Mã số vùng trồng không phải “giấy thông hành” cho mọi thị trường

Mã số vùng trồng là điều kiện quan trọng để nông sản tham gia xuất khẩu, nhưng không đồng nghĩa với việc được tự động tiếp cận mọi thị trường. Đây là nội dung được Cục trưởng Cục Trồng trọt và Bảo vệ thực vật Huỳnh Tấn Đạt nhấn mạnh tại Hội nghị triển khai Nghị quyết 36/2026/NQ-CP về đơn giản hóa thủ tục hành chính đối với mã số vùng trồng, mã số cơ sở đóng gói do Bộ Nông nghiệp và Môi trường tổ chức ngày 4/8. Hội nghị được kết nối trực tuyến với 34 tỉnh, thành phố cùng các hiệp hội ngành hàng và doanh nghiệp.

Theo ông Huỳnh Tấn Đạt, các nước nhập khẩu hiện áp dụng hai cơ chế công nhận mã số vùng trồng. Đối với nhóm thị trường như Trung Quốc, Hoa Kỳ, Malaysia, Đài Loan (Trung Quốc) và Hàn Quốc (đối với một số mặt hàng), cơ quan có thẩm quyền của nước nhập khẩu sẽ trực tiếp xem xét, phê duyệt hoặc công nhận mã số do Việt Nam đề xuất.

“Phía Việt Nam chỉ thực hiện rà soát, lập hồ sơ và gửi danh sách; quyền quyết định cuối cùng thuộc cơ quan quản lý của nước nhập khẩu” - ông Đạt cho biết. Điều này đồng nghĩa, một vùng trồng dù đã được cấp mã trong nước vẫn chưa thể xuất khẩu nếu chưa được thị trường nhập khẩu phê duyệt sau quá trình thẩm định hồ sơ hoặc kiểm tra thực địa.

Cục trưởng Cục Trồng trọt và Bảo vệ thực vật Huỳnh Tấn Đạt thông tin tại hội nghị.

Ở chiều ngược lại, các thị trường như Liên minh châu Âu (EU), Nhật Bản, Australia, New Zealand, Chile và Thái Lan áp dụng cơ chế linh hoạt hơn khi chấp nhận danh sách mã số do cơ quan có thẩm quyền của Việt Nam xác nhận, đồng thời thực hiện hậu kiểm trong quá trình nhập khẩu.

Theo Cục trưởng Huỳnh Tấn Đạt, sự khác biệt này cho thấy mã số vùng trồng không phải là “giấy phép chung” có thể sử dụng cho mọi thị trường. Mỗi quốc gia có quy định riêng về kiểm dịch thực vật, an toàn sinh học và truy xuất nguồn gốc, vì vậy doanh nghiệp cần nắm rõ yêu cầu của từng thị trường để chủ động xây dựng kế hoạch sản xuất và xuất khẩu.

Cũng tại hội nghị, đại diện Cục Chuyển đổi số cho biết, theo Nghị quyết 36/2026/NQ-CP, toàn bộ thủ tục cấp mã số vùng trồng và mã số cơ sở đóng gói sẽ được thực hiện trên Cổng Dịch vụ công quốc gia bằng tài khoản VNeID. Hệ thống tự động chuyển hồ sơ đến cơ quan chuyên môn cấp xã và phân loại theo từng thủ tục như cấp mới, cấp lại hoặc bổ sung thị trường xuất khẩu.

Đáng chú ý, hồ sơ cấp mã số vùng trồng phục vụ sản xuất trong nước được giải quyết trong 3 ngày làm việc, cấp lại trong 2 ngày, trong khi hồ sơ phục vụ xuất khẩu có thời hạn 10 ngày do phải thực hiện thêm các bước thẩm định, đánh giá điều kiện theo yêu cầu của từng thị trường.

Một điểm mới là người đăng ký cấp mã số vùng trồng phục vụ xuất khẩu phải khai báo ngay thị trường xuất khẩu trong hồ sơ. Theo cơ quan quản lý, quy định này giúp áp dụng đúng tiêu chí kỹ thuật và cơ chế công nhận của từng nước, đồng thời tránh quan niệm một mã số có thể sử dụng cho tất cả các thị trường xuất khẩu.

Số hóa cấp mã số, giảm thời gian xử lý hồ sơ

Phát biểu tại hội nghị, Thứ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường Nguyễn Hoàng Hiệp cho biết, Nghị quyết 36 được ban hành nhằm tháo gỡ những bất cập trong quản lý mã số vùng trồng, mã số cơ sở đóng gói, đồng thời đơn giản hóa thủ tục hành chính, tạo môi trường thuận lợi hơn cho hoạt động đầu tư, sản xuất, kinh doanh. Chính phủ cũng giao Bộ chủ trì sửa đổi Nghị định 38/2026/NĐ-CP để hoàn thiện khung pháp lý trong lĩnh vực này.

Theo Thứ trưởng Nguyễn Hoàng Hiệp, việc số hóa quy trình cấp mã số không chỉ giúp rút ngắn thời gian xử lý hồ sơ mà còn hướng tới xây dựng nền hành chính minh bạch, hiện đại, qua đó nâng cao năng lực cạnh tranh và thương hiệu nông sản Việt Nam trên thị trường xuất khẩu.

Thứ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường Nguyễn Hoàng Hiệp phát biểu chỉ đạo.

Tại hội nghị, nhiều địa phương đánh giá các quy định mới đã tháo gỡ nhiều vướng mắc trong thực tiễn, nhất là việc thực hiện toàn bộ quy trình trên môi trường số và phân cấp mạnh cho chính quyền cấp xã.

Đại diện tỉnh Gia Lai cho biết địa phương hiện có 451 mã số vùng trồng với gần 14.200 ha, trong đó 346 mã số phục vụ xuất khẩu đã được phía Trung Quốc phê duyệt, cùng 53 mã số cơ sở đóng gói. Tuy nhiên, sau khi thực hiện mô hình chính quyền địa phương hai cấp, năng lực cán bộ chuyển đổi số ở cấp xã còn hạn chế, do đó đề nghị Bộ tăng cường tập huấn và hướng dẫn để bảo đảm triển khai thống nhất.

Trong khi đó, tỉnh Lâm Đồng đánh giá cao các quy định mới như không giới hạn diện tích vùng trồng được cấp mã số và cho phép cấp mã số đối với diện tích trồng xen cây chủ lực. Địa phương kiến nghị Bộ tiếp tục hỗ trợ phát triển hệ thống phòng kiểm nghiệm đạt chuẩn, đẩy nhanh đàm phán với Tổng cục Hải quan Trung Quốc để sớm phê duyệt các mã số vùng trồng, cơ sở đóng gói đã gửi.

Kết luận hội nghị, Thứ trưởng Nguyễn Hoàng Hiệp cho biết Bộ Nông nghiệp và Môi trường sẽ sớm ban hành hướng dẫn chi tiết về quy trình cấp mã số vùng trồng, mã số cơ sở đóng gói trên môi trường số, truy xuất nguồn gốc và xây dựng vùng nguyên liệu phục vụ xuất khẩu.

Để Nghị quyết nhanh chóng đi vào cuộc sống, lãnh đạo Nông nghiệp và Môi trường cho biết sẽ thành lập các Tổ công tác, phối hợp với Cục Chuyển đổi số và một số địa phương trọng điểm mở “Chiến dịch 30 ngày” để tập trung giải quyết triệt để, dứt điểm các vướng mắc trong công tác cấp và quản lý mã số vùng trồng…/.