Không để rà soát chỉ dừng ở thống kê

Theo Công điện, tính đến ngày 31/7/2026, Hệ thống 751 (Hệ thống cơ sở dữ liệu của Ban Chỉ đạo về giải quyết các dự án tồn đọng) đã ghi nhận 4.619 dự án, đất đai gặp khó khăn, vướng mắc. Trong đó, 3.984 dự án đã được các bộ, cơ quan trung ương và địa phương rà soát, phân loại thành 6 nhóm; còn 635 dự án chưa được rà soát, phân loại.

Qua tổng hợp của Bộ Tài chính, việc triển khai vẫn còn một số hạn chế như cập nhật thông tin chậm, số liệu trên Hệ thống 751 tại một số địa phương chưa thống nhất với báo cáo gửi các cơ quan có thẩm quyền. Đối với những dự án phức tạp về pháp lý, kéo dài qua nhiều thời kỳ pháp luật, thông tin về tình huống, căn cứ pháp lý, nguyên nhân và đề xuất giải pháp ở một số trường hợp còn chưa đầy đủ.

Đồ họa: Phương Anh

Vì vậy, Công điện 58 đặt trọng tâm vào việc xác định rõ dự án, nguyên nhân, thẩm quyền và hướng xử lý. Thủ tướng yêu cầu các địa phương rà soát, thống kê, phân loại tổng thể; vấn đề thuộc thẩm quyền phải quyết liệt xử lý dứt điểm, vấn đề vượt thẩm quyền phải sớm đề xuất phương án. Việc cập nhật đầy đủ tình hình phân loại và xử lý các dự án trên Hệ thống 751 phải hoàn thành trước ngày 15/9/2026.

Theo đó, yêu cầu đặt ra không còn dừng ở việc lập danh sách các dự án gặp khó khăn, mà phải chuyển từ “có tên trong hệ thống” sang “có phương án xử lý và có kết quả cụ thể”.

Phân loại đúng, xử lý đến cùng

Thực tế tại một số địa phương cho thấy, khi xác định rõ nguyên nhân và phân loại từng nhóm vướng mắc, việc xử lý dự án có thể được triển khai cụ thể hơn.

Tại Quảng Ninh, theo Hệ thống 751, có 68 dự án thuộc diện theo dõi, xử lý. Đến nay, tỉnh đã tháo gỡ, xử lý dứt điểm 47 dự án, trong đó 45 dự án không còn khó khăn, vướng mắc và 2 dự án được đưa ra khỏi hệ thống theo dõi. Với 21 dự án còn lại, tỉnh đã hoàn thành rà soát pháp lý và chỉ đạo các cơ quan liên quan xây dựng phương án xử lý.

Trong số này, 13 dự án còn vướng các quy định về đất đai, những dự án còn lại liên quan đến kết luận thanh tra, kiểm tra và đang tiếp tục được xử lý theo thẩm quyền.

Điều đáng chú ý là mỗi dự án đều được tỉnh Quảng Ninh đặt trong một nhóm nguyên nhân và gắn với hướng xử lý tương ứng. Dự án đủ điều kiện được tháo gỡ để tiếp tục triển khai; trường hợp không còn khó khăn được đưa ra khỏi diện theo dõi. Những dự án còn vướng pháp lý tiếp tục được xác định căn cứ và phương án xử lý.

Trong khi đó, tại Đà Nẵng, Sở Tài chính thành phố đã đôn đốc lần cuối, yêu cầu nhà đầu tư của 35 dự án hoàn thiện hồ sơ pháp lý để có cơ sở rà soát, tháo gỡ khó khăn, vướng mắc. Trong số này, 28 dự án đã có báo cáo nhưng chưa đầy đủ nội dung; 7 dự án chưa nộp hồ sơ. Thành phố cũng yêu cầu các chủ đầu tư nhanh chóng hoàn thiện hồ sơ ngay trong tháng 8 này. Theo Sở Tài chính Đà Nẵng, nếu không làm rõ hồ sơ, căn cứ pháp lý và trách nhiệm của từng bên, việc luẩn quẩn trong tháo gỡ rất dễ lại lặp lại.

Công điện 58 cũng yêu cầu các địa phương chủ động chuyển kiến nghị của từng dự án đến bộ, cơ quan quản lý ngành, lĩnh vực để được hướng dẫn, trả lời hoặc trình cấp có thẩm quyền ban hành cơ chế, chính sách xử lý. Trường hợp đã có quy định thì phải khẩn trương hướng dẫn thực hiện; trường hợp chưa có cơ sở pháp lý thì nghiên cứu, đề xuất giải pháp phù hợp.

Như vậy, xử lý dự án tồn đọng đòi hỏi sự phối hợp xuyên suốt giữa địa phương, nhà đầu tư và các bộ, ngành, với yêu cầu rõ hơn về trách nhiệm và thời hạn.

Giải phóng nguồn lực cho tăng trưởng

Đằng sau mỗi dự án tồn đọng không chỉ là một hồ sơ chưa được giải quyết. Đó có thể là đất đai chưa được khai thác, nguồn vốn chưa phát huy hiệu quả, tài sản chưa được đưa vào sử dụng và những cơ hội đầu tư, kinh doanh bị bỏ lỡ.

Theo PGS.TS Trần Đình Thiên - nguyên Viện trưởng Viện Kinh tế Việt Nam, tập trung xử lý các dự án tồn đọng kéo dài là một trong những động lực có tác động trực tiếp và nhanh đến tăng trưởng kinh tế trong năm 2026. Khi các dự án được tháo gỡ, nguồn lực đang bị mắc kẹt có điều kiện được đưa trở lại nền kinh tế, tạo thêm động lực cho hoạt động đầu tư và sản xuất.

Còn theo chuyên gia kinh tế - TS. Nguyễn Minh Phong, việc tháo gỡ các dự án tồn đọng có ý nghĩa trong kích hoạt những nguồn lực đang bị “đóng băng” trong nền kinh tế. Khi các vướng mắc về pháp lý, quy hoạch, đất đai và thủ tục đầu tư được giải quyết, nguồn lực có cơ hội quay trở lại phục vụ sản xuất, kinh doanh, qua đó giảm lãng phí và tạo thêm dư địa cho tăng trưởng.

Hai góc nhìn cho thấy, giá trị lớn nhất của việc xử lý dự án tồn đọng không nằm ở việc giảm bao nhiêu dự án trên danh sách, mà ở nguồn lực nào được giải phóng sau khi điểm nghẽn được tháo gỡ.

Với 4.619 dự án, đất đai được ghi nhận gặp khó khăn, vướng mắc đến cuối tháng 7 vừa qua cho thấy, khối lượng công việc phía trước còn rất lớn. Hạn 15/9/2026 đòi hỏi các địa phương nhanh chóng hoàn tất rà soát, phân loại, cập nhật thông tin, nhưng quan trọng hơn là tạo chuyển biến trong xử lý thực tế.

Từ cách làm của các địa phương đã cho thấy một hướng đi rõ hơn: không để rà soát dừng ở thống kê, mà phải xác định được nguyên nhân, trách nhiệm, phương án và thời hạn xử lý đối với từng dự án.