Công chức Hải quan TP. Hồ Chí Minh kiểm soát hàng hóa qua máy soi. Ảnh: Lê Thu.

Vi phạm trên không gian mạng gia tăng

Tuyến biên giới đất liền (giáp ranh với Campuchia) thuộc địa phận các tỉnh Tây Ninh, Bình Phước, Long An, Đồng Tháp, An Giang, Kiên Giang, thẩm lậu các mặt hàng như: Pháo nổ, thuốc lá điếu, đường cát, hàng dân dụng, điện tử, điện lạnh thuốc tân dược, mỹ phẩm và thực phẩm chức năng…

Tuyến cảng biển tập trung vào các cảng lớn như: Cái Mép (Bà Rịa - Vũng Tàu); Cát Lái (TP. Hồ Chí Minh) hàng hóa vi phạm với số lượng lớn đa dạng về mặt hàng cũng như loại hình vi phạm, quá cảnh, chuyển khẩu, tạm nhập tái xuất, nhập kinh doanh…

Tuyến cảng hàng không tập trung vào các sân bay quốc tế như Tân Sơn Nhất (TP. Hồ Chí Minh) mặt hàng vi phạm gọn nhẹ dễ vận chuyển, có giá trị cao như thuốc tân dược, mỹ phẩm, thực phẩm chức năng, điện tử, điện lạnh và hàng tiêu dùng khác...

Thị trường nội địa tình trạng sản xuất buôn bán hàng giả, kinh doanh hàng nhập lậu, hàng vi phạm về sở hữu trí tuệ, hàng hóa không có nguồn gốc xuất xứ, hàng hóa dịch vụ không đủ điều kiện về an toàn thực phẩm, vi phạm về tiêu chuẩn, đo lường chất lượng sản phẩm... Nổi lên tình trạng lợi dụng hình thức kinh doanh trên các sàn thương mại điện tử (Shopee, Lazada, Sendo...), các mạng xã hội (Facebook, TikTok, Zalo, Youtube...) và lợi dụng hoạt động bưu chính, chuyển phát nhanh, các đối tượng đã sử dụng nhiều thủ đoạn tinh vi để thực hiện các hành vi buôn lậu, kinh doanh hàng giả, hàng kém chất lượng, hàng không rõ nguồn gốc xuất xứ.

Theo thống kê của Ban Chỉ đạo 389 quốc gia, trong 9 tháng năm 2024, các địa phương khu vực phía Nam đã phát hiện, bắt giữ và xử lý tổng số 39.017 vụ. Trong đó, buôn bán, vận chuyển trái phép hàng cấm, hàng lậu 6.118 vụ; gian lận thương mại, gian lận thuế 31.473 vụ; hàng giả, hàng vi phạm quyền sở hữu trí tuệ 1.426 vụ (tăng 13,7% so với cùng kỳ năm 2023).

Triển khai sáng kiến đấu tranh theo địa bàn

Trước tình hình tội phạm ngày càng phức tạp, Ban Chỉ đạo 389 quốc gia và khu vực phía Nam đã định ra nhiều giải pháp triển khai thời gian tới. Trong đó chú trọng việc thực hiện cơ chế phối hợp giữa các lực lượng hiệu quả và thực chất; tăng cường trao đổi thông tin về tình hình, kết quả, phương thức, thủ đoạn; chủ động phối hợp các lực lượng, địa phương có giải pháp đồng bộ, hiệu quả trong phòng, chống buôn lậu, gian lận thương mại và hàng giả.

Bên cạnh đó làm tốt công tác vận động, tuyên truyền, tiếp nhận tin báo. Theo Cục trưởng Cục Hải quan An Giang Nguyễn Thanh Toàn, ngoài biện pháp vận động quần chúng, đơn vị luôn quán triệt thực hiện tốt công tác này đối với doanh nghiệp hoạt động xuất nhập khẩu và người dân xuất nhập cảnh qua cửa khẩu. Đồng thời, ngoài lực lượng tuyên truyền trực tiếp tại cửa khẩu, cơ quan hải quan phải tranh thủ vận động, tuyên truyền các quy định pháp luật về công tác phòng, chống buôn lậu, gian lận thương mại để người dân hiểu, đồng tình thực hiện đúng quy định. Qua công tác tuyên truyền cho thấy có nhiều quần chúng có nhận thức tốt, họ đã cung cấp cho cơ quan hải quan những thông tin quan trọng, phục vụ cho công tác đấu tranh phòng chống buôn lậu.

Về biện pháp nghiệp vụ, một số đơn vị cũng có sáng kiến cải tiến phương thức quản lý. Đơn cử, theo ông Hà Văn Trọng - Chi cục trưởng Chi cục Hải quan cửa khẩu Khánh Bình (Cục Hải quan An Giang) để kiểm tra, kiểm soát phương tiện qua lại cửa khẩu, tránh lợi dụng để buôn lậu, gian lận thương mại, đơn vị triển khai quét mã vạch đối với phương tiện vận tải thường xuyên qua lại biên giới giao nhận hàng hóa. Trong đó, hầu hết phương tiện vận tải đường bộ cơ bản đã được quét mã vạch đầy đủ, mỗi ngày thực hiện trên dưới khoảng 200 phương tiện là xe ô tô tải của Campuchia qua lại để giao nhận hàng hóa tại các kho, bãi và một số phương tiện là xe ô tô khác của các lực lượng chức năng Campuchia qua lại quan hệ công tác. Riêng cửa khẩu đường sông cũng đã triển khai thực hiện dán mã vạch được trên 100 phương tiện là sà lan, ghe gỗ thường xuyên đăng ký thủ tục hải quan, trung bình mỗi ngày phát sinh từ 15 - 20 phương tiện được quét mã vạch.

Tại TP. Hồ Chí Minh, cơ quan hải quan và lực lượng bộ đội biên phòng vừa nâng cấp Kế hoạch phối hợp hàng năm thành Quy chế phối hợp nhằm nâng cao cơ sở thực thi và quy định cụ thể những vấn đề trọng tâm, phát sinh thường xuyên trong quá trình phối hợp để việc thực hiện thuận lợi, thống nhất. Đồng thời, hai lực lượng chia sẻ thông tin xuất nhập cảnh, xuất nhập khẩu, khai thác, sử dụng chung hệ thống camera giám sát theo chương trình hiện đại hóa của từng ngành, trước mắt là tại các cửa khẩu có lưu lượng tàu, hành khách xuất nhập cảnh, hàng hóa xuất nhập khẩu lớn.

Đối với loại tội phạm nguy hiểm như ma túy, pháo nổ, thuốc lá, đường cát, hàng cấm khác, thường có thủ đoạn tinh vi và liều lĩnh, Đại tá Đàm Quang Ngoạt - Chỉ huy trưởng Bộ đội Biên phòng tỉnh Long An cho biết, lực lượng chức năng tỉnh đã và đang thực hiện đồng bộ, hiệu quả các biện pháp quản lý, bảo vệ biên giới, nắm chắc tình hình nội, ngoại biên để có kế hoạch đấu tranh đúng, trúng.

Ở cấp trung ương, các đơn vị thành viên, Văn phòng thường trực Ban Chỉ đạo 389 quốc gia cũng đang tiếp tục rà soát xử lý khó khăn vướng mắc về thể chế văn bản quy phạm pháp luật, quan hệ phối hợp và khó khăn vướng mắc khác, tham mưu trình cấp, cơ quan thẩm quyền sửa đổi, bổ sung, thay thế.