Mở rộng cơ sở thuế hợp lý sẽ đạt nhiều mục tiêu

(TBTCO) - Trả lời phỏng vấn TBTCVN, Luật sư Phan Hoài Nam - chuyên gia tư vấn thuế, giảng viên bộ môn Thuế của Chương trình đào tạo ACCA và Học viện Tư pháp, cho rằng mở rộng cơ sở thuế đối với thuế tiêu thụ đặc biệt là phù hợp với thông lệ quốc tế. Mở rộng một cách hợp lý vừa giúp tăng thu ngân sách và đồng thời thúc đẩy việc sử dụng các sản phẩm thân thiện môi trường.
aa
Mở rộng cơ sở thuế hợp lý sẽ đạt nhiều mục tiêu
Khuyến khích người tiêu dùng chọn các loại sản phẩm có dung tích hoặc nồng độ cồn thấp. Ảnh: TL

PV: Bộ Tài chính đang lấy ý kiến vào dự thảo hồ sơ báo cáo Chính phủ về đề nghị xây dựng dự án Luật Thuế tiêu thụ đặc biệt (TTĐB) sửa đổi, phù hợp với xu hướng cải cách thuế của quốc tế; khuyến khích sử dụng sản phẩm thân thiện môi trường; hạn chế tiêu dùng hàng hoá có hại cho sức khoẻ cộng đồng… Ông có bình luận gì về mục tiêu đặt ra trong hồ sơ dự thảo luật?

Mở rộng cơ sở thuế hợp lý sẽ đạt nhiều mục tiêu
Ông Phan Hoài Nam

Ông Phan Hoài Nam: Về việc Bộ Tài chính đưa ra dự thảo hồ sơ báo cáo Chính phủ để sửa đổi Luật Thuế tiêu thụ đặc biệt (TTĐB), tôi thấy đây là một bước tiến tích cực với mục tiêu quan trọng. Việc cải cách cơ chế thuế và thúc đẩy tiêu thụ các sản phẩm lành mạnh cũng đồng nghĩa với việc bảo vệ môi trường, điều mà nhiều quốc gia đang chú trọng.

Trong đó, việc chọn thời điểm thích hợp cho sửa đổi luật thuế cũng vô cùng quan trọng. Điều này yêu cầu sự cân nhắc kỹ lưỡng và tính toán tỉ mỉ để đảm bảo sự thay đổi thuế không gây ảnh hưởng tiêu cực đến nền kinh tế và cuộc sống của người dân. Cần thời gian để người dân, doanh nghiệp và các bên liên quan có thể hiểu rõ và sẵn lòng thích ứng với những thay đổi này.

Tôi cho rằng, thời điểm hiện tại có thể là thời điểm phù hợp để tiến hành thảo luận, lấy ý kiến và xây dựng dự thảo. Tuy nhiên, chúng ta phải cẩn trọng trong việc áp dụng chính sách thuế mới, đặc biệt trong bối cảnh nền kinh tế đang đối mặt với nhiều khó khăn, doanh nghiệp đang chịu áp lực lớn để tồn tại sau đại dịch Covid-19. Việc tạo nguồn thu hữu ích và hỗ trợ tốt hơn cũng quan trọng như việc bổ sung các nguồn thu mới.

PV: Trong hồ sơ dự thảo luật sửa đổi lần này bổ sung 4 đối tượng chịu thuế TTĐB, bao gồm: nước giải khát có đường; thức uống đại mạch và nước giải khát không cồn; sản phẩm thuốc lá mới và thiết bị, bộ phận, dung dịch của thuốc lá mới; kinh doanh trò chơi điện tử trên mạng. Quan điểm của ông ra sao về việc mở rộng cơ sở thuế TTĐB đối với các đối tượng này?

Ông Phan Hoài Nam: Mở rộng cơ sở thuế đối với thuế TTĐB bằng cách bổ sung 4 đối tượng chịu thuế mới là một cách hợp lý để tăng thu ngân sách và đồng thời thúc đẩy việc sử dụng các sản phẩm thân thiện môi trường. Tuy nhiên, để đảm bảo tính công bằng và hiệu quả của các biện pháp này, cần nghiên cứu kỹ lưỡng về tác động của chính sách thuế đối với người tiêu dùng và doanh nghiệp.

Mở rộng cơ sở thuế để phù hợp với thông lệ quốc tế là một bước đi đáng chú ý. Các quốc gia phát triển và tiên tiến đã áp dụng các biện pháp thuế TTĐB đa dạng để đạt được các mục tiêu kinh tế và môi trường. Tuy nhiên, trong quá trình mở rộng cơ sở thuế này, Việt Nam cần xem xét kỹ lưỡng để tránh ảnh hưởng tiêu cực đến doanh nghiệp trong ngành nước giải khát cũng như các ngành kinh tế khác có liên quan.

Một khi được ban hành, chính sách thuế mới không chỉ ảnh hưởng đến ngành nước giải khát mà còn có thể tác động đến các ngành kinh tế khác như ngành mía đường, bán lẻ, bao bì và toàn bộ nền kinh tế. Điều này đòi hỏi nhà làm chính sách phải có những tính toán phù hợp để đảm bảo chính sách không gây ra tác động tiêu cực không mong muốn.

PV: Một điểm trong dự án Luật Thuế TTĐB sửa đổi lần này của Bộ Tài chính đang được dư luận chú ý là đề xuất bổ sung căn cứ tính thuế TTĐB theo phương pháp thuế tuyệt đối, phương pháp thuế hỗn hợp, bên cạnh phương pháp tương đối truyền thống mà Việt Nam vẫn áp dụng từ trước đến nay, đặc biệt là đối với các sản phẩm rượu bia. Các phương pháp này, theo ông, đã bao quát hết các căn cứ để tính thuế hay chưa?

Thuế rượu bia ở Việt Nam còn thấp

Hiện nay, thuế rượu bia ở Việt Nam còn ở mức thấp, theo tính toán mới chiếm khoảng 30% giá bán lẻ. Trong khi đó, ở nhiều nước tỷ lệ thuế chiếm từ 40 - 85% giá bán lẻ đối với loại đồ uống này.

Ông Phan Hoài Nam: Đề xuất bổ sung căn cứ tính thuế TTĐB theo phương pháp thuế tuyệt đối, phương pháp thuế hỗn hợp, bên cạnh phương pháp tương đối truyền thống là một bước đi mang tính tiến bộ. Điều này cho phép Việt Nam định hình lại hệ thống thuế TTĐB để có thể tăng thu ngân sách, đồng thời khuyến khích sử dụng các sản phẩm thân thiện môi trường.

Phương pháp thuế tuyệt đối có thể giúp đảm bảo mức thuế ổn định và dễ dàng tính toán. Phương pháp thuế hỗn hợp có thể kết hợp những ưu điểm của cả hai phương pháp trước đó và giúp hạn chế những hạn chế của từng phương pháp.

Tuy nhiên, để áp dụng phương pháp thuế hiệu quả và phù hợp với Việt Nam, cần nghiên cứu kỹ lưỡng về các yếu tố kinh tế liên quan. Cần cân nhắc các tác động của việc áp dụng phương pháp thuế mới đối với cả doanh nghiệp và người tiêu dùng, đồng thời đảm bảo tính minh bạch và công bằng trong việc thu thuế.

PV: Xin cảm ơn ông!

Kinh nghiệm quốc tế về tăng thuế với đồ uống có cồn

Chia sẻ kinh nghiệm ở một số quốc gia, ông Phan Hoài Nam cho biết, khi quyết định tăng thuế TTĐB đối với sản phẩm đồ uống có cồn như rượu, bia, nhiều quốc gia đã áp dụng các biện pháp khác nhau để đạt được các mục tiêu cụ thể.

Các biện pháp này có thể bao gồm tăng dần mức thuế theo thời gian. Đây là một phương pháp phổ biến được các quốc gia sử dụng để tăng thu ngân sách và đồng thời giới hạn tiêu thụ sản phẩm có hại. Bằng cách tăng dần mức thuế theo kế hoạch, người tiêu dùng có thể dần thích ứng và giảm tiêu thụ các sản phẩm này.

Giải pháp khác là áp dụng giá trị thuế dựa trên dung tích hoặc nồng độ cồn. Các quốc gia có thể áp dụng thuế TTĐB dựa trên dung tích hoặc nồng độ cồn của sản phẩm. Phương pháp này khuyến khích người tiêu dùng chọn các loại sản phẩm có dung tích hoặc nồng độ cồn thấp, giúp giảm tác động tiêu cực đối với sức khỏe và môi trường.

Ngoài ra, một số nước xây dựng cơ chế hỗ trợ cho các sản phẩm thay thế lành mạnh cũng là một giải pháp. Trong quá trình tăng thuế TTĐB, cần đẩy mạnh việc sử dụng các sản phẩm thay thế lành mạnh như nước uống không cồn, trái cây tươi hoặc nước ép tự nhiên. Các biện pháp khuyến khích sử dụng những sản phẩm này giúp đảm bảo thay thế và hạn chế tiêu thụ các sản phẩm có hại.

Đồng thời, họ tăng cường công tác giáo dục và tạo ý thức cộng đồng. Đối với các sản phẩm có hại, việc tăng cường công tác giáo dục và tạo ý thức cộng đồng rất quan trọng, giúp người dân hiểu rõ tác động của việc tiêu thụ sản phẩm đồ uống có cồn đối với sức khỏe và xã hội, từ đó khuyến khích thay đổi thói quen tiêu dùng.

“Tuy nhiên, để đạt được hiệu quả, các biện pháp trên cần được thiết kế một cách cẩn thận và tính toán tỉ mỉ để tránh những tác động tiêu cực không mong muốn đối với người tiêu dùng, doanh nghiệp và ngành công nghiệp liên quan, đặc biệt trong bối cảnh nền kinh tế gặp khó khăn do tác động của đại dịch Covid-19 và các yếu tố kinh tế - chính trị toàn cầu” - ông Phan Hoài Nam lưu ý.

Thảo Miên

Đọc thêm

Khánh Hòa mở rộng cơ sở thu, khai thác dư địa từ các lĩnh vực kinh tế

Khánh Hòa mở rộng cơ sở thu, khai thác dư địa từ các lĩnh vực kinh tế

(TBTCO) - Trao đổi với phóng viên Báo Tài chính - Đầu tư, ông Nguyễn Ngọc Tú, Trưởng Thuế tỉnh Khánh Hòa cho biết, thu ngân sách nhà nước trên địa bàn 10 tháng năm 2026 đạt 37.543 tỷ đồng, tăng 26% so với cùng kỳ. Để tiếp tục duy trì đà tăng trưởng và tạo nguồn thu lâu dài, ngành Thuế tỉnh tập trung khai thác dư địa từ du lịch, dịch vụ, thương mại, bất động sản và kinh doanh trên nền tảng số, đồng thời nâng cao hiệu quả quản lý thuế, mở rộng cơ sở thu ngân sách.
Kiến tạo hành lang phát triển, tiếp sức doanh nghiệp nhỏ vươn tầm

Kiến tạo hành lang phát triển, tiếp sức doanh nghiệp nhỏ vươn tầm

(TBTCO) - Dự thảo Luật Phát triển doanh nghiệp nhỏ và vừa (sửa đổi) do Bộ Tài chính xây dựng đang được Chính phủ trình Quốc hội xem xét, thông qua, với định hướng chuyển từ hỗ trợ sang tạo động lực phát triển. Theo PGS.TS. Nguyễn Thường Lạng, Viện Thương mại và Kinh tế Quốc tế, Trường Đại học Kinh tế Quốc dân, đây là bước chuyển quan trọng, mở đường để doanh nghiệp nhỏ vươn lên quy mô lớn.
Phát triển trái phiếu địa phương cần cung ổn định và cầu dài hạn

Phát triển trái phiếu địa phương cần cung ổn định và cầu dài hạn

(TBTCO) - Quy mô trái phiếu chính quyền địa phương còn nhỏ so với toàn thị trường, trong khi nhu cầu vốn cho hạ tầng lớn. Theo ông Đỗ Lê Thành Đạt - Phó Giám đốc Khối Xếp hạng tín nhiệm và Nghiên cứu, VIS Rating, mở rộng kênh này cần nguồn cung có lộ trình, thanh khoản thứ cấp và sự tham gia của nhà đầu tư dài hạn.
Vietcombank hạ lãi vay cuối năm, gần 25.000 khách hàng hưởng lợi

Vietcombank hạ lãi vay cuối năm, gần 25.000 khách hàng hưởng lợi

(TBTCO) - Từ ngày 19/10 đến hết năm 2026, Vietcombank triển khai chương trình giảm lãi suất cho vay để hỗ trợ sản xuất, kinh doanh với mức giảm 1,5 - 2%/năm, đặc biệt khoản vay ngắn hạn ở một số lĩnh vực thiết yếu với mức giảm tới 3%/năm. Trao đổi với báo chí, ông Bạch Thành Long, Phó Tổng Giám đốc Vietcombank cho biết, song song với các giải pháp hỗ trợ về lãi suất, Vietcombank đang từng bước đẩy mạnh phương thức cho vay dựa trên dòng tiền, qua đó nâng cao khả năng tiếp cận vốn và tạo điều kiện thuận lợi hơn cho doanh nghiệp trong quá trình triển khai hoạt động sản xuất, kinh doanh.
Đa dạng hàng hóa, mở rộng lựa chọn cho nhà đầu tư

Đa dạng hàng hóa, mở rộng lựa chọn cho nhà đầu tư

(TBTCO) - Sau khi được FTSE Russell nâng lên nhóm thị trường mới nổi thứ cấp, thị trường chứng khoán Việt Nam có thêm cơ hội thu hút dòng vốn trong và ngoài nước. Trao đổi với Báo Tài chính - Đầu tư, ông Nguyễn Minh Hoàng, Giám đốc phân tích Công ty cổ phần Chứng khoán Nhất Việt (VFS) cho rằng, để tận dụng cơ hội này, thị trường cần đưa thêm doanh nghiệp có chất lượng lên sàn, tạo thuận lợi cho hoạt động huy động vốn và phát triển các sản phẩm đáp ứng nhu cầu đầu tư, phòng ngừa rủi ro.
Chính phủ đồng hành, chia sẻ khó khăn với doanh nghiệp

Chính phủ đồng hành, chia sẻ khó khăn với doanh nghiệp

(TBTCO) - Trao đổi với phóng viên Báo Tài chính - Đầu tư, TS. Nguyễn Đình Chiến - Phó Trưởng khoa Thuế và Hải quan (Học viện Tài chính) nhấn mạnh, Nghị định 398/2026/NĐ-CP quy định việc giảm 30% số thuế thu nhập cá nhân và thuế thu nhập doanh nghiệp phải nộp của kỳ tính thuế năm 2026 và 2027 cho các đối tượng có doanh thu hằng năm không quá 10 tỷ đồng. Đây là một quyết sách kịp thời, thể hiện sự đồng hành sát sao của Chính phủ đối với khu vực kinh tế cơ sở.
Hoàn thiện thể chế, khơi thông nguồn lực cho thị trường vốn

Hoàn thiện thể chế, khơi thông nguồn lực cho thị trường vốn

(TBTCO) - Việc cắt giảm thủ tục hành chính, đơn giản hóa điều kiện huy động vốn và hoàn thiện cơ sở pháp lý cho các sản phẩm, dịch vụ mới được kỳ vọng tạo thêm động lực phát triển thị trường chứng khoán. Trao đổi với Báo Tài chính - Đầu tư, ông Nguyễn Kim Long, Giám đốc bộ phận Luật và Kiểm soát Tuân thủ, Công ty cổ phần Chứng khoán SSI cho rằng, cải cách thủ tục cần gắn với nâng cao tính minh bạch, trách nhiệm của các chủ thể và hiệu quả giám sát thị trường.
Phát triển kinh tế biển: Mở không gian tăng trưởng mới từ doanh nghiệp và công nghệ

Phát triển kinh tế biển: Mở không gian tăng trưởng mới từ doanh nghiệp và công nghệ

(TBTCO) - Nghị quyết số 20-NQ/TW, ngày 28/7/2026 của Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa XIV về xây dựng và phát triển Việt Nam trở thành quốc gia biển mạnh đặt ra yêu cầu đổi mới tư duy, khai thác hiệu quả không gian biển quốc gia và phát huy các động lực tăng trưởng mới. Theo PGS.TS Nguyễn Hữu Dũng, Chủ tịch Hiệp hội Nuôi biển Việt Nam (VSA), để hiện thực hóa mục tiêu trở thành quốc gia biển mạnh, cần lấy doanh nghiệp làm chủ thể, công nghệ tiên tiến làm động lực và tích hợp đa ngành làm phương thức phát triển.
Xem thêm

Mới nhất Đọc nhiều