Ngân hàng Nhà nước Việt Nam vừa làm rõ quy định thanh toán trong hoạt động mua, bán vàng.

Theo phản ánh của Công ty TNHH Bảo Tín Minh Châu, quy định thanh toán mua, bán vàng có giá trị từ 20 triệu đồng trong ngày trở lên của một khách hàng phải được thực hiện thông qua tài khoản thanh toán đang tồn tại hai cách hiểu khác nhau.

Cách thứ nhất là xác định theo giá trị thanh toán thực tế trong ngày, trong khi cách thứ hai là căn cứ tổng giá trị vàng mua, bán trong ngày.

Ngân hàng Nhà nước làm rõ ngưỡng thanh toán 5 triệu đồng khi mua bán vàng, xử lý hành vi né quy định. Ảnh tư liệu.

Từ đó, doanh nghiệp đặt vấn đề đối với trường hợp khách hàng mua, bán vàng có tổng giá trị từ 20 triệu đồng trở lên, nhưng thanh toán trả chậm, chia thành nhiều đợt, chẳng hạn hai đợt thanh toán 10 triệu đồng vào các ngày khác nhau, liệu có bắt buộc phải thanh toán qua tài khoản hay không.

Một tình huống khác được Bảo Tín Minh Châu nêu ra là khách hàng thực hiện nhiều giao dịch trong cùng ngày, mỗi giao dịch dưới 20 triệu đồng và đã hoàn tất thanh toán bằng tiền mặt. Chẳng hạn, buổi sáng khách mua đôi bông tai trị giá 10 triệu đồng, đến tối tiếp tục mua dây chuyền trị giá 10 triệu đồng.

“Vậy, công ty có bắt buộc phải hoàn trả tiền mặt của giao dịch trước, thu hồi sản phẩm và yêu cầu khách hàng chuyển khoản lại toàn bộ cho tổng giá trị các giao dịch phát sinh trong ngày hay không” - đại diện Bảo Tín Minh Châu thắc mắc.

Việc này tiềm ẩn rủi ro lớn đối với các giao dịch đã hoàn thành hợp pháp, do không phải khách hàng nào cũng hợp tác.

Thay vào đó, doanh nghiệp có thể chỉ phải ghi nhận thông tin thanh toán, đối với các phát sinh giao dịch tiếp theo trong ngày mà tổng mức đạt từ ngưỡng 20 triệu đồng trở lên thì chỉ yêu cầu chuyển khoản đối với phần giao dịch phát sinh sau đó.

Trả lời kiến nghị, Ngân hàng Nhà nước cho biết, ngày 16/10/2026, Chính phủ đã ban hành Nghị định số 390/2026/NĐ-CP sửa đổi, bổ sung một số điều của Nghị định số 24/2012/NĐ-CP ngày 3/4/2012 về quản lý hoạt động kinh doanh vàng (được sửa đổi, bổ sung bởi Nghị định số 232/2025/NĐ-CP).

Khoản 4 Điều 1 Nghị định số 390/2026/NĐ-CP sửa đổi, bổ sung khoản 10 Điều 4 Nghị định số 24/2012/NĐ-CP quy định: “10. Việc thanh toán mua, bán vàng có giá trị từ 05 triệu đồng trong ngày trở lên của một khách hàng phải được thực hiện bằng phương tiện thanh toán không dùng tiền mặt theo quy định của pháp luật về thanh toán không dùng tiền mặt”.

Như vậy, so với ngưỡng 20 triệu đồng được doanh nghiệp đề cập trong kiến nghị, quy định mới xác định ngưỡng thanh toán không dùng tiền mặt đối với hoạt động mua, bán vàng là từ 5 triệu đồng trong ngày trở lên của một khách hàng.

Lý giải về quy định này, Ngân hàng Nhà nước cho biết mục tiêu là tăng cường tính minh bạch của giao dịch mua, bán vàng, nâng cao khả năng kiểm tra, đối chiếu dòng tiền, phòng, chống thất thu thuế và hỗ trợ công tác phòng, chống rửa tiền trong lĩnh vực kinh doanh vàng.

Đồng thời, ngưỡng 5 triệu đồng được xác định thống nhất với ngưỡng thanh toán không dùng tiền mặt theo pháp luật về thuế, cụ thể tại Điều 26 Nghị định số 181/2025/NĐ-CP và điểm c khoản 1 Điều 9 Nghị định số 320/2025/NĐ-CP.

Về cách xác định giá trị giao dịch, Ngân hàng Nhà nước khẳng định ngưỡng 5 triệu đồng được tính trên tổng giá trị mua, bán vàng trong ngày của một khách hàng, không xác định riêng biệt theo giá trị của từng lần giao dịch hoặc từng đợt thanh toán.

Theo đó, đối với giao dịch làm cho tổng giá trị mua, bán vàng trong ngày đạt ngưỡng 5 triệu đồng trở lên và các giao dịch tiếp theo trong ngày (nếu có), việc thanh toán phải được thực hiện bằng phương tiện thanh toán không dùng tiền mặt.

Bên cạnh yêu cầu về phương thức thanh toán, Ngân hàng Nhà nước cũng lưu ý tổ chức, cá nhân khi mua, bán vàng có trách nhiệm tuân thủ quy định của pháp luật về hóa đơn, chứng từ khi thực hiện giao dịch.

Trên cơ sở đó, Ngân hàng Nhà nước đề nghị Công ty TNHH Bảo Tín Minh Châu căn cứ các quy định nêu trên và quy định pháp luật có liên quan để tổ chức thực hiện, bảo đảm tuân thủ quy định về phương thức thanh toán khi mua, bán vàng./.