Tăng tính linh hoạt, giảm gánh nặng thuế

Đánh giá chung, đa số đại biểu tán thành chủ trương giao Chính phủ quy định ngưỡng doanh thu miễn thuế nhằm bảo đảm tính linh hoạt trong điều hành, phản ứng nhanh nhạy với biến động thị trường. Đại biểu Thạch Phước Bình (đoàn Vĩnh Long) đánh giá, dự thảo Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Thuế thu nhập cá nhân, Luật Thuế giá trị gia tăng, Luật Thuế thu nhập doanh nghiệp và Luật Thuế tiêu thụ đặc biệt đã thể hiện rõ tinh thần cải cách, hướng tới xây dựng một hệ thống thuế linh hoạt hơn, phù hợp với bối cảnh phát triển kinh tế - xã hội trong giai đoạn mới.

Đồng tình với quan điểm trên, đại biểu Trịnh Thị Tú Anh (đoàn Lâm Đồng) phân tích, nền kinh tế hiện nay vận động rất nhanh, chi phí đầu vào biến động liên tục, sức mua thay đổi theo chu kỳ ngắn. “Nếu mọi tham số thuế đều đóng khung cứng trong luật, chính sách sẽ nhanh chóng lạc hậu, tạo ra độ trễ bất lợi cho người dân và doanh nghiệp" - đại biểu Trịnh Thị Tú Anh đánh giá.

Nguồn: Bộ Tài chính. Đồ họa: Phương Anh

Nhìn nhận quy định mới như một “sự thấu hiểu sâu sắc đối với doanh nghiệp và hộ kinh doanh”, đại biểu Võ Ngọc Thanh Trúc (đoàn TP. Hồ Chí Minh) cho rằng, đây là sự đổi mới về tư duy lập pháp, giúp chính sách phản ứng nhanh nhạy hơn với những biến động không ngừng của thị trường. Đại biểu Nguyễn Duy Thanh (đoàn Cà Mau) cũng ủng hộ mạnh mẽ vì sự thay đổi này có ưu điểm tăng tính chủ động điều hành, phù hợp với thực tiễn khi quy mô hộ kinh doanh rất đa dạng.

Thay mặt cộng đồng doanh nghiệp nhỏ, vừa và hộ kinh doanh, đại biểu Nguyễn Văn Thân (đoàn TP. Hồ Chí Minh) bày tỏ cảm ơn Thủ tướng và Quốc hội đã đưa ra vấn đề rất cấp thiết để giải quyết ngay. Theo đại biểu, việc sửa đổi lần này như là sự tháo gỡ một “điểm nghẽn rất nghẽn” mà hơn 5 triệu hộ kinh doanh đang rất mong chờ.

Để chính sách điều hành không trở thành “chiếc áo” quá rộng hay quá chật, nhiều đại biểu kiến nghị cần thiết lập một khung giới hạn trong luật. Dựa trên dữ liệu GDP bình quân đầu người và thông lệ quốc tế, đại biểu Trịnh Thị Tú Anh kiến nghị, luật cần quy định ngưỡng sàn không thấp hơn 1 tỷ đồng và ngưỡng trần không quá 2 tỷ đồng.

Ở góc độ bao quát hơn, đại biểu Phan Đức Hiếu (đoàn Hưng Yên) đề xuất khung từ 1 tỷ đồng đến 3 tỷ đồng. Theo ông, nếu ngưỡng quá thấp sẽ gia tăng gánh nặng chi phí, nhưng nếu mức tối đa quá cao thì có thể dẫn tới tâm lý các cơ sở kinh doanh “không muốn lớn, tức là cứ muốn nhỏ mãi".

Trong khi đó, theo đại biểu Nguyễn Văn Thân, ngưỡng 1 tỷ đồng là phù hợp cho hộ kinh doanh, còn với các doanh nghiệp vừa, nhỏ và siêu nhỏ thì đã có các ưu đãi trong luật thuế và nhiều chính sách khác (chẳng hạn, khi từ hộ kinh doanh lên doanh nghiệp sẽ được miễn thuế trong 3 năm...). Đại biểu cũng chia sẻ, ngưỡng doanh thu miễn thuế 1 tỷ đồng bao phủ tới khoảng 70 - 80% hộ kinh doanh. Với mức tính bình quân 3 người mỗi hộ kinh doanh, việc miễn thuế cho nhóm này sẽ hỗ trợ cho hơn chục triệu người lao động.

Bên cạnh sự đồng thuận về việc cần thiết nâng ngưỡng chịu thuế, nhiều đại biểu cũng lưu ý về nguy cơ gian lận, trục lợi chính sách khi áp dụng quy định mới. Đại biểu Nguyễn Thị Việt Nga (đoàn Hải Phòng) nhận định, việc giao ngưỡng doanh thu làm căn cứ miễn thuế rất dễ phát sinh tình trạng chia nhỏ hộ kinh doanh, chia nhỏ dòng tiền, chia nhỏ điểm bán hoặc đứng tên nhiều người để nằm dưới ngưỡng.

Đối với doanh nghiệp, đại biểu Nga chỉ rõ nguy cơ che giấu doanh thu, thao túng thời điểm ghi nhận doanh thu, thậm chí chia nhỏ doanh nghiệp để hưởng ưu đãi của Nhà nước. Do đó, đại biểu kiến nghị Chính phủ khi ban hành văn bản quy định chi tiết cần thiết kế rõ các nguyên tắc chống chia tách giả tạo doanh thu và làm rõ hơn cơ chế kiểm soát để chống lợi dụng chính sách, tránh để quy định nhân văn trở thành kẽ hở làm thất thu ngân sách.

Ngưỡng doanh thu miễn thuế 1 tỷ đồng là hài hòa

Phát biểu tiếp thu và giải trình các vấn đề đại biểu nêu, Bộ trưởng Bộ Tài chính Ngô Văn Tuấn cho biết, cơ quan soạn thảo đã cân nhắc rất nhiều mặt, tính toán rất kỹ các tác động đến thu ngân sách, đối tượng nộp thuế.

Giải thích về con số ngưỡng doanh thu được miễn thuế, Bộ trưởng Ngô Văn Tuấn cho rằng, ngưỡng 1 tỷ đồng là “hài hòa với thời điểm hiện nay" và trong dự thảo Luật lần này đã tiếp thu theo hướng giao Chính phủ quy định ngưỡng cụ thể phù hợp với diễn biến kinh tế - xã hội, trên nguyên tắc lợi ích hài hòa, rủi ro chia sẻ.

Dẫn chứng về tính hợp lý, Bộ trưởng Ngô Văn Tuấn cho biết, ngưỡng 1 tỷ đồng là đã gấp đôi mức hiện hành và tác động giảm thu ngân sách khoảng 7.000 tỷ đồng. Trong đó, mức giảm đối với hộ và cá nhân kinh doanh là khoảng 4.800 tỷ đồng. Với doanh nghiệp nhỏ, sẽ có khoảng 256.000 doanh nghiệp nhỏ được hưởng với tổng mức giảm khoảng 2.100 tỷ đồng.

Phản hồi những ý kiến băn khoăn về công tác quản lý thuế, Bộ trưởng Ngô Văn Tuấn chia sẻ quan điểm cốt lõi trong xây dựng chính sách của ngành Tài chính, đó là phải thiết kế luật thuế đảm bảo tính trung lập, tính hiệu quả. Khái niệm hiệu quả, theo Bộ trưởng, là phải đảm bảo chi phí hành thu thấp nhất, chi phí tuân thủ của người nộp thuế cũng thấp nhất. Chính từ sự cân nhắc trên nhiều mặt và bám sát nguyên tắc này, cơ quan soạn thảo mới đưa ra mức doanh thu miễn thuế là 1 tỷ đồng.

Những ý kiến thảo luận của đại biểu cũng như giải trình của người đứng đầu ngành Tài chính tại nghị trường cho thấy, con số 1 tỷ đồng để xác định ngưỡng chịu thuế hay miễn thuế không đơn thuần là một phép trừ trong bài toán thu ngân sách, mà đó là một triết lý thuế mang đậm tính nhân văn và tư duy kinh tế hiện đại. Việc nâng ngưỡng chịu thuế lên 1 tỷ đồng chính là sự hỗ trợ thiết thực, trực tiếp cho khu vực kinh tế vi mô, giúp người dân có thêm động lực để sản xuất, kinh doanh, tích tiểu thành đại.

Hơn thế nữa, điều này cũng xóa đi nhiều lo lắng về chi phí tuân thủ, thời gian và thủ tục giấy tờ cho hộ kinh doanh, doanh nghiệp nhỏ. Thay vì tận thu ở những “dòng suối nhỏ”, việc nâng ngưỡng chịu thuế là bước đi chiến lược để nuôi dưỡng nguồn thu lâu dài, tạo đà cho các hộ kinh doanh tích lũy, từ đó tự tin vươn lên thành doanh nghiệp trong tương lai.

Như vậy, dự án Luật sửa đổi 4 luật thuế dù có nội dung rất ngắn gọn, nhưng đã thể hiện rõ tinh thần của một chính sách tài khóa linh hoạt, khoan sức dân, tạo bệ phóng vững chắc cho sự phát triển bền vững của nền kinh tế.