Cơ hội mới, sức bật mới

Không phải chỉ mỗi năm nay, khi vốn FDI đăng ký cấp mới, vốn đăng ký điều chỉnh và giá trị góp vốn, mua cổ phần của nhà đầu tư nước ngoài đạt 38,42 tỷ USD, tăng 0,5% so với năm 2024; vốn FDI thực hiện ước đạt 27,62 tỷ USD - mức cao nhất trong 5 năm qua, mà trong cả giai đoạn 2021 - 2025, thu hút FDI đã luôn là điểm sáng của nền kinh tế.

Điều này đã được nhấn mạnh trong báo cáo mà Chính phủ trình Quốc hội về tình hình thực hiện Kế hoạch Phát triển kinh tế - xã hội 5 năm 2021 - 2025. Theo báo cáo, tổng vốn FDI đăng ký giai đoạn này đạt 185 tỷ USD, cao hơn giai đoạn 2016 - 2020 (170 tỷ USD).

Nguồn: Bộ Tài chính. Đồ họa: Phương Anh

Nhưng điều quan trọng, chất lượng dòng vốn FDI tiếp tục được cải thiện, thu hút được nhiều nhà đầu tư chiến lược, dự án FDI quy mô lớn trong các lĩnh vực điện tử, bán dẫn, trí tuệ nhân tạo… Thêm vào đó, liên kết giữa khu vực kinh tế trong nước và khu vực có vốn nước ngoài cũng đã được tăng cường.

Trong năm vừa qua, hàng loạt dự án lớn đã được cấp chứng nhận đăng ký đầu tư, chẳng hạn như Dự án Trung tâm thương mại AEON MALL Biên Hòa (Đồng Nai), với tổng vốn đầu tư 261,1 triệu USD của Tập đoàn AEON (Nhật Bản); hay Dự án Sản xuất hóa chất Phú Mỹ 3 tại TP. Hồ Chí Minh, với tổng vốn đầu tư 203,6 triệu USD, của Công ty TNHH Hóa chất LEE & MAN (Hồng Kông, Trung Quốc) rồi Dự án Sản xuất ván tre OSB STABOO Thanh Hóa, với tổng vốn đầu tư 150 triệu USD, của Công ty cổ phần STABOO (Thụy Sỹ)…

Lý giải lý do giúp FDI tiếp tục giữ vững phong độ, đại diện Cục Đầu tư nước ngoài (Bộ Tài chính) cho biết, một trong số đó là việc hoàn thiện thể chế, chính sách của Việt Nam, ví dụ như hoàn thiện Luật Đầu tư và các nghị định hướng dẫn, các thông tư khác có liên quan.

Đặc biệt, trong năm 2025, Cục Đầu tư nước ngoài đã chủ trì thẩm định 13 dự án thuộc thẩm quyền chấp thuận chủ trương đầu tư của Thủ tướng Chính phủ, trong đó 10 dự án đã được chấp thuận điều chỉnh chủ trương đầu tư. Ngoài ra, năm 2025 cũng đánh dấu việc hoàn thiện 8 Nghị định quy định về chính sách tài chính trong Trung tâm tài chính quốc tế tại Việt Nam trình Chính phủ.

“Việt Nam tiếp tục là điểm đến tin cậy của các nhà đầu tư nhờ môi trường vĩ mô ổn định, chính sách đầu tư nhất quán và năng lực trong các ngành sản xuất điện tử, linh kiện liên tục cải thiện”- Cục Đầu tư nước ngoài khẳng định.

Theo ông John Campbell - Giám đốc Bộ phận Dịch vụ bất động sản công nghiệp, Savills Việt Nam, nền tảng công nghiệp Việt Nam đang mạnh lên đáng kể, trong bối cảnh thị trường phản ánh xu hướng dịch chuyển sang các ngành giá trị cao như điện tử, thiết bị công nghệ và bán dẫn. Đây là yếu tố quan trọng giúp giữ vững sức hút của Việt Nam trong bối cảnh toàn cầu còn nhiều biến động.

Kỳ vọng gì trong năm 2026?

Rõ ràng, bước sang giai đoạn 2025 - 2026, câu chuyện dẫn dắt tăng trưởng không còn là lựa chọn “FDI hay vốn trong nước”, mà là FDI và vốn trong nước cùng vận hành trong một cấu trúc mới. Trong đó, sự liên kết giữa doanh nghiệp nội và nhà đầu tư ngoại ngày càng rõ nét, thông qua các mô hình liên doanh, mua bán - sáp nhập (M&A), hợp tác phát triển khu công nghiệp, logistics, năng lượng và công nghệ.

Điều này không chỉ giúp gia tăng quy mô đầu tư, mà còn nâng chất lượng tăng trưởng, giúp Việt Nam chuyển từ “tăng trưởng dựa vào vốn” sang “tăng trưởng dựa vào hiệu quả”, phát triển các dự án có hàm lượng công nghệ cao như điện tử, linh kiện bán dẫn, sản xuất thiết bị y tế, công nghiệp phụ trợ cho ô tô…

Điều này phù hợp với định hướng thu hút FDI chất lượng cao của Chính phủ, đồng thời cho thấy Việt Nam đang trở thành điểm đến quan trọng trong chuỗi cung ứng toàn cầu.

Tất nhiên, lưu ý rằng, cạnh tranh trong khu vực cũng ngày càng gay gắt, đặc biệt từ Ấn Độ, Malaysia và Indonesia, là những nước đang đẩy mạnh ưu đãi thuế và phát triển khu công nghiệp chuyên biệt. Điều này đặt ra yêu cầu cho Việt Nam phải tiếp tục có những giải pháp mạnh mẽ hơn nữa.

Một trong những vấn đề quan trọng, như ông Nguyễn Đức Hiển - Phó Trưởng Ban Chính sách, Chiến lược Trung ương phân tích, cần nhanh chóng hoàn thiện thể chế cho các lĩnh vực mới như AI, công nghệ số, năng lượng xanh; thiết kế ưu đãi theo chi phí R&D, đào tạo và kết quả đầu ra; phát triển hạ tầng và giải quyết thiếu quỹ đất sạch ở các đô thị lớn.

Ngoài ra, ở góc độ một nhà đầu tư nước ngoài, ông Michael Piro - Tổng Giám đốc Indochina Capital cũng cho biết, các chính sách ưu đãi vẫn là yếu tố hấp dẫn, nhưng nhà đầu tư cũng rất nhạy cảm với rủi ro thay đổi chính sách. Vì vậy, việc có cam kết rõ ràng, chính sách ổn định là điều rất quan trọng. Do đó, nếu Việt Nam tiếp tục cải thiện khung pháp lý, xử lý nghiêm gian lận xuất xứ, đảm bảo rằng các ngành xuất khẩu trọng điểm không bị ảnh hưởng quá lớn thì dòng vốn FDI vẫn tiếp tục chảy vào nước ta - có thể chậm lại ở một số ngành, nhưng sẽ dịch chuyển sang các ngành ít bị ảnh hưởng, hoặc những ngành phụ trợ để đáp ứng yêu cầu xuất xứ.

Cùng chung quan điểm, theo ông John Campbell, trong chu kỳ tăng trưởng mới, các nhà đầu tư ngày càng chú trọng đến mức độ sẵn sàng của hạ tầng, tính minh bạch pháp lý, tiêu chuẩn ESG và khả năng phát triển bền vững của dự án. Những yếu tố này đang dần trở thành tiêu chí quan trọng trong quyết định mở rộng hoặc tái cấu trúc hoạt động sản xuất tại Việt Nam.

"Bên cạnh lợi thế chi phí, các yếu tố như hạ tầng kết nối, khung pháp lý rõ ràng và khả năng đáp ứng các tiêu chuẩn toàn cầu đang ngày càng đóng vai trò quyết định trong việc thu hút và giữ chân dòng vốn FDI chất lượng cao"- ông Campbell nói.