Tỷ lệ cung ứng nội địa tại Việt Nam hiện đạt 36,6%, giảm 5,3 điểm so với khảo sát năm trước (41,9%). Ảnh tư liệu

Tỷ lệ nội địa hóa đạt 36,6%

Theo kết quả “Khảo sát thực trạng của các doanh nghiệp Nhật Bản đầu tư tại nước ngoài năm 2024” (Ấn bản Việt Nam), được Tổ chức Xúc tiến Thương mại Nhật Bản (Jetro) tại Hà Nội công bố vào cuối tháng 1/2025, tỷ lệ cung ứng nội địa tại Việt Nam đạt 36,6%, giảm 5,3 điểm so với khảo sát năm trước (41,9%). Tỷ lệ cung ứng từ Nhật Bản đạt 33,6%, từ Trung Quốc đạt 12,6% và từ ASEAN đạt 11,3%. Trong tổng số cung ứng, tỷ lệ cung ứng từ các doanh nghiệp địa phương tại Việt Nam là 15,7%, giảm 1,5 điểm so với năm trước.

Về nguồn cung ứng tại Việt Nam trong năm 2024 theo ngành nghề, tỷ lệ cung ứng nội địa của các ngành thiết bị điện/điện tử và linh kiện của chúng, hóa chất/dược phẩm và dệt may/quần áo đều dưới 30%. Trong khi đó, các ngành thực phẩm, giấy/sản phẩm gỗ/in ấn, cao su/gốm sứ/đất đá đều có hơn 50% tỷ lệ cung ứng từ các doanh nghiệp địa phương.

Theo Jetro, với con số 36,6%, tỷ lệ cung ứng nội địa tại Việt Nam hiện tương đương với Malaysia và Philippines. Lý giải một phần nguyên nhân của việc giảm tỷ lệ cung ứng nội địa của các doanh nghiệp Việt đối với các doanh nghiệp Nhật Bản tại Việt Nam trong năm qua, ông Haruhiko Ozasa - Trưởng đại diện Jetro tại Việt Nam cho biết do yếu tố khách quan. Vào năm 2024, đồng Yên suy yếu, điều này dẫn đến tỷ lệ cung ứng từ Nhật Bản tăng cao (tăng 2,7 điểm so với năm trước).

Cũng theo ông Haruhiko Ozasa, chi phí nguyên vật liệu và linh kiện cũng như chi phí logistics gia tăng do lạm phát toàn cầu đã có tác động lớn đến chính sách cung ứng của Việt Nam trong 5 năm gần đây (2019 - 2024), nhưng cả hai yếu tố này đều thấp hơn mức trung bình của ASEAN.

Triển vọng cung ứng nội địa trong tương lai

Mặc dù tỷ lệ nội địa hóa tại thị trường Việt Nam vẫn ở mức thấp so với Trung Quốc, Thái Lan, Ấn Độ, Indonesia nhưng tốc độ tăng trưởng tỷ lệ nội địa hóa của Việt Nam trong 10 năm qua là rất tốt, năm sau cao hơn năm trước (trừ năm 2024 do đồng Yên suy yếu). Cùng với các lợi thế về môi trường đầu tư vượt trội so với các quốc gia trong khu vực, các doanh nghiệp Nhật vẫn lựa chọn Việt Nam như điểm đến hàng đầu khi quyết định đầu tư. Điều này cũng được thể hiện rõ qua việc dịch chuyển chức năng sản xuất.

Báo cáo của Jetro cho thấy, tỷ lệ các doanh nghiệp trả lời đã dịch chuyển chức năng sản xuất từ các quốc gia và khu vực khác sang Việt Nam trong 5 năm gần đây (2019–2024) là 24,8%, cao nhất cả về số lượng và tỷ lệ trong khu vực châu Á/châu Đại Dương. Xét theo ngành nghề, các ngành như sắt/kim loại màu/kim loại, linh kiện thiết bị điện/điện tử, sản phẩm nhựa... đều nằm trong nhóm dẫn đầu.

Phân tích rõ hơn xu hướng này, ông Haruhiko Ozasa cho biết, việc dịch chuyển sản xuất từ Nhật Bản và Trung Quốc sang ASEAN đã gia tăng rõ rệt, với Việt Nam là điểm đến chủ yếu. Trong tổng số 176 trường hợp dịch chuyển sản xuất từ Trung Quốc sang ASEAN, Việt Nam chiếm hơn một nửa với 90 trường hợp. Các lý do được đưa ra bao gồm “ứng phó với việc dịch chuyển sản xuất của khách hàng”, “đối phó với thuế quan do chiến tranh thương mại Mỹ-Trung” và “tránh sự mập mờ trong hoạt động kinh doanh tại Trung Quốc”.

Về quy mô dịch chuyển sản xuất từ Nhật Bản và Trung Quốc sang Việt Nam, có khoảng 60% doanh nghiệp trả lời là dịch chuyển từ “1 đến 50%”, nhưng cũng có khoảng 10-20% doanh nghiệp trả lời đã dịch chuyển hoàn toàn “100%” sản xuất.

Chia sẻ về triển vọng cung ứng nội địa trong tương lai của Việt Nam, vị trưởng đại diện Jetro tại Việt Nam cho hay, các doanh nghiệp Nhật Bản tại Việt Nam rất lạc quan về điều này. Nêu ví dụ cụ thể về triển vọng tỷ lệ cung ứng nội địa trong 1-2 năm tới, ông cho biết, tại Việt Nam, các doanh nghiệp Nhật trả lời “mở rộng” là 50,9% (tăng 7,7 điểm so với năm trước), cao hơn đáng kể so với mức trung bình của ASEAN là 37,7%. So với các quốc gia có doanh nghiệp Nhật Bản hoạt động, Việt Nam xếp sau Ấn Độ và Pakistan, nhưng đứng đầu ASEAN. Xét theo từng ngành nghề, các doanh nghiệp thuộc lĩnh vực như thiết bị điện/điện tử, dệt may/quần áo và máy móc nói chung đều thể hiện mong muốn mở rộng cung ứng nội địa ở mức cao.