Từ nguồn lực đến động lực tăng trưởng

Ít ngày trước, Nhà máy Sản xuất, chế tạo vi mạch điện tử Meiko Yên Quang chính thức được khởi công xây dựng tại Khu công nghiệp (KCN) Yên Quang, tỉnh Phú Thọ. Với vốn đầu tư ban đầu lên tới 500 triệu USD, dự án dự kiến mang tới doanh thu khoảng 530 triệu USD/năm, giải quyết việc làm cho khoảng 1.200 - 2.000 lao động, góp phần thúc đẩy kinh tế - xã hội của địa phương.

Đây là dự án thứ hai của Meiko tại Phú Thọ. Dự án đầu tiên có vốn đầu tư 350 triệu USD, chuyên sản xuất, chế tạo các loại bảng mạch in điện tử tại KCN Bờ trái sông Đà. Giờ đây, thêm một dự án nữa. Điều này khiến Chủ tịch UBND tỉnh Phú Thọ Trần Duy Đông rất vui.

Các dự án FDI đã phát huy vai trò động lực đối với tăng trưởng kinh tế đất nước. Trong ảnh: Dây chuyền sản xuất thông minh tại nhà máy của Samsung Việt Nam tại tỉnh Thái Nguyên. Ảnh: Đức Thanh

Khi phát biểu tại sự kiện, ông Trần Duy Đông đã nhắc đến những tác động của dự án đối với việc hiện thực hóa mục tiêu xây dựng tỉnh Phú Thọ trở thành một trong những trung tâm cả nước về công nghệ cao, công nghiệp điện tử…

Cách đây tròn 2 tháng, ông Trần Duy Đông cũng đã trao chứng nhận đăng ký đầu tư điều chỉnh, tăng vốn thêm 479,8 triệu USD cho Tập đoàn BYD. Thêm khoản vốn này, tổng mức đầu tư của BYD tại Phú Thọ đã lên tới gần 890 triệu USD.

Những năm gần đây, Phú Thọ nổi lên là một trong những địa phương thu hút được một lượng lớn vốn FDI. Đi cùng với nguồn lực đầu tư, sẽ là năng lực sản xuất được gia tăng, động lực cho tăng trưởng cũng theo đó mà tăng lên.

Năm 2025, chỉ số sản xuất công nghiệp (IIP) của Phú Thọ tăng 26,4% so với năm 2024, cao nhất cả nước, góp phần quan trọng đưa tăng trưởng GRDP của tỉnh lên 10,52%, đứng thứ 4 cả nước. Trong 5 tháng đầu năm nay, IIP của Phú Thọ tăng 24,7%, đứng top 3 cả nước. Tăng trưởng GRDP của tỉnh cũng rất tích cực, với dự báo tăng trưởng quý II đạt 12,32%; cả năm đạt 11,25%, cao hơn mục tiêu đề ra (11%).

Chủ tịch UBND tỉnh Phú Thọ đã nhiều lần nhấn mạnh vai trò động lực của các dự án FDI đối với tăng trưởng kinh tế của Phú Thọ. Câu chuyện này cũng tương tự như đã từng diễn ra ở Bắc Ninh, hay Thái Nguyên, khi loạt dự án lớn của Samsung, Foxconn, Goertek, HanaMicron, Amkor… xuất hiện. Không chỉ giá trị sản xuất công nghiệp, kim ngạch xuất nhập khẩu tăng lên, mà cơ cấu kinh tế thay đổi, cơ cấu xuất khẩu đã chuyển dịch mạnh mẽ sang ngành công nghiệp chế biến, chế tạo, đặc biệt là trong các lĩnh vực điện tử, bán dẫn…, tăng trưởng kinh tế cũng tăng lên.

Không những thế, sự xuất hiện của các dự án công nghệ cao những năm gần đây đã góp phần quan trọng nâng tầm vị thế Việt Nam trên bản đồ công nghệ thế giới, đưa Việt Nam trở thành một phần không thể thiếu của chuỗi giá trị toàn cầu và là một mắt xích quan trọng trên bản đồ công nghệ thế giới.

Intel - nhà đầu tư nước ngoài đầu tiên đưa dự án công nghệ cao quy mô lớn vào Việt Nam - vừa kỷ niệm 20 năm thành lập. Các con số được ông Kenneth Tse - Tổng Giám đốc Intel Products Vietnam công bố rất ấn tượng: đã cam kết đầu tư 4,1 tỷ USD, đã xuất xưởng hơn 4 tỷ đơn vị sản phẩm và đóng góp hơn 110 tỷ USD giá trị xuất khẩu.

“Intel có thể nói là đã mở đường cho ngành công nghiệp bán dẫn của Việt Nam” - Bộ trưởng Bộ Khoa học - Công nghệ Vũ Hải Quân nói.

Samsung còn đóng góp nhiều hơn thế cho ngành công nghiệp điện tử Việt Nam, cũng như kinh tế - xã hội Việt Nam nói chung, kinh tế - xã hội Bắc Ninh, Thái Nguyên nói riêng. Năm ngoái, kim ngạch xuất khẩu của Samsung Việt Nam đã đạt trên 57,1 tỷ USD. Kể từ khi Samsung xuất hiện, các vùng đất Thái Nguyên, Bắc Ninh đã “thay da đổi thịt”.

Đòn bẩy cho tăng trưởng hai con số

Việt Nam đang bước vào giai đoạn phát triển mới, với mục tiêu tăng trưởng 2 con số trong kỳ kế hoạch 5 năm 2026 - 2030. Để đạt mục tiêu này, theo tính toán của Bộ Tài chính, cần nguồn lực khoảng 38,5 triệu tỷ đồng, tương đương 40% GDP. Trong khi nguồn lực từ ngân sách có hạn (kế hoạch đầu tư công trung hạn giai đoạn 2026 - 2030 là 8,22 triệu tỷ đồng), thì cần huy động thêm nguồn lực đầu tư của khu vực tư nhân trong và ngoài nước.

Con số với riêng FDI, theo Nghị quyết số 10-NQ/TW về phát triển kinh tế có vốn đầu tư nước ngoài mà Bộ Chính trị vừa ban hành, giai đoạn 2026 - 2030, cần huy động được khoảng 200 - 300 tỷ USD vốn đăng ký (40 - 50 tỷ USD/năm), khoảng 150 - 200 tỷ USD vốn thực hiện (30 - 40 tỷ USD/năm).

Quan trọng hơn, không chỉ là con số, Nghị quyết số 10-NQ/TW đã đặt trọng tâm vào việc nâng cao chất lượng dòng vốn thông qua việc ưu tiên thu hút đầu tư vào các lĩnh vực công nghiệp điện tử, chip bán dẫn, công nghệ sinh học…; cũng như ưu tiên thu hút các dự án, nhà đầu tư có công nghệ nền tảng, công nghệ lõi, cam kết triển khai các hoạt động nghiên cứu và phát triển (R&D), hình thành trung tâm đổi mới sáng tạo, trung tâm dữ liệu… Đồng thời, khuyến khích các tập đoàn nước ngoài hình thành trụ sở khu vực, các trung tâm điều hành, trung tâm R&D, thiết kế… Việt Nam.

Một bước đi mang tính chiến lược hơn, theo ông Phan Hữu Thắng - nguyên Cục trưởng Cục Đầu tư nước ngoài, đó là Nghị quyết số 10-NQ/TW đã đặt vấn đề chuyển từ thu hút vốn sang thu hút công nghệ, phương thức quản trị hiện đại… Đồng thời, cũng chuyển mạnh từ tư duy chủ yếu thu hút vốn sang tư duy phát triển nền tảng đầu tư chiến lược quốc gia.

“Chúng ta đang cần một tư duy mới về đầu tư nước ngoài, không chỉ nhằm tăng vốn, mà còn phục vụ mục tiêu tăng trưởng nhanh, bền vững, nâng cao năng lực cạnh tranh và thực hiện cam kết phát thải ròng bằng ‘0’ vào năm 2050” - GS-TSKH. Nguyễn Mại - nguyên Chủ tịch Hiệp hội Doanh nghiệp đầu tư nước ngoài nói.

Với tư duy chiến lược này, nếu được thực thi hiệu quả, khu vực FDI sẽ còn đóng góp nhiều hơn nữa cho kinh tế - xã hội Việt Nam, đặc biệt là trong việc tạo sức bật cho nền kinh tế để thực hiện mục tiêu tăng trưởng 2 con số. Bài toán đẩy mạnh các động lực tăng trưởng mới, như kinh tế số, bán dẫn, AI… sẽ được các tập đoàn công nghệ lớn toàn cầu góp phần hiện thực hóa. Yêu cầu chiến lược về việc đổi mới mô hình tăng trưởng dựa trên khoa học - công nghệ, đổi mới sáng tạo… cũng sẽ được khu vực FDI chung vai gánh vác.