Tăng trưởng cao, vốn cho đầu tư vẫn là bài toán khó

Chia sẻ tại Diễn đàn Đầu tư Việt Nam 2027 diễn ra ngày 12/11, TS. Cấn Văn Lực, Chuyên gia Kinh tế trưởng BIDV, Thành viên Hội đồng Tư vấn chính sách tài chính - tiền tệ quốc gia nhận định, Việt Nam đã bước vào một chu kỳ tăng trưởng mới.

“Tăng trưởng kinh tế thế giới năm nay dự kiến đạt khoảng 3%, thấp hơn mức 3,4 - 3,5% của năm ngoái. Trong khi đó, Việt Nam đang có sự bứt phá”, TS. Cấn Văn Lực nói.

TS. Cấn Văn Lực cũng nhấn mạnh, việc đạt mức tăng trưởng hai con số ngay trong năm đầu tiên của giai đoạn mới là khá khó khăn, trong bối cảnh các động lực tăng trưởng mới vẫn đang trong quá trình chuẩn bị và vận hành trong suốt một năm qua.

Bên cạnh các động lực truyền thống, những động lực tăng trưởng mới cũng đóng vai trò rất quan trọng, gồm khoa học công nghệ, chuyển đổi số, liên kết vùng và cải cách thể chế kinh tế.

“Đây đều là những lĩnh vực đang được triển khai quyết liệt, nhưng cần có thời gian để phát huy hiệu quả. Chúng tôi kỳ vọng, với đà triển khai hiện nay, các động lực mới sẽ đóng góp tích cực hơn vào tăng trưởng kinh tế trong những năm tới”, TS. Cấn Văn Lực cho hay.

Từ góc nhìn của ngành ngân hàng, ông Nguyễn Việt Anh, Phó Tổng Giám đốc phụ trách Chiến lược và Quản trị Ngân hàng TPBank đánh giá, hoạt động mở rộng sản xuất, kinh doanh đã diễn ra, nhưng chủ yếu tập trung ở đầu tư công, khu vực FDI và các doanh nghiệp lớn. Trong khi đó, khu vực doanh nghiệp tư nhân nhỏ và vừa chưa ghi nhận sự khởi sắc rõ nét. Theo ông, năm 2026 là năm tạo tiền đề, còn năm 2027 sẽ là thời điểm kiểm chứng khả năng hình thành một chu kỳ tăng trưởng mới.

Trong khi đó, theo ông Nguyễn Đức Hải, Giám đốc Đầu tư cấp cao Manulife Investments Việt Nam, số liệu trên báo cáo tài chính 9 tháng đầu năm của nhiều doanh nghiệp niêm yết ghi nhận mức chi tiêu vốn đầu tư tăng khá thấp. Trong đó, nếu loại trừ phần tăng trưởng từ Vingroup, mức tăng đầu tư còn hạn chế. Ông Hải cho rằng, một trong những rào cản đối với hoạt động mở rộng đầu tư là chi phí vốn ngày càng cao.

Theo ông Hải, lợi suất trái phiếu Chính phủ đã tăng khoảng 130 điểm cơ bản trong giai đoạn vừa qua, kéo theo sự gia tăng của chi phí vốn tham chiếu. Ông dẫn ví dụ, cùng một doanh nghiệp từng có thể phát hành trái phiếu với lãi suất khoảng 8,5 - 8,7% cách đây 1,5 năm, nhưng hiện có thể phải chấp nhận mức 10,5 - 11%, thậm chí 12%, tùy thuộc vào năng lực tài chính và nhu cầu vốn. Mặt bằng chi phí huy động cao hơn khiến doanh nghiệp phải cân nhắc kỹ hiệu quả của các dự án đầu tư mới.

Trong khi đó, dư địa giảm lãi suất không còn nhiều. Theo TS. Cấn Văn Lực, việc hạ lãi suất cần được thực hiện từng bước để bảo đảm thanh khoản và an toàn hệ thống tài chính. Giảm mạnh lãi suất huy động có thể ảnh hưởng đến khả năng thu hút tiền gửi, trong khi biên lãi ròng của các ngân hàng đã thu hẹp đáng kể.

Cùng quan điểm, ông Nguyễn Việt Anh lưu ý, tăng trưởng tín dụng nhiều năm qua cao hơn tăng trưởng huy động vốn, khiến các ngân hàng phải cân đối giữa yêu cầu cung ứng vốn, kiểm soát rủi ro và duy trì thanh khoản.

Trước những giới hạn này, phát triển thị trường vốn trở thành yêu cầu quan trọng để đáp ứng nhu cầu đầu tư dài hạn. Việc huy động thêm nguồn vốn trung và dài hạn từ thị trường trong nước và quốc tế sẽ giúp giảm áp lực đối với hệ thống ngân hàng, đặt ra yêu cầu gia tăng độ sâu tài chính của nền kinh tế, phát triển thị trường trái phiếu và các kênh huy động vốn khác, tạo điều kiện để khu vực tư nhân tham gia sâu hơn vào chu kỳ tăng trưởng.

Từ tích sản sang phân bổ vốn chuyên nghiệp

Các diễn giả thảo luận tại Diễn đàn Đầu tư Việt Nam 2027 ngày 12/11. Ảnh: VietnamBiz

Bên cạnh tác động đến hoạt động huy động vốn của doanh nghiệp, sự thay đổi của mặt bằng lãi suất còn ảnh hưởng trực tiếp đến quyết định của người sở hữu tài sản. Ông Nguyễn Duy Linh, Tổng Giám đốc Công ty cổ phần Chứng khoán Sài Gòn - Hà Nội (SHS) nhận định, trong giai đoạn 2024 - 2025, khi lãi suất thấp, nhà đầu tư có thể mua bất động sản, cổ phiếu hoặc vàng rồi chờ đợi giá tăng. Tuy nhiên, từ cuối năm 2025, chi phí cơ hội gia tăng khiến nhà đầu tư thận trọng hơn, đòi hỏi mức lợi nhuận kỳ vọng cao hơn đối với những tài sản có rủi ro lớn.

Theo lãnh đạo SHS, một thay đổi đáng chú ý khác là nhà đầu tư bắt đầu chuyển từ việc lựa chọn từng tài sản riêng lẻ sang quản lý tổng thể danh mục. Thay vì chỉ quan tâm đến khả năng tăng giá, việc đánh giá dòng tiền, mức độ thanh khoản và ngưỡng rủi ro có thể chấp nhận trở nên quan trọng hơn. Đặc biệt, nhà đầu tư cần tránh tình trạng phải bán những tài sản tốt khi phát sinh nhu cầu tiền mặt hoặc nghĩa vụ thanh toán.

Dù vậy, cơ cấu phân bổ tài sản của người Việt vẫn có những khác biệt đáng kể so với các thị trường phát triển. Ông Duc Tran, Quản lý Đầu tư và Quan hệ nhà đầu tư tại Vietnam Investments Group (VIG) nhận xét, tài sản của nhiều gia đình Việt Nam vẫn tập trung vào bất động sản và những kênh đầu tư truyền thống. Trong khi đó, sản phẩm tài chính chưa thực sự đa dạng, khả năng tiếp cận các kênh đầu tư còn hạn chế.

Từ kinh nghiệm tư vấn cho các gia đình sở hữu tài sản lớn, bà Nguyễn Thị Minh Thu, Giám đốc Điều hành Index Partners nhận thấy, nhu cầu quản lý tổng thể tài sản ngày càng được quan tâm. Các gia đình không chỉ tìm kiếm cơ hội gia tăng giá trị tài sản, mà còn ưu tiên bảo toàn vốn, duy trì thanh khoản và tạo dòng tiền ổn định. Xu hướng này mở ra dư địa phát triển cho các dịch vụ quản lý tài sản chuyên nghiệp, từ tư vấn phân bổ danh mục đến các mô hình Family Office.

Tuy nhiên, để nguồn tài sản tích lũy có thể chuyển hóa thành nguồn vốn đầu tư dài hạn cho nền kinh tế, vai trò của các định chế trung gian tài chính cần được củng cố. Từ góc độ thị trường vốn, ông Nguyễn Đức Hải nhấn mạnh việc thu hút nhà đầu tư tổ chức, khuyến khích các quỹ đầu tư và tổ chức nhận ủy thác tập hợp nguồn vốn nhỏ lẻ từ cá nhân.

Theo đại diện Manulife Investments Việt Nam, cùng với việc nâng cao tính minh bạch và bảo vệ nhà đầu tư, sự phát triển của lực lượng nhà đầu tư chuyên nghiệp có thể tạo nền tảng để thị trường vốn cung ứng nguồn lực dài hạn hiệu quả hơn, đáp ứng nhu cầu của chu kỳ tăng trưởng mới./.