Chủ động phương án cho mọi kịch bản bất ổn

Tại cuộc họp báo thường kỳ diễn ra ngày 17/6 do Bộ Nông nghiệp và Môi trường (NN&MT) tổ chức, Thứ trưởng Bộ NN&MT Đặng Ngọc Điệp cho biết xuất khẩu nông, lâm, thủy sản trong 5 tháng đầu năm tiếp tục ghi nhận kết quả tích cực, đưa toàn ngành đạt mức xuất siêu trên 7 tỷ USD.

Trung Quốc hiện là thị trường xuất khẩu nông, lâm, thủy sản lớn nhất của Việt Nam, chiếm 20,8% tổng kim ngạch. Mỹ đứng thứ hai với 18,8%, tiếp theo là Nhật Bản với 6,9%.

Kết quả này cho thấy nông nghiệp tiếp tục là một trong những trụ đỡ quan trọng của nền kinh tế trong bối cảnh thương mại toàn cầu còn nhiều biến động và khó lường.

Thứ trưởng Bộ NN&MT Đặng Ngọc Điệp thông tin tại họp báo. Ảnh: Khánh Linh

Trước câu hỏi của báo chí về tác động của các diễn biến địa chính trị đối với hoạt động xuất nhập khẩu nông sản trong thời gian tới, Thứ trưởng Đặng Ngọc Điệp nhấn mạnh, Bộ đã xây dựng các kịch bản ứng phó theo nhiều cấp độ khác nhau.

Các phương án được tính toán cho trường hợp bất ổn kéo dài 3 tháng, 6 tháng hoặc lâu hơn, nhằm giảm thiểu ảnh hưởng đến sản xuất, chuỗi cung ứng và hoạt động xuất khẩu.

Theo lãnh đạo Bộ, Việt Nam hiện vẫn nhập khẩu hơn 2 tỷ USD phân bón và khoảng 8 tỷ USD nguyên liệu phục vụ sản xuất thức ăn chăn nuôi mỗi năm. Vì vậy, việc bảo đảm nguồn cung vật tư đầu vào đã được ngành nông nghiệp chủ động chuẩn bị từ sớm để hạn chế nguy cơ đứt gãy.

Ở chiều xuất khẩu, Bộ đánh giá tác động trực tiếp từ những bất ổn tại khu vực Trung Đông chưa quá lớn do quy mô xuất khẩu nông, lâm, thủy sản của Việt Nam vào thị trường này còn khiêm tốn.

Tuy nhiên, để giảm thiểu rủi ro, ngành nông nghiệp đang đẩy mạnh mở rộng thị trường và gia tăng hiện diện tại các thị trường trọng điểm như Trung Quốc, Mỹ và Nhật Bản.

Bên cạnh đó, các giải pháp tăng cường truy xuất nguồn gốc, nâng cao chất lượng sản phẩm và đa dạng hóa thị trường xuất khẩu tiếp tục được triển khai mạnh mẽ.

Tăng tốc hoàn thiện hệ thống truy xuất nguồn gốc nông sản

Nhằm nâng cao năng lực cạnh tranh và đáp ứng yêu cầu ngày càng khắt khe của các thị trường nhập khẩu, Bộ NN&MT đang đẩy nhanh việc hoàn thiện Hệ thống truy xuất nguồn gốc nông sản trên phạm vi toàn quốc.

Thông tin thêm về vấn đề này, ông Nguyễn Văn Long, Vụ trưởng Vụ Khoa học và Công nghệ (Bộ NN&MT) cho biết thêm, Bộ đã tổ chức 10 cuộc họp, hội nghị với các địa phương, doanh nghiệp, hiệp hội ngành hàng và đơn vị cung cấp giải pháp công nghệ để thống nhất kế hoạch triển khai.

Song song đó, Bộ đã phối hợp với nhiều doanh nghiệp lớn trong các ngành hàng chủ lực để triển khai truy xuất nguồn gốc đối với các sản phẩm nông sản, thực phẩm như lúa gạo, thịt, trứng, sữa, thủy sản, trái cây, chè, cà phê và nhiều mặt hàng nông sản xuất khẩu quan trọng khác.

Để hỗ trợ địa phương và doanh nghiệp tiếp cận hệ thống, Bộ đã tổ chức 4 lớp tập huấn tại Đắk Lắk, Đồng Tháp và Hưng Yên với hơn 600 đại biểu tham dự, bao gồm đại diện cơ quan quản lý, doanh nghiệp, hợp tác xã và người sản xuất.

Ông Nguyễn Văn Long, Vụ trưởng Vụ Khoa học và Công nghệ thông tin tại cuộc họp báo. Ảnh: Khánh Linh

Sau thời gian xây dựng và thử nghiệm, Hệ thống truy xuất nguồn gốc nông sản được công bố cuối năm 2025 hiện đã chính thức vận hành trên nền tảng trực tuyến và ứng dụng di động.

Đến ngày 12/6, hệ thống đã ghi nhận 18.500 sản phẩm thuộc 112 nhóm ngành hàng, 919 lô hàng, 547 nông hộ, 255 vùng trồng và 149 doanh nghiệp tham gia tại 26 trong tổng số 34 tỉnh, thành phố.

Đáng chú ý, trong lĩnh vực xuất khẩu sầu riêng, đến đầu tháng 5 đã có 3 container hàng của các doanh nghiệp Việt Nam được xuất khẩu thành công sang Trung Quốc với đầy đủ dữ liệu truy xuất nguồn gốc trên hệ thống. Đây được xem là bước đi quan trọng trong việc nâng cao tính minh bạch và đáp ứng yêu cầu kiểm soát chất lượng của thị trường nhập khẩu.

Theo kế hoạch, từ ngày 1/7, hệ thống sẽ tiếp tục được mở rộng đối với nhiều ngành hàng chủ lực như lúa gạo, thịt, trứng, sữa, dứa, chanh leo và chè, với sự tham gia của các doanh nghiệp lớn trong chuỗi sản xuất và xuất khẩu.

Trong thời gian tới, BộNN&MT sẽ đề xuất Chính phủ chỉ đạo các bộ, ngành, địa phương và doanh nghiệp đồng loạt triển khai truy xuất nguồn gốc nông sản. Đồng thời tiếp tục hoàn thiện hành lang pháp lý, chuẩn hóa dữ liệu, xây dựng cơ chế kết nối và chia sẻ thông tin, qua đó hình thành hệ sinh thái truy xuất nguồn gốc thống nhất, minh bạch, phục vụ hiệu quả cho sản xuất, tiêu thụ và xuất khẩu nông sản Việt Nam.

Bộ NN&MT kỳ vọng những giải pháp này sẽ giúp duy trì đà tăng trưởng xuất khẩu nông, lâm, thủy sản trong những tháng cuối năm, bất chấp những biến động của thương mại toàn cầu.