PV: Thưa bà, trong bối cảnh Việt Nam đang đẩy mạnh nâng cao hiệu quả hoạt động của doanh nghiệp nhà nước (DNNN), theo bà, quản trị công ty đóng vai trò như thế nào đối với sự phát triển của các doanh nghiệp này?

Bà Hà Thu Thanh: Quản trị công ty đối với DNNN hiện không chỉ là yêu cầu từ khuôn khổ thể chế mà còn là động lực nội tại để thúc đẩy phát triển bền vững. Quan trọng hơn, quản trị công ty giúp doanh nghiệp sử dụng hiệu quả hơn các nguồn lực được giao. Nguồn lực chỉ có thể tạo ra giá trị khi được đặt trên một nền tảng quản trị hiệu quả.

Bà Hà Thu Thanh Theo bà Hà Thu Thanh, trong bối cảnh các yêu cầu về minh bạch ngày càng được nâng cao, việc công bố thông tin bằng tiếng Anh đối với doanh nghiệp niêm yết cũng đặt ra những tiêu chuẩn mới về khả năng tiếp cận nhà đầu tư quốc tế. Tuy nhiên, việc công bố báo cáo bằng tiếng Anh chỉ thực sự có ý nghĩa khi đi kèm với sự cải thiện về chất lượng quản trị cốt lõi bên trong doanh nghiệp.

Nghị quyết số 79-NQ/TW của Bộ Chính trị đã tiếp tục khẳng định DNNN là lực lượng vật chất quan trọng của nền kinh tế quốc dân, đồng thời đặt mục tiêu đến năm 2030 các tập đoàn, tổng công ty nhà nước triển khai quản trị công ty theo các nguyên tắc của OECD.

Để hiện thực hóa mục tiêu này, Nghị quyết số 29/NQ-CP của Chính phủ ngày 24/2/2026 đã giao Bộ Tài chính nghiên cứu hoàn thiện mô hình cơ quan đại diện chủ sở hữu, mô hình hội đồng thành viên và các quy định liên quan đến việc áp dụng quản trị công ty theo chuẩn OECD trong khu vực DNNN.

Vai trò của DNNN trên thị trường hiện nay là rất lớn. Theo thống kê của VIOD, trong rổ VNX All Share năm 2025 có 155/481 doanh nghiệp có vốn nhà nước, chiếm khoảng 32% về số lượng nhưng tương đương 42% tổng vốn hóa thị trường. Điều đó cho thấy ảnh hưởng của khu vực DNNN không chỉ nằm ở quy mô vốn mà còn ở vai trò dẫn dắt trong việc nâng cao chất lượng quản trị và tính minh bạch trên thị trường.

Với quy mô và sức ảnh hưởng đó, nếu DNNN đi đầu trong nâng cao tính minh bạch và chất lượng quản trị, hiệu ứng lan tỏa sẽ rất đáng kể, góp phần thúc đẩy thị trường chứng khoán Việt Nam phát triển theo hướng chuyên nghiệp hơn, đồng thời hỗ trợ mục tiêu nâng điểm bình quân quốc gia lên 65/130 theo đánh giá Thẻ điểm quản trị công ty ASEAN (ACGS).

Quan trọng hơn, việc áp dụng các nguyên tắc quản trị của OECD giúp DNNN quản lý và sử dụng vốn nhà nước minh bạch, hiệu quả hơn, đồng thời tăng cường năng lực nhận diện và kiểm soát rủi ro từ sớm, từ xa, bao gồm rủi ro hoạt động kém hiệu quả, lãng phí cũng như các nguy cơ tham ô, tham nhũng. Đây là giá trị cốt lõi mà mỗi DNNN cần nhận diện và thực hiện đầy đủ trong quá trình phát triển.

PV: Vậy theo bà, đâu là những hạn chế lớn nhất trong công tác quản trị tại DNNN hiện nay và những vấn đề nào cần được ưu tiên cải thiện?

Bà Hà Thu Thanh: Những hạn chế lớn nhất trong công tác quản trị tại DNNN hiện nay chủ yếu nằm ở nhận thức, khung pháp lý và năng lực thực thi. Trước hết, nhiều doanh nghiệp vẫn triển khai các chuẩn mực quản trị công ty theo OECD chủ yếu nhằm đáp ứng yêu cầu của thị trường và quy định pháp luật, thay vì xuất phát từ nhu cầu nâng cao hiệu quả hoạt động của chính doanh nghiệp. Vì vậy, công tác quản trị ở không ít nơi vẫn dừng lại ở mức tuân thủ, chưa tạo được sự chuyển biến thực chất về chất lượng quản trị.

Trong bộ tiêu chí ESG, yếu tố G (Governance - quản trị công ty) đóng vai trò nền tảng, tạo điều kiện để doanh nghiệp triển khai hiệu quả các mục tiêu về môi trường và xã hội. Ảnh minh họa.

Bên cạnh đó, cơ chế thực thi và giám sát vẫn còn những khoảng trống. Vai trò của các cơ quan quản lý thị trường như Ủy ban Chứng khoán Nhà nước và các Sở Giao dịch chứng khoán cần tiếp tục được phát huy thông qua việc hoàn thiện các tiêu chí đánh giá, cơ chế khuyến khích và nâng cao chất lượng thực thi các chuẩn mực quản trị công ty trên thị trường.

Một vấn đề đáng lưu ý khác là khoảng cách giữa quy mô và chất lượng quản trị. Thực tế cho thấy một số doanh nghiệp có vốn hóa lớn nhưng điểm đánh giá quản trị công ty vẫn chưa tương xứng. Trong bối cảnh từ năm 2026 toàn bộ doanh nghiệp niêm yết được đưa vào diện đánh giá theo Bộ thẻ điểm quản trị công ty ASEAN (ACGS), áp lực nâng cao chất lượng quản trị sẽ ngày càng lớn. Đây đồng thời cũng là cơ hội để các doanh nghiệp rà soát và cải thiện chất lượng quản trị theo các thông lệ tốt của khu vực.

Ngoài ra, để khắc phục những tồn tại hiện nay, cần tiếp tục hoàn thiện khung pháp lý, nâng cao hiệu quả thực thi và thúc đẩy việc áp dụng các chuẩn mực quản trị công ty theo thông lệ tốt trên thị trường. Đây cũng là nền tảng quan trọng để nâng cao chất lượng quản trị và hiệu quả hoạt động của DNNN trong giai đoạn tới.

PV: Chuyển đổi số, phát triển xanh và các yêu cầu về minh bạch cũng đang đặt ra nhiều thách thức mới cho doanh nghiệp. Theo bà, các DNNN cần thay đổi cách thức quản trị như thế nào để thích ứng với bối cảnh mới?

Bà Hà Thu Thanh: Trong bối cảnh mới, doanh nghiệp nhà nước đang đứng trước những yêu cầu ngày càng cao về chuyển đổi số, phát triển xanh và nâng cao tính minh bạch. Dù khác nhau về nội hàm, các yêu cầu này đều đặt ra đòi hỏi lớn hơn đối với chất lượng quản trị công ty.

Về minh bạch, đây đã trở thành “ngôn ngữ” giao tiếp giữa doanh nghiệp Việt Nam với các nhà đầu tư quốc tế. Khi thị trường chứng khoán Việt Nam tiến tới nâng hạng và kỳ vọng thu hút thêm các dòng vốn đầu tư mới từ nhà đầu tư tổ chức quốc tế cũng như các quỹ đầu tư có trách nhiệm, doanh nghiệp cần đáp ứng các chuẩn mực quản trị công ty theo thông lệ quốc tế. Điều quan trọng không nằm ở hình thức công bố thông tin mà ở khả năng xây dựng một nền tảng quản trị minh bạch, nhất quán và có thể kiểm chứng.

Đối với phát triển xanh, Chiến lược Phát triển ngành chứng khoán đến năm 2030 theo Quyết định 1726/QĐ-TTg đã xác định mục tiêu áp dụng các thông lệ tốt về ESG tại các Sở Giao dịch chứng khoán, hướng tới phát triển bền vững. Trong bộ tiêu chí ESG, yếu tố G (Governance - quản trị công ty) đóng vai trò nền tảng, tạo điều kiện để doanh nghiệp triển khai hiệu quả các mục tiêu về môi trường và xã hội.

Trong khi đó, chuyển đổi số là công cụ giúp doanh nghiệp hiện đại hóa quy trình ra quyết định, công bố thông tin theo thời gian thực và nâng cao năng lực quản trị rủi ro. Tuy nhiên, chuyển đổi số chỉ có thể phát huy hiệu quả khi được triển khai trên nền tảng quản trị công ty vững chắc, với cơ chế phân công trách nhiệm, giám sát và kiểm soát phù hợp.

Do đó, DNNN cần chuyển từ tư duy quản trị thiên về tuân thủ sang quản trị tạo giá trị, lấy minh bạch, hiệu quả và phát triển bền vững làm nền tảng cho các quyết định chiến lược.

PV: Xin cảm ơn bà!