Tái cấu trúc tăng trưởng theo chiều sâu

Ngày 17/6, phát biểu tại Diễn đàn “Công nghiệp 4.0 & Chuỗi cung ứng thông minh – Động lực mới cho Thành phố Hồ Chí Minh”, ông Nguyễn Thành Trung - Phó Giám đốc Sở Tài chính TP. Hồ Chí Minh cho biết, thành phố đang đứng trước yêu cầu vừa duy trì quy mô nền kinh tế hơn 3 triệu tỷ đồng, vừa thực hiện tái cấu trúc mô hình tăng trưởng theo chiều sâu.

Theo đó, TP. Hồ Chí Minh xác định triển khai đồng thời hai nhóm động lực. Thứ nhất là các động lực truyền thống như tiếp tục tháo gỡ điểm nghẽn thủ tục hành chính, thúc đẩy giải ngân đầu tư công, kích cầu tiêu dùng, xuất khẩu và hỗ trợ doanh nghiệp phục hồi sản xuất kinh doanh. Thứ hai là nhóm động lực mới với trọng tâm là đẩy nhanh các dự án hạ tầng chiến lược và hình thành các không gian kinh tế có sức lan tỏa lớn.

Ông Nguyễn Thành Trung - Phó Giám đốc Sở Tài chính TP. Hồ Chí Minh. Ảnh: Đình Đại.

Theo ông Trung, TP. Hồ Chí Minh đang quyết liệt thúc đẩy các dự án kết nối vùng như Vành đai 3, Metro số 2, Cảng quốc tế Cần Giờ, cùng hệ thống logistics và giao thông liên kết vùng. Song song đó là định hình các cực tăng trưởng mới như Trung tâm tài chính quốc tế Thủ Thiêm và Khu thương mại tự do (FTZ).

Trong bức tranh này, phát triển công nghiệp và xây dựng chuỗi cung ứng được xem là lĩnh vực vừa mang tính kế thừa, vừa đóng vai trò mở đường cho tăng trưởng trong giai đoạn mới.

Để hiện thực hóa mục tiêu trên, TP. Hồ Chí Minh thời gian qua đã triển khai nhiều chương trình và đề án phát triển dài hạn. Thành phố đã ban hành đề án phát triển logistics đến năm 2025, định hướng đến năm 2030; đề án phát triển hạ tầng giao thông giai đoạn 2020 - 2030; đồng thời xây dựng kế hoạch phát triển các chuỗi liên kết doanh nghiệp theo cụm ngành, chuỗi giá trị và chuỗi cung ứng đến năm 2030.

Các chương trình này tập trung vào việc kết nối doanh nghiệp đầu chuỗi với doanh nghiệp nội địa, phát triển hệ sinh thái nhà cung ứng tiềm năng và hỗ trợ doanh nghiệp tham gia sâu hơn vào mạng lưới sản xuất.

Bên cạnh đó, thành phố cũng đang giao ngành Công thương xây dựng Chiến lược phát triển công nghiệp TP. Hồ Chí Minh đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2050. Trong đó có định hướng nâng dần tỷ lệ nội địa hóa đối với các ngành công nghiệp nền tảng và ngành ưu tiên.

Doanh nghiệp sẽ là lực lượng tiên phong

Theo ông Nguyễn Thành Trung, TP. Hồ Chí Minh đặt mục tiêu trở thành “địa chỉ toàn cầu” cho các hoạt động kinh tế và đổi mới sáng tạo. Trong đó, cộng đồng doanh nghiệp được xác định là lực lượng tiên phong trong việc huy động nguồn lực xã hội, phát triển hệ sinh thái đổi mới sáng tạo và thúc đẩy các mô hình kinh doanh dựa trên công nghệ số.

Các lĩnh vực như công nghệ tài chính (fintech), công nghệ tiếp thị (martech), logistics số và nền tảng dịch vụ trực tuyến được kỳ vọng sẽ góp phần tăng tốc chuyển đổi số trong các ngành công nghiệp chủ lực của thành phố như cảng biển, logistics, chế biến thực phẩm và du lịch.

Sự kiện thu hút được sự quan tâm của nhiều doanh nghiệp trong nước và quốc tế. Ảnh: Đình Đại.

Để thúc đẩy quá trình này, lãnh đạo Sở Tài chính đề nghị tập trung vào ba nhóm giải pháp trọng tâm. Thứ nhất, ngành ngân hàng tiếp tục bảo đảm nguồn tín dụng cho các lĩnh vực ưu tiên như công nghiệp, logistics, công nghệ cao, công nghiệp hỗ trợ, chuyển đổi số và các dự án động lực tăng trưởng. Thứ hai, các sở ngành tiếp tục cải cách thủ tục, duy trì mặt bằng lãi suất hợp lý và nâng khả năng tiếp cận vốn cho doanh nghiệp, đặc biệt là doanh nghiệp nhỏ và vừa, doanh nghiệp công nghiệp hỗ trợ và doanh nghiệp đổi mới sáng tạo. Thứ ba là thúc đẩy chuyển đổi số toàn diện trong lĩnh vực công nghiệp và logistics.

“Lãnh đạo UBND thành phố cũng yêu cầu các đơn vị chức năng tăng cường phối hợp với cộng đồng doanh nghiệp để kịp thời tháo gỡ khó khăn phát sinh. Đối với các nội dung vượt thẩm quyền sẽ tổng hợp, báo cáo UBND thành phố xem xét xử lý” - ông Trung chia sẻ.

Chuyển đổi kép là yêu cầu bắt buộc

Ở góc nhìn cộng đồng doanh nghiệp, lãnh đạo Liên đoàn Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI) cho rằng sự phát triển của công nghiệp 4.0 không còn là câu chuyện lựa chọn công nghệ, mà đang trở thành điều kiện để các địa phương và doanh nghiệp tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị toàn cầu.

Ông Hoàng Quang Phòng - Phó Chủ tịch Liên đoàn Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI). Ảnh: Đình Đại.

Ông Hoàng Quang Phòng - Phó Chủ tịch VCCI nhận định, cuộc cách mạng công nghiệp 4.0 cùng sự phát triển mạnh của trí tuệ nhân tạo, tự động hóa đang tạo ra những thay đổi mang tính toàn diện đối với cấu trúc thị trường, mô hình sản xuất, tiêu dùng và cả phương thức quản trị. Đây cũng là cơ hội để Việt Nam rút ngắn quá trình công nghiệp hóa, nâng cao năng suất lao động và tăng khả năng cạnh tranh của nền kinh tế thông qua nền tảng số.

Theo đại diện VCCI, xu hướng sản xuất thông minh sẽ không chỉ giới hạn trong lĩnh vực công nghiệp mà còn lan tỏa sang tài chính, ngân hàng, logistics, dịch vụ, du lịch và các ngành kinh tế số. Những công nghệ như Internet vạn vật (IoT), dữ liệu lớn (Big Data) và trí tuệ nhân tạo (AI) đang từng bước tái định hình hoạt động chuỗi cung ứng theo hướng tối ưu vận hành, nâng cao khả năng dự báo và giảm chi phí.

Đáng chú ý, trong bối cảnh kinh tế thế giới tiếp tục biến động và chuỗi cung ứng toàn cầu ngày càng chịu nhiều sức ép, yếu tố “thông minh hóa” đang trở thành tiêu chí cạnh tranh mới. Theo dẫn chiếu của VCCI từ báo cáo của Gartner, đến năm 2026 dự kiến sẽ có hơn 50 tỷ thiết bị kết nối Internet, mở ra dư địa rất lớn cho đổi mới trong ngành logistics và quản trị chuỗi cung ứng.

Đối với TP. Hồ Chí Minh, sau khi mở rộng không gian phát triển, thành phố và vùng phụ cận đang sở hữu quy mô hơn 43.000 doanh nghiệp công nghiệp cùng khoảng 90 khu công nghiệp, khu chế xuất. Đây được xem là nền tảng để hình thành các cụm công nghiệp công nghệ cao liên vùng và phát triển chuỗi cung ứng thông minh trong giai đoạn tới.

Theo quy hoạch đến năm 2050, TP. Hồ Chí Minh dự kiến phát triển 105 khu công nghiệp với tổng diện tích hơn 49.000 ha, hướng tới các ngành có hàm lượng công nghệ và giá trị gia tăng cao. Tuy nhiên, lãnh đạo VCCI cũng lưu ý rằng cơ hội chỉ có thể chuyển hóa thành tăng trưởng nếu thành phố giải quyết đồng thời các thách thức về kết nối hạ tầng, chi phí logistics, năng suất lao động và tỷ lệ nội địa hóa.