Miền Trung - “Bến đỗ” những dự án tỷ đô

Hà Minh
(TBTCO) - 21 năm trước, với số vốn 3,5 tỷ USD, một dự án “bom tấn” đã xuất hiện tại duyên hải miền Trung. 21 năm sau, miền Trung đã thu hút thêm nhiều dự án “bom tấn” nữa và số dự án này vẫn tiếp tục tăng. Từ khu vực có xuất phát điểm thấp, liên tục chịu thiên tai bão lũ và hệ thống hạ tầng nghèo nàn, miền Trung nay đã vươn lên thành một trong những động lực tăng trưởng công nghiệp cốt lõi của cả nước.
aa

Những kỷ lục

Trong ký ức của nhiều người làm công việc với báo chí tại miền Trung, 2005 - 2009 là thời gian được hòa vào dòng thông tin nóng hổi về ngành công nghiệp lọc hóa dầu Việt Nam. Đó là sự kiện Nhà máy Lọc dầu Dung Quất tại Quảng Ngãi khởi công xây dựng (2005), hoàn thành tháng 2/2009. Lọc dầu Dung Quất đổ dồn sự quan tâm và luôn là “mỏ” thông tin hấp dẫn bởi thời điểm khởi công xây dựng, chưa có dự án nào có số vốn lên tới 3,5 tỷ USD. Kỷ lục về vốn đầu tư, Lọc dầu Dung Quất cũng giữ luôn kỷ lục về 17.000 tấn thép (tương đương với lượng vật liệu khoảng 2 tòa tháp Eiffel - Pháp) đã được huy động để xây dựng nên nhà máy đồ sộ này.

“17 năm vận hành thương mại, tổng sản lượng chế biến từ Nhà máy Lọc dầu Dung Quất đạt khoảng 104 - 105 triệu tấn sản phẩm các loại”, Tổng Giám đốc Tổng Công ty Lọc hóa dầu Việt Nam, Nguyễn Việt Thắng, cho hay.

Miền Trung -  “Bến đỗ” những dự án tỷ đô
Nhà máy Lọc dầu Dung Quất - dự án có vốn đầu tư với con số tỷ USD đầu tiên tại miền Trung. Ảnh tư liệu

Cùng thời gian này, năm 2008, gang thép tiếp tục đổ bộ về Bắc Trung Bộ với vốn đầu tư FDI của Tập đoàn Formosa gần 12,8 tỷ USD xây dựng Tổ hợp nhà máy gang thép với sản lượng gang lỏng 7 triệu tấn/năm, cảng Sơn Dương 11 cầu cảng, nhà máy nhiệt điện 650 MW... 5 năm sau, năm 2013, một dự án gần 10 tỷ USD tiếp tục “neo đậu” tại Thanh Hóa - Dự án Liên hợp Lọc hóa dầu Nghi Sơn (NSRP). Sau 5 năm xây dựng, tháng 5/2018, Lọc hóa dầu Nghi Sơn chính thức sản xuất ra dòng sản phẩm đầu tiên và vận hành thương mại ổn định.

Dòng vốn tỷ “đô” tiếp tục bổ sung tại Quảng Ngãi với Tổ hợp sản xuất gang thép quy mô gần 700 ha, tổng vốn đầu tư 86.000 tỷ đồng, công suất thiết kế 6 triệu tấn/năm (2 giai đoạn) của Tập đoàn Hòa Phát vào năm 2017. Nếu quy đổi ra ngoại tệ, số vốn của Hòa Phát bằng với số vốn của Lọc dầu Dung Quất, chỉ khác là một bên tư nhân và một bên vốn nhà nước nhưng lại có điểm chung là chọn Dung Quất làm “bến đỗ” của tầm nhìn vì miền Trung bứt phá.

Lọc hóa dầu, luyện cán thép rồi cơ khí ô tô được đặt vào lộ trình đưa miền Trung vượt lên vùng trũng kinh tế. Sau 23 năm hiện diện tại Chu Lai (Đà Nẵng), THACO đã đầu tư khoảng 4,2 tỷ USD xây dựng tại đây Khu liên hợp loạt nhà máy sản xuất, lắp ráp các dòng xe ô tô, phụ tùng, linh kiện mang theo khát vọng tỷ lệ nội địa hóa để trở thành một hình mẫu của ngành công nghiệp ô tô “made in Việt Nam".

Sở hữu số lượng cảng hàng không lớn nhất nước

Bên cạnh hệ thống đường bộ, vùng Bắc Trung Bộ, vùng Duyên hải miền Trung và Tây Nguyên đang sở hữu số lượng cảng hàng không lớn nhất nước với cảng hàng không Thọ Xuân (Thanh Hóa); Nghệ An có cảng hàng không Vinh; Quảng Trị có cảng hàng không Đồng Hới và cảng hàng không Quảng Trị (Tập đoàn T&T đầu tư); Huế với cảng hàng không Phú Bài; Đà Nẵng với cảng hàng không Đà Nẵng và Chu Lai; Phù Cát (Gia Lai); Cam Ranh, Thành Sơn (Khánh Hòa), Đắk Lắk có cảng hàng không Tuy Hòa, Buôn Mê Thuột; Lâm Đồng có cảng hàng không quốc tế Liên Khương, cảng hàng không Phan Thiết… đã nâng vị trí của miền Trung lên một “đẳng cấp” mới mời gọi các nhà đầu tư.

Trên hành trình chọn cho mình “bến đỗ”, các dự án vốn đầu tư tỷ USD lĩnh vực ngành công nghiệp năng lượng tiếp tục ồ ạt tiến vào miền Trung với Nhiệt điện LNG Vũng Áng 2, tổng vốn đầu tư 2,2 tỷ USD được xây dựng tại Trung tâm điện lực Quảng Trạch (Quảng Trị); Nhiệt điện LNG Quỳnh Lập (Nghệ An) 2,2 tỷ USD do liên danh nhà đầu tư PV Power - NASU - SK Innovation đang triển khai; Nhiệt điện LNG Cà Ná, công suất 1.500 MW, diện tích sử dụng đất 139,76 ha, tổng mức đầu tư 57.835 tỷ đồng tại Khánh Hòa do Liên danh Trung Nam - Sideros River thực hiện; Nhiệt điện LNG Sơn Mỹ I do tổ hợp nhà đầu tư EDF - Kyushu - Sojitz - Pacific làm chủ đầu tư; LNG Sơn Mỹ 2 do Tập đoàn AES (Hoa Kỳ) làm chủ. Cả hai dự án này đều thuộc Trung tâm Điện lực Sơn Mỹ (Lâm Đồng) có tổng công suất 4.500 MW (mỗi dự án 2.250 MW), tổng vốn đầu tư cả 2 dự án là 5,6 tỷ USD.

Theo chuyên gia kinh tế, TS. Trần Du Lịch, mặt tiền biển và lợi thế hệ thống cảng nước sâu là hướng phát triển tất yếu của miền Trung đối với lĩnh vực công nghiệp. Khu vực này, sẽ còn tiến xa hơn trên con đường chinh phục những dự án có vốn đầu tư lớn mang trọng trách dẫn dắt và lan tỏa. Điều TS. Trần Du Lịch nói đang được chứng minh bằng dự án Khu liên hợp Gang thép Long Sơn hơn 53.000 tỷ đồng, công suất 5,4 triệu tấn/năm tại Gia Lai; Hòa Phát đầu tư thêm dự án gang thép 86.000 tỷ đồng tại Đắk Lắk. Đặc biệt, “siêu” dự án điện hạt nhân Ninh Thuận 1 và Ninh Thuận 2 đang gấp rút chuẩn bị mặt bằng xây dựng…

Mở thêm nhiều cơ hội

Dấu ấn đầu tiên trên hành trình thay đổi diện mạo hạ tầng giao thông qua miền Trung là Dự án Nâng cấp, mở rộng QL1 từ Thanh Hóa đến Lâm Đồng, song song đầu tư tuyến đường Hồ Chí Minh (hay còn gọi là Đường 559) phía Tây đất nước và tuyến ven biển Việt Nam chạy dài từ Móng Cái (Quảng Ninh) đến Mũi Cà Mau. Việc mở rộng tuyến quốc lộ huyết mạch đã đáp ứng được nhu cầu phát triển hạ tầng trong giai đoạn các quyết sách quan trọng cho miền Trung phát triển như thành lập các khu công nghiệp, khu kinh tế ven biển.

Tuy nhiên, dấu ấn lớn nhất để kết nối miền Trung thành một dải xuyên suốt mà ông Lê Đình Thọ - nguyên Thứ trưởng Bộ Giao thông vận tải (nay là Bộ Xây dựng) chia sẻ trong những lần gặp gỡ với báo chí chính là sự hình thành các công trình hầm đường bộ. Nét son đầu tiên trên chặng đường chinh phục những ngọn đèo hiểm trở là công trình hầm đường bộ Hải Vân được hoàn thành vào năm 2006, làm tiền đề cho các nhà đầu tư trong nước tham gia đầu tư loạt công trình quan trọng khác, như hầm đường bộ Đèo Cả, hầm Cù Mông, Cổ Mã và gần đây nhất là hoàn thành mở rộng nhánh hầm đường bộ Hải Vân 2.

Những dự án hạ tầng giao thông trọng điểm này không chỉ “lắp ghép” nên bức tranh hoàn thiện về hạ tầng giao thông, mà còn làm động lực và thúc đẩy các dự án trọng điểm quốc gia khác. Và trong dòng chảy của đầu tư hạ tầng Việt Nam, năm 2023 có thể được xem là thời khắc lịch sử. Ngày 1/1/2023, đồng loạt 12 dự án thành phần cao tốc Bắc - Nam phía Đông giai đoạn 2021 - 2025 được khởi công xây dựng với tổng vốn đầu tư 146.985 tỷ đồng. Trên tổng chiều dài 723,7 km tuyến chính của 12 dự án thành phần, chiều dài qua miền Trung đã chiếm 612,96 km, trải dài từ Hà Tĩnh đến Khánh Hòa. Sau hơn hai năm triển khai, các dự án thành phần này đã đưa vào khai thác giúp kết nối thông suốt khu vực Duyên hải miền Trung với Tây Nguyên và các trục kinh tế lớn, tạo không gian phát triển mới và thúc đẩy kinh tế biển, logistics, du lịch tăng trưởng mạnh mẽ.

Nhìn nhận hệ thống hạ tầng giao thông tại miền Trung dưới góc nhìn của chuyên gia quy hoạch, ông Ngô Viết Nam Sơn - Chủ tịch của NgoViet Architects & Planners, cho rằng, hạ tầng giao thông tại miền Trung thời gian gần đây có thể gọi là “cuộc cách mạng”. Không chỉ giải quyết bài toán liên kết, giao thương trước mắt, mà là hạ tầng chiến lược quốc gia, mở thêm nhiều cơ hội lĩnh vực đầu tư mới, đóng góp trực tiếp vào mục tiêu đưa nền kinh tế bước vào kỷ nguyên mới và hướng tới tăng trưởng ở mức hai con số.

Hà Minh

Đọc thêm

Cân nhắc phương án đầu tư cao tốc Vĩnh Long - Cần Thơ giai đoạn 1 vốn 49.184 tỷ đồng

Cân nhắc phương án đầu tư cao tốc Vĩnh Long - Cần Thơ giai đoạn 1 vốn 49.184 tỷ đồng

(TBTCO) - Dự án cao tốc Vĩnh Long - Cần Thơ dài khoảng 86 km được đề xuất phân kỳ đầu tư, trong đó giai đoạn 1 ưu tiên triển khai 70 km theo phương thức PPP với tổng mức đầu tư sơ bộ khoảng 41.265 tỷ đồng.
Bộ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường Trịnh Việt Hùng: Đưa công nghệ đến tận ruộng đồng

Bộ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường Trịnh Việt Hùng: Đưa công nghệ đến tận ruộng đồng

(TBTCO) - Bộ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường Trịnh Việt Hùng nhấn mạnh, khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số trong nông nghiệp phải xuất phát từ nhu cầu thực tế, giúp nông dân giảm chi phí sản xuất, hạn chế tổn thất, nâng cao giá trị nông sản và thu nhập.
UBND tỉnh Gia Lai đề xuất nâng cấp đường cất hạ cánh số 1 Cảng hàng không Phù Cát

UBND tỉnh Gia Lai đề xuất nâng cấp đường cất hạ cánh số 1 Cảng hàng không Phù Cát

(TBTCO) - Cải tạo đường cất hạ cánh số 1 và hệ thống đường lăn Cảng hàng không Phù Cát để tiếp nhận tàu bay thân rộng, dự kiến tăng vốn đầu tư thêm 370 tỷ đồng.
Tiềm năng nông nghiệp Việt Nam thu hút doanh nghiệp Nhật Bản

Tiềm năng nông nghiệp Việt Nam thu hút doanh nghiệp Nhật Bản

(TBTCO) - Các doanh nghiệp Nhật Bản đánh giá Việt Nam là thị trường giàu tiềm năng, không chỉ về tiêu thụ sản phẩm, mà còn có nhiều cơ hội hợp tác phát triển nguồn nguyên liệu, ứng dụng công nghệ và xây dựng chuỗi cung ứng nông nghiệp bền vững.
Hà Nội chuyển đổi số, không chạy theo thành tích

Hà Nội chuyển đổi số, không chạy theo thành tích

(TBTCO) - Hà Nội xác định hiệu quả phục vụ người dân, doanh nghiệp là thước đo chuyển đổi số, thay vì số lượng phần mềm, thiết bị hay thứ hạng. Thành phố cũng kiến nghị tháo gỡ điểm nghẽn chia sẻ dữ liệu giữa các bộ, ngành và địa phương.
Bộ Tài chính thúc đẩy chuyển đổi kép, nâng sức cạnh tranh cho doanh nghiệp

Bộ Tài chính thúc đẩy chuyển đổi kép, nâng sức cạnh tranh cho doanh nghiệp

(TBTCO) - Khung đánh giá mức độ trưởng thành chuyển đổi số gắn với chuyển đổi xanh do Bộ Tài chính ban hành sẽ giúp doanh nghiệp nhận diện năng lực, xác định khoảng trống và xây dựng lộ trình chuyển đổi phù hợp, hướng tới nâng cao năng suất và sức cạnh tranh.
Khánh Hòa mở rộng cơ sở thu, khai thác dư địa từ các lĩnh vực kinh tế

Khánh Hòa mở rộng cơ sở thu, khai thác dư địa từ các lĩnh vực kinh tế

(TBTCO) - Trao đổi với phóng viên Báo Tài chính - Đầu tư, ông Nguyễn Ngọc Tú, Trưởng Thuế tỉnh Khánh Hòa cho biết, thu ngân sách nhà nước trên địa bàn 10 tháng năm 2026 đạt 37.543 tỷ đồng, tăng 26% so với cùng kỳ. Để tiếp tục duy trì đà tăng trưởng và tạo nguồn thu lâu dài, ngành Thuế tỉnh tập trung khai thác dư địa từ du lịch, dịch vụ, thương mại, bất động sản và kinh doanh trên nền tảng số, đồng thời nâng cao hiệu quả quản lý thuế, mở rộng cơ sở thu ngân sách.
Kích hoạt sức mua nội địa, tạo động lực tăng trưởng cho TP. Hồ Chí Minh

Kích hoạt sức mua nội địa, tạo động lực tăng trưởng cho TP. Hồ Chí Minh

(TBTCO) - Từ hệ thống bán lẻ, trung tâm thương mại đến chợ truyền thống và các nền tảng số, TP. Hồ Chí Minh mở rộng mạng lưới kích cầu tiêu dùng dịp cuối năm. Chương trình “Vibrant HCMC - Shopping Season 2026” kéo dài đến ngày 10/2/2027 được kỳ vọng thúc đẩy tiêu thụ hàng hóa, gia tăng chi tiêu và tạo hiệu ứng lan tỏa đến các ngành kinh tế dịch vụ.
Xem thêm

Mới nhất Đọc nhiều