Một buổi lễ đặc biệt đã được tổ chức tại TP. Hồ Chí Minh vào cuối tuần qua. Đó là Lễ phát động Phong trào thi đua quyết tâm thực hiện thắng lợi mục tiêu tăng trưởng bền vững hai con số giai đoạn 2026 - 2030.
Tại sự kiện, Thủ tướng Lê Minh Hưng và các đại biểu đã thực hiện nghi thức phát động phong trào thi đua đặc biệt này. Một động thái cho thấy quyết tâm của Chính phủ trong việc thực hiện mục tiêu tăng trưởng hai con số, đã được Đại hội Đảng lần thứ XIV thông qua và sau đó, được cụ thể hóa trong Kế hoạch Phát triển kinh tế - xã hội 5 năm 2026 - 2030.
Hôm Kế hoạch 5 năm được trình lên Quốc hội, Bộ trưởng Bộ Tài chính Ngô Văn Tuấn đã thẳng thắn nói rằng, đây là mục tiêu “vô cùng thách thức”, nhưng là “con đường” tất yếu mà chúng ta phải đi.
 |
| Nguồn: Cục Thống kê. Đồ họa: Phương Anh |
Thách thức quả thật rất lớn, bởi 40 năm Đổi mới, nền kinh tế Việt Nam mới có 2 năm đạt tốc độ tăng trưởng trên 9%, chưa bao giờ đạt tăng trưởng hai con số. Hơn thế, ngay trong năm đầu tiên thực hiện mục tiêu đầy tham vọng này, nền kinh tế đã phải đối mặt với những lực cản rất lớn: biến động địa chính trị toàn cầu, cuộc chiến ở Trung Đông, chính sách thuế quan của Mỹ…
Những diễn biến khôn lường này đã ảnh hưởng tới kinh tế toàn cầu và cả Việt Nam, đặt áp lực lớn lên việc thực hiện mục tiêu tăng trưởng hai con số. Báo cáo tại phiên họp thường kỳ Chính phủ tháng 5/2026 mới đây, Bộ trưởng Ngô Văn Tuấn cho biết, 5 tháng đầu năm 2026, tăng trưởng của các ngành, lĩnh vực chưa đáp ứng yêu cầu tăng trưởng hai con số. Chẳng hạn, chỉ số sản xuất công nghiệp 5 tháng dù tăng 9%, cao nhất trong cùng kỳ từ năm 2021, nhưng vẫn thấp hơn mục tiêu cả năm (12 - 14%); tăng trưởng tiêu dùng nếu loại trừ yếu tố giá chỉ còn hơn 6%, thấp hơn cùng kỳ năm trước (7,2%); nhập siêu cũng đã lên tới 13,81 tỷ USD, nếu xu hướng này kéo dài sẽ tác động đến tăng trưởng…
Đáng chú ý, theo báo cáo của Bộ Tài chính, cập nhật đến tháng 5/2026, có 26/34 địa phương dự kiến tăng trưởng thấp hơn mục tiêu, trong đó có các địa phương lớn như TP. Hồ Chí Minh, Hà Nội, Bắc Ninh, Quảng Ninh... Điều này có thể làm ảnh hưởng đến mục tiêu tăng trưởng hai con số của cả nước.
Tuy vậy, Chính phủ vẫn kiên định mục tiêu tăng trưởng hai con số. Câu hỏi đặt ra là, làm sao để tạo sức bật cho tăng trưởng năm 2026? Đẩy mạnh giải ngân vốn đầu tư công, kích cầu tiêu dùng nội địa, tháo gỡ khó khăn cho sản xuất, kinh doanh và xuất nhập khẩu, thúc đẩy các động lực tăng trưởng mới… vẫn là các giải pháp được Bộ Tài chính kiến nghị phải tiếp tục thực hiện quyết liệt và hiệu quả.
Mục tiêu tăng trưởng hai con số cho cả giai đoạn 2026 - 2030 đã được Đại hội Đảng lần thứ XIV quyết nghị. Nhưng đó không đơn thuần là những con số trên bàn nghị sự, mà là một mệnh lệnh hành động để đưa đất nước bước vào kỷ nguyên mới.
Bởi thế, nền kinh tế không chỉ cần những giải pháp ngắn hạn, để trước mắt tạo sức bật cho tăng trưởng 2026, mà quan trọng hơn là tạo được nền tảng vững chắc cho tăng trưởng hai con số của cả giai đoạn 2026 - 2030.
Nâng cấp thể chế để cỗ xe kinh tế Việt Nam tăng tốcThủ tướng Lê Minh Hưng chỉ ra rằng, thể chế chính là con đường, là hành lang thông thoáng để cỗ xe kinh tế Việt Nam tiến lên. “Vẫn cỗ xe đó, nhưng có thể chế đồng bộ, giống như con đường được nâng cấp, chất lượng cao thì chúng ta có thể đạt được tốc độ cao hơn” - Thủ tướng nhấn mạnh. |
Khi phát động Phong trào thi đua thực hiện thắng lợi mục tiêu tăng trưởng hai con số, Thủ tướng Lê Minh Hưng đã nhấn mạnh việc không thể đi theo lối mòn cũ, tư duy cũ, cách làm cũ, mà phải có “Tầm nhìn chiến lược - Tư duy đột phá - Hành động quyết liệt - Tăng trưởng bền vững - Nhân dân hạnh phúc”, đồng thời phát động 6 nội dung tập trung thi đua.
Đó là thi đua đổi mới mạnh mẽ tư duy xây dựng và hoàn thiện thể chế phát triển; thi đua đẩy mạnh phát triển khoa học - công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số, chuyển đổi xanh...; thi đua phát triển kết cấu hạ tầng đồng bộ, hiện đại; thi đua xây dựng nền hành chính hiện đại, chuyên nghiệp, liêm chính, hướng về cơ sở, phục vụ nhân dân tốt hơn, hiệu quả hơn; thi đua thực hành tiết kiệm, chống lãng phí; quản lý chặt chẽ ngân sách, nguồn lực quốc gia... để mỗi đồng vốn ngân sách phải được sử dụng hiệu quả, công khai, minh bạch; và thi đua củng cố, tăng cường quốc phòng, an ninh, đối ngoại…
Đây thực tế chính là những nền tảng vững bền nhất Việt Nam cần tạo dựng để hiện thực hóa mục tiêu tăng trưởng hai con số. Trong đó, cải cách thể chế, đổi mới mô hình tăng trưởng được coi là “chìa khóa” đầu tiên, quan trọng nhất.
“Thể chế phải đóng vai trò tiên phong. Chúng ta phải đổi mới thể chế để đạt được các dư địa tăng trưởng mới hơn” - ông Phan Đức Hiếu - Đại biểu Quốc hội hoạt động chuyên trách tại Ủy ban Kinh tế và Tài chính của Quốc hội nói.
Để cải cách thể chế, các chuyên gia cho rằng, việc kiến tạo chính sách phải đi trước một bước, cắt giảm các thủ tục chồng chéo, triệt tiêu tư duy “không quản được thì cấm”. Khi thể chế được cải cách, nguồn lực sẽ được khơi thông, vốn đầu tư khu vực tư nhân cả trong và ngoài nước sẽ chảy vào nền kinh tế, cộng hưởng với nguồn lực đầu tư công để tạo “bệ phóng” cho nền kinh tế.
Theo tính toán của Bộ Tài chính, giai đoạn 2026 - 2030, nền kinh tế cần khoảng 38,5% triệu tỷ đồng, tương đương khoảng 40% GDP, cao hơn hẳn mức bình quân khoảng 33% của giai đoạn trước. Ngân sách nhà nước không thể gánh vác hết, mà phải dựa vào vốn tư nhân trong nước và vốn đầu tư nước ngoài. Bài toán của cơ quan hoạch định chính sách là làm sao khơi thông được điểm nghẽn thể chế, tạo ra một môi trường kinh doanh an toàn, minh bạch để người dân, doanh nghiệp dám bỏ vốn đầu tư dài hạn.
Hơn thế, mấu chốt không chỉ là huy động, mà là sử dụng hiệu quả nguồn lực này, nhất là nguồn lực đầu tư công - đã được Quốc hội chốt ở mức 8,22 triệu tỷ đồng. Đồng thời, khơi thông nguồn lực từ các dự án tồn đọng, kéo dài.
“Để thực hiện mục tiêu tăng trưởng hai con số, phải đổi mới mô hình tăng trưởng dựa trên khoa học - công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số, chuyển đổi xanh. Đây là một trong những giải pháp cấp thiết hiện nay” - Phó Trưởng ban Chính sách, Chiến lược Trung ương Nguyễn Đức Hiển nói.
Việc đổi mới mô hình tăng trưởng sẽ góp phần quan trọng thúc đẩy các động lực tăng trưởng mới. Theo chuyên gia kinh tế Cấn Văn Lực, các động lực tăng trưởng mới sẽ giúp Việt Nam bứt phá thêm khoảng 3 điểm phần trăm GDP mỗi năm.
Rất nhiều giải pháp quan trọng cần được thực thi để xây dựng nền tảng cho tăng trưởng hai con số giai đoạn 2026 - 2030. Tuy nhiên, điều kiện tiên quyết là phải đặt trên cơ sở vĩ mô ổn định.
“Xây nhà phải gia cố móng trước khi nâng tầng. Chúng ta không chấp nhận tăng trưởng nóng; tăng trưởng cao mà phải đánh đổi bằng sự bất ổn vĩ mô, vì cái giá phải trả sẽ rất đắt và lớn hơn rất nhiều” - Thủ tướng Lê Minh Hưng từng phát biểu như vậy.
