Tại Hội nghị kết nối đầu tư và hợp tác phát triển giữa TP. Hồ Chí Minh và các tỉnh, thành vùng Đông Nam Bộ và vùng Đồng bằng sông Cửu Long diễn ra chiều ngày 17/9, ông Bùi Minh Thạnh - Thành ủy viên, Phó Chủ tịch UBND TP. Hồ Chí Minh nhấn mạnh, liên kết vùng không còn là một lựa chọn mà đã trở thành yêu cầu tất yếu trong quá trình phát triển.
Mỗi địa phương đang sở hữu những lợi thế riêng, nhưng khi được kết nối về hạ tầng, thị trường, nguồn vốn, khoa học - công nghệ, nhân lực và chuỗi cung ứng, các lợi thế đó không chỉ được cộng hưởng mà còn có thể hình thành một không gian kinh tế có quy mô, sức cạnh tranh và khả năng lan tỏa lớn hơn.
Trong cấu trúc phát triển vùng hiện nay, TP. Hồ Chí Minh giữ vai trò trung tâm về thị trường, tài chính, khoa học - công nghệ, đổi mới sáng tạo, nguồn nhân lực chất lượng cao và khả năng kết nối quốc tế. Trong khi đó, các địa phương Đông Nam Bộ có thế mạnh về công nghiệp, đô thị, logistics, dịch vụ; vùng Đồng bằng sông Cửu Long có lợi thế về nông nghiệp, thủy sản, năng lượng và kinh tế sinh thái.
Sự khác biệt về thế mạnh giữa các khu vực tạo ra khả năng bổ trợ thay vì cạnh tranh trực tiếp. Đây cũng là cơ sở để hình thành các chuỗi giá trị mới, trong đó sản xuất, chế biến, logistics, thương mại, tài chính và công nghệ được kết nối trong cùng một hệ sinh thái phát triển.
Thực tế thời gian qua, hợp tác giữa TP. Hồ Chí Minh và các địa phương trong vùng đã đạt được nhiều kết quả trong phát triển hạ tầng liên vùng, xúc tiến đầu tư – thương mại, kết nối doanh nghiệp, du lịch và ứng dụng khoa học – công nghệ.
Tuy nhiên, quá trình liên kết vẫn còn những điểm nghẽn. Một số hoạt động hợp tác vẫn dừng ở các chương trình, sự kiện riêng lẻ; sự kết nối giữa doanh nghiệp, thị trường, công nghệ, tài chính và đầu tư chưa tạo thành các chuỗi giá trị đủ sâu và dài hạn.
Từ thực tiễn đó, yêu cầu đặt ra là phải thay đổi phương thức hợp tác. Không chỉ dừng ở việc mỗi địa phương phát huy lợi thế riêng, các tỉnh, thành cần cùng tham gia kiến tạo một không gian phát triển chung.
 |
| Ông Bùi Minh Thạnh - Thành ủy viên, Phó Chủ tịch UBND TP. Hồ Chí Minh chia sẻ tại hội nghị. Ảnh: Lạc Nguyên |
Ông Bùi Minh Thạnh cho biết, định hướng được TP. Hồ Chí Minh đưa ra, liên kết vùng trong giai đoạn tới cần chuyển từ liên kết theo địa giới hành chính sang liên kết theo không gian phát triển; từ thu hút từng dự án riêng lẻ sang xây dựng chuỗi giá trị; từ cạnh tranh nguồn lực sang cùng mở rộng quy mô nguồn lực.
Điều này đòi hỏi các cam kết hợp tác phải gắn với kết quả cụ thể, có đầu mối thực hiện, có tiến độ và cơ chế phối hợp rõ ràng, thay vì chỉ dừng lại ở các thỏa thuận mang tính định hướng.
Một trong những yếu tố quan trọng để hiện thực hóa liên kết vùng là cơ chế huy động và phân bổ nguồn lực. Theo ông Hoàng Vũ Thảnh - Giám đốc Sở Tài chính TP. Hồ Chí Minh, thực tiễn phát triển thời gian qua cho thấy kinh tế địa phương không thể tách rời không gian kinh tế liên vùng.
Trong giai đoạn 2026 - 2030, hợp tác đầu tư cần chuyển mạnh từ các hoạt động xúc tiến đơn lẻ sang liên kết chuỗi giá trị thực chất, lấy sản phẩm đầu ra và hiệu quả kinh tế làm thước đo.
Theo định hướng này, TP. Hồ Chí Minh cùng các địa phương cần tập trung vào các lĩnh vực có khả năng tạo động lực tăng trưởng như hạ tầng giao thông, logistics, công nghiệp, đô thị, khoa học - công nghệ, chuyển đổi số, phát triển nguồn nhân lực và thu hút đầu tư quốc tế.
Trong đó, hạ tầng được xem là yếu tố then chốt để phá vỡ những giới hạn phát triển theo địa giới hành chính. Khi các tuyến giao thông, cảng biển, trung tâm logistics, hạ tầng số được kết nối đồng bộ, khả năng lưu chuyển hàng hóa, vốn và lao động giữa các địa phương sẽ được cải thiện, tạo điều kiện hình thành các chuỗi sản xuất quy mô lớn.
 |
| Ông Hoàng Vũ Thảnh - Giám đốc Sở Tài chính TP. Hồ Chí Minh chia sẻ tại hội nghị. Ảnh: Lạc Nguyên |
Sở Tài chính TP. Hồ Chí Minh đề xuất thúc đẩy cơ chế “4 cùng” trong liên kết vùng, gồm cùng quyết định, cùng góp vốn, cùng chịu trách nhiệm và cùng hưởng lợi. Đây được xem là cách tiếp cận nhằm hạn chế tình trạng phối hợp hình thức, đồng thời tạo cơ sở để các địa phương tham gia thực chất vào các dự án có tính liên vùng.
Bên cạnh nguồn vốn ngân sách, việc huy động nguồn lực xã hội thông qua các mô hình hợp tác công - tư (PPP), khai thác giá trị gia tăng từ đất gắn với phát triển hạ tầng, thu hút các quỹ đầu tư quốc tế và phát triển tài chính xanh được đặt ra như những hướng đi quan trọng.
Một vấn đề khác được đặt ra là bảo đảm nguồn cung vật liệu xây dựng cho các dự án hạ tầng trọng điểm. Việc phối hợp giữa TP. Hồ Chí Minh với các tỉnh Đông Nam Bộ và Đồng bằng sông Cửu Long trong quản lý, khai thác nguồn vật liệu hợp pháp sẽ góp phần hạn chế nguy cơ gián đoạn tiến độ các công trình liên vùng.
Cùng với đó, phát triển kinh tế xanh và khai thác các nguồn lực mới như tín chỉ carbon cũng được xem là hướng mở trong quá trình chuyển đổi mô hình tăng trưởng. Các hệ sinh thái tự nhiên như rừng ngập mặn Cần Giờ, rừng phòng hộ ven biển và các dự án chuyển đổi xanh có thể trở thành một phần trong chiến lược phát triển bền vững của toàn vùng.
Theo ông Bùi Minh Thạnh - Phó Chủ tịch UBND TP. Hồ Chí Minh, Luật Phát triển đô thị vừa được Quốc hội thông qua tạo ra một nền tảng thể chế mới cho việc tổ chức không gian phát triển, huy động nguồn lực và nâng cao hiệu quả quản trị đô thị. Với TP. Hồ Chí Minh, đây là cơ hội để chuyển từ tư duy quản lý đô thị sang tư duy kiến tạo phát triển, gắn sự phát triển của Thành phố với không gian rộng lớn hơn của vùng.
Trong vai trò trung tâm hội tụ nguồn lực, TP. Hồ Chí Minh không chỉ hướng tới thu hút đầu tư cho riêng mình mà còn đóng vai trò kết nối doanh nghiệp, nhà đầu tư, tổ chức tài chính, viện nghiên cứu, trung tâm khoa học – công nghệ và các đối tác quốc tế với các địa phương trong vùng.
Khi đó, nhà đầu tư tiếp cận TP. Hồ Chí Minh không chỉ nhìn thấy một thị trường riêng lẻ mà có thể tiếp cận một hệ sinh thái đầu tư liên vùng, nơi mỗi địa phương đóng góp một mắt xích trong chuỗi giá trị chung.
Thách thức lớn nhất của liên kết vùng trong giai đoạn tới không nằm ở việc đưa ra thêm các cam kết, mà ở khả năng biến cam kết thành dự án cụ thể, cơ chế phối hợp cụ thể và kết quả đo lường được./.
