Ngày 17/6, tại Hà Nội, Học viện Tài chính phối hợp với Viện Kinh tế chính trị học (Học viện Chính trị quốc gia Hồ Chí Minh); Viện Kinh tế Việt Nam và Thế giới (Viện Hàn lâm Khoa học xã hội Việt Nam); Viện Chiến lược và Chính sách kinh tế - tài chính, Cục Thống kê, Cục Phát triển doanh nghiệp tư nhân và kinh tế tập thể thuộc Bộ Tài chính tổ chức Hội thảo khoa học Quốc gia lần thứ hai với chủ đề: “Lực lượng sản xuất mới - Xu hướng thế giới và thực tiễn Việt Nam” và Kỷ niệm Ngày Báo chí cách mạng Việt Nam (21/6/1925 - 21/6/2026).

Không còn là lựa chọn, mà là yêu cầu mang tính sinh mệnh của dân tộc

Phát biểu đề dẫn hội thảo, PGS.TS Nguyễn Đào Tùng - Giám đốc Học viện Tài chính cho biết, hội thảo lần này mang ý nghĩa sâu sắc cả về lý luận và thực tiễn, xuất phát từ những chỉ đạo mang tính cương lĩnh của Đại hội XIV và những phát biểu định hướng tầm chiến lược của Đồng chí Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm: “Xác lập mô hình tăng trưởng mới; thực hiện đồng bộ chuyển đổi số, chuyển đổi xanh, chuyển đổi năng lượng; nâng cao chất lượng nguồn nhân lực; thu hút, trọng dụng nhân tài, phát triển lực lượng sản xuất mới”.

Thứ trưởng Bộ Tài chính Cao Anh Tuấn phát biểu tại hội thảo. Ảnh: Đức Việt.

Theo đó, hội thảo thể hiện nhất quán một tư tưởng xương sống: phát triển lực lượng sản xuất mới vừa là đột phá khoa học - công nghệ, vừa là đột phá thể chế, vừa là đột phá về con người, đây chính là kim chỉ nam cho toàn bộ nội dung hội thảo hôm nay.

Từ góc độ Kinh tế chính trị Mác - Lênin, trong kỷ nguyên số, lực lượng sản xuất mới đang định hình rõ nét: tri thức high-tech, dữ liệu lớn, trí tuệ nhân tạo (AI) và nguồn nhân lực số trở thành hạt nhân của cấu trúc sản xuất; dữ liệu trở thành tư liệu sản xuất đặc biệt; các thuật toán và AI đóng vai trò công cụ lao động thông minh tự tạo ra giá trị.

Theo PGS.TS Nguyễn Đào Tùng, trên thế giới, cuộc đua xác lập quyền làm chủ lực lượng sản xuất mới đang diễn ra quyết liệt giữa các cường quốc, định hình lại trật tự địa chính trị và chuỗi cung ứng toàn cầu. Quốc gia nào chậm chân trong kiến tạo lực lượng sản xuất mới sẽ đối mặt nguy cơ bị gạt ra khỏi dòng chảy của thời đại.

Thay mặt Lãnh đạo Bộ Tài chính, Thứ trưởng Cao Anh Tuấn tặng hoa chúc mừng Ban lãnh đạo Học viện Tài chính. Ảnh: Đức Việt.

Đối với Việt Nam, để bứt phá tăng trưởng, vượt qua bẫy thu nhập trung bình và tiến tới mục tiêu quốc gia phát triển vào năm 2045, phát triển lực lượng sản xuất mới không còn là lựa chọn, mà là yêu cầu mang tính sinh mệnh của dân tộc…

Giám đốc Học viện Tài chính cho hay, Kỷ yếu hội thảo lần này quy tụ 113 công trình nghiên cứu công phu, tâm huyết và trí tuệ của các chuyên gia, nhà khoa học từ khắp mọi miền đất nước, bao quát từ lý luận cốt lõi của chủ nghĩa Mác - Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh về lực lượng sản xuất đến những phân tích thực chứng sắc bén về mô hình kinh tế Việt Nam giai đoạn 2011- 2026.

“Phát triển lực lượng sản xuất mới không chỉ là mục tiêu kinh tế - kỹ thuật đơn thuần, mà là một nhiệm vụ chính trị thiêng liêng, một cuộc cách mạng sâu sắc về phương thức phát triển của dân tộc. Kết quả của hội thảo hôm nay chính là những viên gạch lý luận và thực tiễn vững chắc, góp phần kiến tạo con đường đưa nước ta bứt phá mạnh mẽ trong kỷ nguyên mới” - PGS.TS Nguyễn Đào Tùng nhấn mạnh.

Nghiên cứu về lực lượng sản xuất mới cần tiếp cận một cách toàn diện

Phát biểu tại hội thảo, Thứ trưởng Bộ Tài chính Cao Anh Tuấn đánh giá cao Học viện Tài chính cùng các đơn vị đã chủ động, trách nhiệm tổ chức hội thảo có ý nghĩa lý luận và thực tiễn sâu sắc này. Đặc biệt, hội thảo được tổ chức trong không khí cả nước hướng tới Kỷ niệm 101 năm Ngày Báo chí Cách mạng Việt Nam. Nhân dịp này, thay mặt Lãnh đạo Bộ Tài chính, Thứ trưởng Cao Anh Tuấn xin gửi tới các thế hệ người làm báo cả nước nói chung và người làm báo, phóng viên ngành Tài chính nói riêng những tình cảm trân trọng và lời chúc mừng tốt đẹp nhất.

Lãnh đạo Học viện Tài chính tặng quà tri ân Ban Biên tập và Hội đồng Biên tập Tạp chí Nghiên cứu Tài chính Kế toán nhân Kỷ niệm 101 năm Ngày Báo chí Cách mạng Việt Nam.

Theo Thứ trưởng Bộ Tài chính, thế giới đang chứng kiến những thay đổi sâu sắc và nhanh chóng chưa từng có dưới tác động của cuộc Cách mạng công nghiệp lần thứ tư. Những thành tựu đột phá về trí tuệ nhân tạo, dữ liệu lớn, điện toán đám mây, công nghệ bán dẫn, công nghệ sinh học, công nghệ vật liệu mới, năng lượng xanh và kinh tế số đang làm thay đổi căn bản phương thức sản xuất, quản trị và đời sống xã hội.

Trong bối cảnh đó, khái niệm “lực lượng sản xuất mới” ngày càng được quan tâm nghiên cứu và trở thành một nội dung quan trọng trong tư duy phát triển của nhiều quốc gia. Dù cách tiếp cận có thể khác nhau, nhưng điểm chung là đều nhấn mạnh vai trò của khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo, nguồn nhân lực chất lượng cao và các mô hình tổ chức sản xuất hiện đại trong việc tạo ra năng suất lao động vượt trội và động lực tăng trưởng mới.

Nhận thức sâu sắc yêu cầu đó, Đảng và Nhà nước đã ban hành nhiều chủ trương, chính sách lớn nhằm thúc đẩy phát triển khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số quốc gia, phát triển kinh tế tư nhân, nâng cao chất lượng nguồn nhân lực và hoàn thiện thể chế phát triển. Những định hướng đó đang mở ra không gian phát triển mới, đồng thời đặt ra yêu cầu cần tiếp tục nghiên cứu, làm rõ hơn những vấn đề lý luận và thực tiễn liên quan đến sự hình thành và phát triển lực lượng sản xuất mới ở nước ta.

Trước thực tiễn trên, Thứ trưởng Cao Anh Tuấn cho rằng, việc nghiên cứu về lực lượng sản xuất mới cần được tiếp cận một cách toàn diện, liên ngành và gắn chặt với thực tiễn phát triển của Việt Nam; vừa tham khảo kinh nghiệm quốc tế, vừa xuất phát từ điều kiện, đặc điểm và yêu cầu phát triển của đất nước, để từ đó đề xuất các giải pháp mang tính khả thi và có giá trị ứng dụng cao cho ngành Tài chính và đất nước…

PGS.TS Nguyễn Đào Tùng - Giám đốc Học viện Tài chính phát biểu đề dẫn tại hội thảo.

Tại hội thảo, các chuyên gia, nhà khoa học tập trung thảo luận, làm rõ những vấn đề như: Kinh tế tư nhân động lực quan trọng thúc đẩy tái cấu trúc kinh tế và phát triển lực lượng sản xuất mới; Phát triển lực lượng sản xuất mới ở Việt Nam: vai trò kiến tạo của kinh tế nhà nước và động lực đổi mới của kinh tế tư nhân; khái niệm, vai trò, đặc điểm, các nhân tố ảnh hưởng và kênh tác động của chính sách tài chính đến phát triển kinh tế tư nhân trong bối cảnh lực lượng sản xuất mới… để từ đó, đưa ra những khuyến nghị về hoàn thiện thể chế, đầu tư công nghệ, nguồn nhân lực… đáp ứng thực tiễn và mục tiêu đề ra trong giai đoạn phát triển mới.

Một số hình ảnh tại sự kiện:

Thứ trưởng Cao Anh Tuấn chụp ảnh lưu niệm cùng Ban tổ chức hội thảo và các chuyên gia, nhà khoa học.

Các chuyên gia, nhà khoa học tham luận tại hội thảo và phiên tọa đàm.