Hoàn thiện pháp lý, ưu đãi mạnh cho chuyển đổi số

Để hoàn thiện hành lang pháp lý, Bộ Tài chính đã chủ động tham mưu, xây dựng và trình Chính phủ, Quốc hội ban hành nhiều luật, nghị định, thông tư quan trọng, kịp thời thể chế hóa các chủ trương lớn của Đảng, đặc biệt là Nghị quyết số 57-NQ/TW về đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia. Hệ thống văn bản pháp luật trong các lĩnh vực thuế, ngân sách nhà nước (NSNN), đấu thầu, đầu tư theo phương thức đối tác công tư (PPP), bảo hiểm xã hội, doanh nghiệp nhà nước… từng bước được hoàn thiện, tạo hành lang pháp lý đồng bộ, thuận lợi cho triển khai Đề án phát triển ứng dụng dữ liệu về dân cư, định danh và xác thực điện tử phục vụ chuyển đổi số quốc gia giai đoạn 2022 - 2025, tầm nhìn đến năm 2030 (Đề án 06).

Tính đến cuối năm 2025, tổng kinh phí thực hiện các dự án, nhiệm vụ chuyển đổi số đã được bố trí lên tới hơn 10.000 tỷ đồng. Anh: Đức Thanh

Trong đó, điểm nhấn quan trọng là việc sửa đổi, bổ sung các chính sách tài chính - thuế theo hướng ưu đãi mạnh mẽ cho doanh nghiệp đầu tư vào nghiên cứu và chuyển đổi số. Cụ thể, các văn bản luật mang tính xương sống như Luật NSNN số 89/2025/QH15, Luật số 90/2025/QH15 và Luật Thuế thu nhập doanh nghiệp số 67/2025/QH15 đã được ban hành trong năm 2025, tạo cơ chế thông thoáng cho sự phát triển.

Bên cạnh đó, trong lĩnh vực đấu thầu và đầu tư theo phương thức đối tác công - tư (PPP), các quy định mới tại Nghị định số 180/2025/NĐ-CP đã cho phép áp dụng linh hoạt hình thức lựa chọn nhà thầu, nhà đầu tư đối với các nhiệm vụ chuyển đổi số, tháo gỡ những "điểm nghẽn" vốn tồn tại lâu nay trong cơ chế hợp tác giữa Nhà nước và doanh nghiệp công nghệ.

Công tác chỉ đạo điều hành cũng được thực hiện bài bản, xuyên suốt từ trung ương đến địa phương. Ban Chỉ đạo và Tổ Công tác Đề án 06 của Bộ Tài chính được kiện toàn, phân công rõ trách nhiệm, tiến độ và sản phẩm đầu ra cho từng đơn vị, đảm bảo sự phối hợp nhịp nhàng với Bộ Công an và Văn phòng Chính phủ.

Xây dựng và chuẩn hóa hạ tầng dữ liệu

Một trong những thành tựu nổi bật của Bộ Tài chính sau 4 năm triển khai Đề án 06 là việc xây dựng và chuẩn hóa hạ tầng dữ liệu. Thực hiện nguyên tắc "đúng - đủ - sạch - sống, thống nhất - dùng chung", Bộ Tài chính đã tập trung nguồn lực để triển khai cơ sở dữ liệu (CSDL) quốc gia và CSDL chuyên ngành phục vụ chuyển đổi số toàn diện.

Thực hiện các nghị quyết của Chính phủ, Bộ Tài chính đã hoàn thành và đồng bộ 13/16 CSDL về CSDL tổng hợp quốc gia tại Trung tâm dữ liệu quốc gia, 3 CSDL còn lại đang được thực hiện đúng tiến độ. Việc sử dụng số định danh cá nhân thay cho mã số thuế, xác thực thông tin công dân trong các lĩnh vực thuế, bảo hiểm, đăng ký doanh nghiệp đạt tỷ lệ cao, giúp giảm tải giấy tờ và rút ngắn đáng kể thời gian giải quyết thủ tục hành chính.

Đặc biệt, công tác làm sạch dữ liệu - một nhiệm vụ rất phức tạp - đã đạt được những con số ấn tượng. Cơ quan thuế đã chuẩn hóa được 95% mã số thuế cá nhân và thông tin người đại diện pháp luật của doanh nghiệp khớp đúng với CSDL quốc gia về dân cư. Tương tự, hệ thống bảo hiểm xã hội (BHXH) Việt Nam đã xác thực hơn 100,2 triệu thông tin công dân, trong đó khoảng 91 triệu người đang tham gia, thụ hưởng BHXH, bảo hiểm y tế (BHYT), bảo hiểm thất nghiệp đã được xác thực với CSDL quốc gia về dân cư, đạt tỷ lệ 99,5%.

Để phục vụ khối lượng dữ liệu khổng lồ này, hạ tầng công nghệ thông tin được đầu tư nâng cấp mạnh mẽ với mô hình kết nối tập trung và giải pháp bảo mật đa lớp, giám sát an toàn thông tin 24/7.

Lấy người dân và doanh nghiệp làm trung tâm

Nhờ sự tích hợp sâu rộng với hệ thống định danh và xác thực điện tử (VNeID), người dân và doanh nghiệp giờ đây có thể tiếp cận các dịch vụ công một cách dễ dàng hơn bao giờ hết. Bộ Tài chính đã đẩy mạnh cung cấp 468 dịch vụ công trực tuyến toàn trình, được kết nối liên thông với Cổng dịch vụ công quốc gia.

Trong lĩnh vực thuế, việc tích hợp dịch vụ tra cứu thông tin và nghĩa vụ thuế trên VNeID đã ghi nhận hơn 48,1 triệu lượt đăng nhập cá nhân và hơn 160 nghìn lượt đăng nhập của tổ chức, doanh nghiệp bằng tài khoản định danh điện tử.

Trong lĩnh vực hải quan, thủ tục hải quan điện tử gắn với định danh doanh nghiệp và người khai hải quan đã giúp rút ngắn thời gian thông quan, tạo thuận lợi tối đa cho hoạt động xuất nhập khẩu. Trong khi đó, lĩnh vực BHXH đã đạt mức 100% dịch vụ công trực tuyến toàn trình được cung cấp trên Cổng dịch vụ công quốc gia, gắn việc xác thực dữ liệu người tham gia với CSDL dân cư.

Không chỉ dừng lại ở cải cách hành chính, việc triển khai Đề án 06 của Bộ Tài chính cũng mang lại nhiều tác động tích cực trong phát triển kinh tế - xã hội, đặc biệt là thúc đẩy thanh toán không dùng tiền mặt và minh bạch hóa các giao dịch.

Đơn cử, việc triển khai hóa đơn điện tử khởi tạo từ máy tính tiền, tính đến ngày 12/12/2025, đã có 345.744 tổ chức, cá nhân kinh doanh tham gia, phát hành tới 4,8 tỷ hóa đơn. Kết quả này không chỉ góp phần chống thất thu ngân sách, mà còn góp phần tạo môi trường kinh doanh bình đẳng, minh bạch.

Kho bạc Nhà nước cũng ghi nhận những kỷ lục mới về giao dịch điện tử. Tỷ lệ thu NSNN không dùng tiền mặt đạt 99,84%, tỷ lệ chi NSNN không dùng tiền mặt đạt 99,64%.

Trong lĩnh vực an sinh xã hội, việc thụ hưởng chế độ của người dân được thuận lợi hơn rất nhiều. Tại kỳ chi trả tháng 12/2025, trên cả nước đã có hơn 86% người hưởng nhận các chế độ BHXH, trợ cấp thất nghiệp qua tài khoản ATM. Đặc biệt, 100% cơ sở khám, chữa bệnh BHYT đã triển khai khám, chữa bệnh bằng căn cước công dân gắn chip. Với hơn 310 triệu lượt tra cứu thông tin thẻ BHYT bằng số định danh cá nhân thành công, người dân giờ đây không còn nỗi lo quên hay mất thẻ BHYT giấy khi đi khám bệnh.

Những kết quả toàn diện này đã giúp ngành Tài chính ngày càng hiện đại hóa, phục vụ tốt hơn cho người dân và doanh nghiệp, đồng thời góp phần tích cực vào tiến trình xây dựng Chính phủ số, đưa Việt Nam tiến nhanh, tiến mạnh vào kỷ nguyên số.