Việt Nam phấn đấu đến năm 2030, lợi nhuận bình quân của người trồng lúa đạt hơn 40%. Ảnh: TL

Dự kiến đầu tư khoảng 12.000 tỷ đồng

Dự kiến, trong tháng 4/2023, Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn (NN&PTNT) sẽ trình Thủ tướng Chính phủ đề án. Tổng mức đầu tư cho đề án này là khoảng 12.000 tỷ đồng. Trong đó, 3.000 tỷ đồng là vốn ngân sách nhà nước và 8.400 tỷ đồng vốn xã hội hóa, còn lại là từ các nguồn vốn khác.

Mới đây, đại diện các tổ chức quốc tế và tổ chức tín dụng đã cam kết cùng đồng hành hỗ trợ Việt Nam thực hiện thành công đề án này.

Điển hình, Ngân hàng Thế giới (WB) đã cam kết sẽ triển khai dự án hỗ trợ khoảng 40 triệu USD cho đề án. Trong đó, 20 triệu USD là hỗ trợ không hoàn lại, còn 20 triệu USD dùng để mua 5% - 10% tín chỉ carbon được chứng nhận từ chương trình 1 triệu ha lúa giảm phát thải nếu Việt Nam bán tín chỉ này trên thị trường thế giới.

Theo WB, vùng lúa chuyên canh chất lượng cao 1 triệu ha tại ĐBSCL có thể được coi là hình mẫu về sản xuất lúa giảm phát thải mà Việt Nam là nước đầu tiên triển khai trên thế giới. Qua đó sẽ thu hút sự quan tâm và hỗ trợ của đối tác quốc tế về nguồn lực tài chính, khoa học công nghệ trước những thách thức về biến đổi khí hậu và an ninh lương thực.

Cần 12.000 tỷ đồng để thực hiện đề án sản xuất 1 triệu ha lúa chất lượng cao phục vụ xuất khẩu. Ảnh: TL

Làm gì để “kéo” doanh nghiệp tham gia đề án?

Góp ý xây dựng đề án, nhiều ý kiến nhận định, việc sản xuất 1 triệu ha lúa chất lượng cao phục vụ xuất khẩu đòi hỏi phải có sự bắt tay giữa doanh nghiệp với đại diện của nông dân là hợp tác xã và canh tác theo quy trình kỹ thuật doanh nghiệp đưa ra, chứ không phải tính bằng cách cộng diện tích của tất cả các hộ nông dân sản xuất “giống lúa chất lượng cao”. Nhưng vấn đề đặt ra là làm sao “ kéo" doanh nghiệp vào chuỗi sản xuất này?

Ông Nguyễn Văn Thành - Chủ tịch HĐQT kiêm Tổng giám đốc Công ty TNHH Sản xuất – Thương mại Phước Thành IV cho rằng, để doanh nghiệp tham gia vào chuỗi này, phía địa phương phải mời doanh nghiệp có tiềm năng tham gia liên kết sản xuất để thu mua lúa cho bà con nông dân. Tuy nhiên, quan trọng nhất là chính sách của Chính phủ hỗ trợ được gì cho bà con nông dân và doanh nghiệp.

Ông Thành lấy ví dụ, với mô hình cánh đồng lớn, đã có không ít doanh nghiệp tham gia ngay từ đầu nhưng gặp rất nhiều khó khăn, mà cụ thể là gãy đổ hợp đồng giữa doanh nghiệp và hợp tác xã. Do vậy, về chính sách, Bộ NN&PTNT phải có hỗ trợ lãi suất cho doanh nghiệp đầu tư máy móc, thiết bị, kho chứa hoặc khi tham gia thì hỗ trợ cho doanh nghiệp, người trồng lúa được những gì.

Cùng quan điểm, ông Phạm Thái Bình - Tổng giám đốc Công ty cổ phần nông nghiệp công nghệ cao Trung An nhấn mạnh, Bộ NN&PTNT phải có cơ chế chính sách cụ thể để doanh nghiệp tiếp cận được, chứ không nói chung chung.

Ở góc độ ngân hàng, ông Nguyễn Quang Hùng - Phó Tổng giám đốc Ngân hàng NN&PTNT Việt Nam, đề nghị cần làm rõ hơn những ưu tiên về cơ chế, chính sách để huy động nhiều nguồn vốn khác nhau khi thực hiện các mục tiêu của đề án này…

Ngoài ra, các chuyên gia cũng đề nghị cơ quan chức năng cần chú trọng nguồn vốn hỗ trợ ban đầu để nông dân tiếp cận đề án như: Đề án cần nghiên cứu bổ sung, điều chỉnh đối với chính sách nông dân được vay ngân hàng không thế chấp tối đa 20 triệu đồng/vụ sản xuất, thời hạn vay 6 tháng trong thời gian tham gia liên kết. Theo chính sách này, mức vốn vay không thế chấp 20 triệu đồng và thời gian 6 tháng là thấp, chưa tạo thuận lợi cho nông dân tham gia.../.