các địa phương, cùng sự nỗ lực chủ quan, tự giác của các doanh nghiệp và sự ủng hộ, giám sát thường xuyên của người tiêu dùng, các hiệp hội liên quan, chắc chắn công tác quản lý giá trong năm 2023 và những năm tiếp theo sẽ có những bước tiến vững chắc góp phần vào việc thúc đẩy sản xuất và phục vụ tiêu dùng xã hội.

PV: Xin cảm ơn ông!