Trên công trường Dự án thành phần 1 hoàn thiện đường ven biển 129 (Võ Chí Công), hàng chục mũi thi công đang được triển khai dọc tuyến. Đây là một trong những công trình hạ tầng giao thông trọng điểm của TP. Đà Nẵng với tổng vốn đầu tư hơn 910 tỷ đồng, chiều dài khoảng 26,5 km. Tuy nhiên, phía sau không khí thi công khẩn trương ấy là những khó khăn kéo dài liên quan đến công tác giải phóng mặt bằng - điểm nghẽn đang cản trở tiến độ của dự án.
Theo Ban Quản lý dự án đầu tư xây dựng công trình giao thông và nông nghiệp Đà Nẵng, hiện vẫn còn hơn 3km mặt bằng chưa được bàn giao. Bên cạnh đó, vật liệu đất đắp khan hiếm cũng làm ảnh hưởng đến tiến độ thi công dự án.
 |
| Dự án đường ven biển Dung Quất - Sa Huỳnh đang được đẩy nhanh tiến độ sau khi có mặt bằng sạch. Ảnh bài: Thanh Chung |
Những gì đang diễn ra tại Đà Nẵng cũng là thực trạng chung của nhiều địa phương miền Trung.
Tại Quảng Ngãi, dự án đường Hoàng Sa - Dốc Sỏi có tổng mức đầu tư 3.500 tỷ đồng, chiều dài gần 27 km, kết nối Khu kinh tế Dung Quất với trung tâm tỉnh và các khu vực ven biển. Dù được xác định là dự án động lực của địa phương, song đến nay mới có khoảng 76,4% diện tích được bàn giao mặt bằng.
Đáng chú ý, nhiều vị trí đã giải phóng mặt bằng nhưng chưa có đường công vụ nội tuyến để tiếp cận thi công. Mặt bằng bị chia cắt khiến nhà thầu không thể triển khai đồng loạt, phải tổ chức thi công theo từng đoạn nhỏ. Tính đến nay, giá trị xây lắp mới đạt khoảng 36% giá trị hợp đồng.
Tình trạng “chờ mặt bằng” cũng diễn ra tại nhiều công trình giao thông trọng điểm khác của Quảng Ngãi. Tại dự án đường ven biển Dung Quất - Sa Huỳnh giai đoạn IIa, thành phần I, tổng mức đầu tư 1.199 tỷ đồng, khối lượng thực hiện đã đạt gần 90% giá trị hợp đồng, hơn 11 km mặt đường đã được thảm bê tông nhựa. Tuy nhiên, lũy kế giải ngân từ đầu năm mới đạt hơn 9,5 tỷ đồng, tương đương khoảng 8% kế hoạch vốn năm 2026.
Trong khi đó, dự án đường nối từ cầu Thạch Bích đến Tịnh Phong mới bàn giao được 4,17/6,11 km mặt bằng, đạt 68,2% chiều dài tuyến. Hiện vẫn còn 78 hộ dân với 86 thửa đất chưa hoàn tất công tác bồi thường, hỗ trợ và tái định cư. Dự án được triển khai từ năm 2019, nhiều lần gia hạn, nhưng tiến độ vẫn chưa đạt như kỳ vọng.
Từ các dự án trên, có thể thấy một “mẫu số chung” hiện hữu. Khi mặt bằng không được bàn giao đầy đủ và liền mạch, công trình không thể tăng tốc, nhà thầu không thể huy động tối đa nguồn lực, dòng vốn đầu tư công cũng khó được giải ngân theo kế hoạch.
Theo lãnh đạo Sở Tài chính Quảng Ngãi, giải phóng mặt bằng vẫn là điểm nghẽn lớn nhất đối với tiến độ giải ngân vốn đầu tư công. Một số địa phương chậm xác định giá đất cụ thể để tính tiền bồi thường, dẫn đến chưa thể hoàn tất các thủ tục bồi thường, hỗ trợ tái định cư.
Bên cạnh đó, nhiều dự án còn đối mặt với tình trạng khan hiếm vật liệu xây dựng như đất đắp, cát, đá trong bối cảnh hàng loạt công trình được triển khai đồng thời. Giá nguyên vật liệu tăng mạnh khiến không ít chủ đầu tư phải điều chỉnh hợp đồng, phát sinh thủ tục. Đối với nhà thầu, chi phí đầu vào tăng cao trong khi đơn giá chưa được cập nhật kịp thời khiến áp lực tài chính ngày càng lớn.
Không ít điểm nghẽn của đầu tư công thời gian qua được nhận diện nhờ những phản ánh tại công trường, các cuộc kiểm tra hiện trường, kiến nghị của chủ đầu tư, nhà thầu và thông tin từ báo chí.
Từ câu chuyện chậm bàn giao mặt bằng, thiếu vật liệu xây dựng đến những bất cập trong thủ tục đầu tư, nhiều vấn đề đã được các cơ quan báo chí phản ánh liên tục, góp phần cung cấp thêm thông tin thực tiễn để chính quyền địa phương kịp thời chỉ đạo tháo gỡ.
Ông Nguyễn Văn Thường - Giám đốc Ban Quản lý dự án đầu tư xây dựng các công trình giao thông và nông nghiệp Đà Nẵng cho biết, việc triển khai các dự án vẫn gặp không ít khó khăn, đặc biệt là biến động giá vật liệu xây dựng và công tác giải phóng mặt bằng. Tuy nhiên, thời gian qua, thành phố đã huy động sự vào cuộc của cả hệ thống chính trị để tháo gỡ các vướng mắc phát sinh.
| Các cơ quan báo chí đã đồng hành cùng địa phương, kịp thời cung cấp thông tin về chủ trương, chính sách, tiến độ dự án đến người dân trong vùng ảnh hưởng. Nhờ đó, nhiều dự án từng gặp khó khăn trong công tác giải phóng mặt bằng đã nhận được sự đồng thuận cao hơn từ người dân. Ông Nguyễn Văn Thường - Giám đốc Ban Quản lý dự án đầu tư xây dựng các công trình giao thông và nông nghiệp Đà Nẵng |
Theo ông Thường, lãnh đạo thành phố thường xuyên chỉ đạo đẩy mạnh giải ngân đầu tư công, rà soát tiến độ từng dự án, đồng thời phối hợp chặt chẽ với các địa phương để xử lý các tồn tại về mặt bằng, bảo đảm điều kiện thi công cho nhà thầu.
Đáng chú ý, lãnh đạo Ban Quản lý dự án đánh giá, công tác truyền thông đã góp phần quan trọng trong việc thúc đẩy tiến độ các dự án đầu tư công.
Đơn cử, dự án cầu An Bình - đường nối từ ĐT.609C đến quốc lộ 14B; cầu Sông Thu - đường nối quốc lộ 14H đi ĐT.609C từng kéo dài thời gian vì vướng mặt bằng, nhưng sau khi có sự hỗ trợ của báo chí - truyền thông trong công tác tuyên truyền cho người dân, đến nay, công tác giải phóng mặt bằng đạt 100%.
Theo ông Thường, sự phối hợp giữa cơ quan báo chí, chủ đầu tư, chính quyền địa phương và các tổ chức đoàn thể đã góp phần nâng cao hiệu quả công tác tuyên truyền, vận động, tạo điều kiện để nhiều dự án từng bước tháo gỡ các nút thắt về mặt bằng và đẩy nhanh tiến độ thi công.
Từ những điểm nghẽn đã được nhận diện, nhiều địa phương đang hành động cụ thể, quyết liệt nhằm thúc đẩy tiến độ giải ngân.
Tại Quảng Ngãi, Phó Chủ tịch UBND tỉnh Nguyễn Công Hoàng yêu cầu các sở, ngành, địa phương tập trung khắc phục những tồn tại đã được chỉ ra trong quá trình triển khai dự án. Các chủ đầu tư phải quyết liệt hơn trong công tác bồi thường, hỗ trợ tái định cư, giải phóng mặt bằng; đồng thời đôn đốc nhà thầu huy động đầy đủ nhân lực, máy móc để đẩy nhanh tiến độ thi công.
Tại Đà Nẵng, Chủ tịch UBND thành phố Nguyễn Mạnh Hùng yêu cầu các chủ đầu tư lập kế hoạch giải ngân chi tiết theo tuần, theo tháng để kiểm soát tiến độ. Kết quả giải ngân là một tiêu chí quan trọng trong đánh giá, xếp loại mức độ hoàn thành nhiệm vụ của tập thể và người đứng đầu. Đà Nẵng cũng xác định sẽ kiên quyết điều chuyển hoặc thay thế những cán bộ yếu năng lực, thiếu trách nhiệm, gây ảnh hưởng đến tiến độ thực hiện các dự án trọng điểm.
Tương tự, Nghệ An đã đưa trách nhiệm giải ngân đầu tư công vào tiêu chí đánh giá người đứng đầu các cơ quan, đơn vị và địa phương. Chủ tịch UBND tỉnh Nghệ An Võ Trọng Hải khẳng định, những nhà thầu không bảo đảm tiến độ theo hợp đồng sẽ bị điều chuyển vốn sang dự án khác, thậm chí bị xem xét cấm tham gia đấu thầu trên địa bàn trong thời hạn nhất định theo quy định.
Từ thực tiễn các công trường, nhiều điểm nghẽn của đầu tư công đã được nhận diện và từng bước tháo gỡ. Trong quá trình đó, báo chí góp phần phản ánh kịp thời những vướng mắc, thúc đẩy xử lý khó khăn, khơi thông dòng vốn và tạo thêm động lực cho tăng trưởng kinh tế.
