Phát triển cảng biển, sân bay và đường sắt đô thị

Tháng 3/2025, Bộ Xây dựng phê duyệt Quy hoạch chi tiết phát triển vùng đất, vùng nước cảng biển Đà Nẵng (khu vực Quảng Nam cũ) thời kỳ 2021 - 2030, tầm nhìn đến năm 2050. Trong đó, đến năm 2030, khu bến Tam Hiệp, Tam Hòa thuộc hệ thống bến cảng Chu Lai đạt công suất hàng hóa 7,5 - 9 triệu tấn, chủ yếu hàng container… Nhu cầu vốn đến năm 2030 khoảng 5.236 tỷ đồng, chủ yếu đầu tư cho hạ tầng hàng hải công cộng (khoảng 3.612 tỷ đồng) và đầu tư cho bến cảng (khoảng 1.624 tỷ đồng).

Trước khi Bộ Xây dựng phê duyệt quy hoạch, tỉnh Quảng Nam cũ (nay là TP. Đà Nẵng) đã kêu gọi đầu tư dự án tuyến luồng Cửa Lở 7.200 tỷ đồng (khoảng 280 triệu USD), theo phương thức PPP.

Cảng hàng không Chu Lai được quy hoạch là hạt nhân của dự án hệ sinh thái phát triển kinh tế đô thị, logistics của TP. Đà Nẵng.

Theo ông Nguyễn Hồng Quang - Trưởng ban Quản lý Khu kinh tế mở Chu Lai, mục tiêu cốt lõi của dự án là nạo vét và xây dựng tuyến luồng hàng hải Cửa Lở đón tàu trọng tải 50.000 tấn vào cảng Chu Lai. Triển khai thành công, dự án sẽ không chỉ giải quyết bài toán về năng lực tiếp nhận tàu lớn hiện tại, mà còn mở ra nhiều cơ hội cho nhà đầu tư quan tâm đến môi trường đầu tư phía Nam Đà Nẵng.

Bên cạnh dự án Cửa Lở, Đà Nẵng cũng đang tìm nguồn vốn cho hệ sinh thái phát triển kinh tế đô thị, logistics, mà hạt nhân là cảng hàng không Chu Lai. Trên diện tích khoảng 3.000 ha, tổng vốn đầu tư khoảng 10 tỷ USD (khoảng 260.000 tỷ đồng), dự án sẽ dành 6,7 tỷ USD đầu tư khu thương mại tự do (225 ha); khu đô thị dịch vụ sinh thái cảng hàng không (185 ha) và khu công nghiệp (360 ha). Riêng cảng hàng không Chu Lai, sẽ dành khoảng 3,3 tỷ USD đầu tư hạ tầng bao gồm sân đỗ, đường băng, ga hành khách, hàng hóa, trung tâm sửa chữa và bảo dưỡng tàu bay.

Cũng liên quan nguồn vốn PPP, giữa tháng 12/2025, Quốc hội ban hành Nghị quyết số 259/2025/QH15 (Nghị quyết 259) sửa đổi, bổ sung một số điều của Nghị quyết số 136/2024/QH15 về thí điểm một số cơ chế, chính sách đặc thù phát triển TP. Đà Nẵng. Trong đó, cho phép Đà Nẵng được thí điểm mô hình phát triển đô thị theo định hướng phát triển giao thông công cộng (TOD), đầu tư theo phương thức PPP, loại hợp đồng BT.

Tận dụng cơ chế này, Đà Nẵng đang triển khai đánh giá tiền khả thi dự án tuyến đường sắt đô thị tốc độ cao khối lượng lớn (MRT) từ trung tâm TP. Đà Nẵng - Hội An - Chu Lai. Trong đó, giai đoạn 1 triển khai đoạn từ trung tâm Đà Nẵng - Hội An với chiều dài khoảng 30 km.

Triển khai dự án trên, chiếu theo Nghị quyết 259, đối với vùng phụ cận, các nút giao thông dọc tuyến đường bộ kết nối trung tâm Đà Nẵng - Hội An - Chu Lai, Đà Nẵng được điều chỉnh chức năng sử dụng các khu đất trong các vùng này để khai thác quỹ đất và giá trị tăng thêm từ đất. Đối với diện tích đất thu hồi cho dự án đường sắt đô thị theo mô hình TOD, Nghị quyết 259 quy định, sử dụng toàn bộ ngân sách của thành phố hoặc vốn ứng trước của nhà đầu tư để thực hiện công tác bồi thường, hỗ trợ, tái định cư. Thành phố được giữ lại 100% số tiền thu được từ khai thác quỹ đất khu vực TOD để ưu tiên đầu tư các dự án đường sắt đô thị và các dự án trọng điểm khác trên địa bàn thành phố.

Chờ dòng vốn PPP

Khoảng 5 năm trở lại đây, trên cả nước, sau khi Luật Đầu tư theo phương thức đối tác công - tư có hiệu lực, lĩnh vực hạ tầng đã đón nhận nguồn vốn khổng lồ từ kinh tế tư nhân. Nổi bật là cảng hàng không quốc tế Vân Đồn, cảng hàng không quốc tế Phú Quốc. Bên cạnh đó, dự án Đầu tư xây dựng cảng hàng không quốc tế Gia Bình (tỉnh Bắc Ninh) đã khởi công, dự án cảng hàng không Quảng Trị đang triển khai xây dựng...

Với phương thức đầu tư này, Đà Nẵng đã thu hút thành công dự án bến cảng Chu Lai, vốn đầu tư 1.590 tỷ đồng do THACO đầu tư. Tại dự án nạo vét tuyến luồng Cửa Lở, THACO đang tiếp tục đề xuất với Đà Nẵng thực hiện theo phương thức PPP. Ông Trần Bá Dương - Chủ tịch THACO Group, khẳng định: “Đây là dự án tâm huyết của THACO, không quan trọng về vốn đầu tư, mà cần sự hỗ trợ của cấp thẩm quyền về thủ tục đầu tư và làm đúng quy định”.

Xã hội hóa đầu tư, chia sẻ áp lực với ngân sách, chọn được nhà đầu tư có năng lực nhằm phát triển cực kinh tế phía Nam, Đà Nẵng đang đề xuất thực hiện dự án đầu tư, khai thác cảng hàng không Chu Lai và hệ sinh thái kinh tế, đô thị sân bay theo phương thức PPP.

Ông Nguyễn Hà Nam - Giám đốc Sở Xây dựng TP. Đà Nẵng cho biết, theo quy hoạch tổng thể, sân bay Chu Lai sẽ chuyển đổi từ sân bay truyền thống sang mô hình đô thị sân bay tích hợp đa chức năng, bao gồm các hoạt động hàng không, logistics, công nghiệp, thương mại và đô thị. Các hạng mục trọng điểm gồm nhà ga hành khách quốc tế, trung tâm logistics và hàng hóa hàng không, trung tâm bảo dưỡng - sửa chữa - đại tu tàu bay (MRO), khu thương mại tự do và các trung tâm thương mại, dịch vụ.

Một dự án lớn, tương ứng sẽ phải chọn lựa nhà đầu tư xứng tầm. Đã có một số nhà đầu tư "ngỏ lời" tìm hiểu đầu tư dự án liên quan đến cảng hàng không Chu Lai, trong đó có Tập đoàn SOVICO (Việt Nam), Tập đoàn ADANI (Ấn Độ); Royal Schiphol Group (Hà Lan) và một số nhà đầu tư Trung Đông đã đến khảo sát, nghiên cứu và tìm kiếm cơ hội đầu tư tại Chu Lai.

Trước những cơ hội đang rộng mở với khu vực phía Nam thành phố, ông Phạm Đức Ấn - Chủ tịch UBND TP. Đà Nẵng nhấn mạnh, khu vực này được quy hoạch là hạt nhân, trung tâm phát triển lớn của vùng Kinh tế trọng điểm miền Trung; là khu vực phát triển đô thị; trung tâm công nghiệp cơ khí ô tô và công nghiệp phụ trợ ngành ô tô, hàng không; trung tâm khí - điện và sản phẩm hóa dầu… Tất cả sẽ gắn với việc khai thác sân bay Chu Lai và hệ thống cảng Chu Lai - Kỳ Hà. Vì vậy, Chủ tịch UBND TP. Đà Nẵng cho rằng, cần có quy hoạch trước, mang tính tổng thể, dài hạn, ổn định, hấp dẫn, tạo niềm tin cho các nhà đầu tư, vì PPP không phải là dòng vốn đầu tư ngắn hạn.