Thêm nhiều ETF, sản phẩm quen vẫn chiếm ưu thế về quy mô

Nguồn cung chứng chỉ quỹ ETF trên thị trường đang tăng khá nhanh trong năm 2026. Sau hai ETF chiến lược VinaCapital VNMITECH và VinaCapital VN50 Growth niêm yết hồi giữa năm, ETF PHFM VNSHINE tiếp tục được đưa vào giao dịch trong tháng 9. Trong khi đó, ETF VCAM Growth VNDIVIDEND đang trong quá trình hoàn tất các thủ tục chào bán. Sau các bước này của quỹ ETF dựa theo chỉ số VNDIVIDENT, số lượng ETF trên thị trường có thể tăng lên 22 mã chứng chỉ quỹ.

Điểm đáng chú ý không chỉ nằm ở số lượng sản phẩm được bổ sung, mà còn ở cách các ETF mới được thiết kế. Nếu phần lớn các ETF trước đây tập trung mô phỏng những chỉ số quen thuộc như VN30, VNX50, VN100, VN Diamond hay nhóm cổ phiếu tài chính, lớp sản phẩm mới bắt đầu đưa ra những “lát cắt” cụ thể hơn đối với thị trường.

Nguồn: HOSE. Đồ họa: Phương Anh

VinaCapital VNMITECH hướng tới nhóm doanh nghiệp gắn với quá trình hiện đại hóa công nghiệp, công nghệ và nâng cấp năng lực sản xuất. Trong khi đó, VN50 Growth lựa chọn doanh nghiệp dựa nhiều hơn vào động lực tăng trưởng. VNSHINE đi theo chiến lược lợi suất dành cho cổ đông, trong khi VNDIVIDEND tập trung vào nhóm doanh nghiệp có nền tảng tài chính tốt và duy trì chính sách cổ tức tiền mặt ổn định.

Như vậy, bên cạnh việc lựa chọn một nhóm vốn hóa hay một phân khúc thị trường, nhà đầu tư đang có thêm khả năng lựa chọn một chiến lược đầu tư phù hợp với quan điểm riêng.

Sự thay đổi này phản ánh bước phát triển mới của hệ thống chỉ số. Với việc chủ động đề xuất xây dựng các bộ chỉ số đầu tư, chỉ số tham chiếu được mở rộng theo nhu cầu thị trường. Khi đó, một ý tưởng đầu tư có thể từng bước được chuẩn hóa thành bộ quy tắc và sau đó chuyển hóa thành ETF.

Tuy vậy, sự mở rộng về sản phẩm chưa đồng nghĩa với những dịch chuyển tương ứng về quy mô. Theo cập nhật về quy mô của các quỹ ETF đến thời điểm hiện tại, những sản phẩm đã hoạt động lâu năm vẫn có lợi thế đáng kể nếu xét theo số lượng chứng chỉ quỹ lưu hành. Đứng đầu là quỹ ETF DCVFMVN Diamond với khoảng 330 triệu chứng chỉ quỹ lưu hành, tiếp theo là KIM Growth VN30 khoảng 181,7 triệu chứng chỉ quỹ, DCVFMVN30 khoảng 170,7 triệu chứng chỉ quỹ.

Trong khi đó, quỹ dựa trên 3 chỉ số mới vẫn có quy mô khiêm tốn. VNSHINE hiện có 26,6 triệu chứng chỉ quỹ, VN50 Growth có khoảng 9,8 triệu chứng chỉ quỹ và VNMITECH 7,3 triệu chứng chỉ quỹ.

Khác biệt hóa phải vượt phép thử hiệu suất và thanh khoản

Bức tranh ETF năm 2026 ghi nhận sự gia tăng về nguồn cung và ý tưởng đầu tư, trong khi quy mô dù tăng nhưng vẫn chủ yếu tập trung ở những sản phẩm đã quen thuộc với nhà đầu tư. Điều đó cũng đặt ra phép thử tiếp theo cho lớp ETF mới. Thực tế, các sản phẩm mới giúp thị trường ETF có thêm lựa chọn, nhưng một chiến lược khác biệt chưa đủ để bảo đảm quỹ sẽ nhanh chóng thu hút dòng tiền.

Dữ liệu hiệu suất của các ETF đang giao dịch cho thấy sự phân hóa khá rõ giữa các nhóm chỉ số. Theo số liệu tổng hợp tại thời điểm khảo sát, các ETF mô phỏng VN30 đang có kết quả tương đối tích cực, dao động khoảng 3,1 - 5,6% lợi nhuận một năm, trong khi mức bình quân 3 năm của nhóm này đều quanh 17%.

Ở chiều ngược lại, một số chiến lược từng thu hút lượng chứng chỉ quỹ lớn lại trải qua giai đoạn kém thuận lợi hơn. DCVFMVN Diamond - ETF đang có số lượng chứng chỉ quỹ lưu hành lớn nhất lại đang ghi nhận mức hiệu suất giảm 16,49% trong một năm.

Quy mô tích lũy của một ETF không phản ứng tức thời với hiệu suất trong một khoảng thời gian ngắn. Một sản phẩm đã hoạt động nhiều năm có thể sở hữu lượng nhà đầu tư, mạng lưới thành viên lập quỹ và mức độ nhận diện lớn hơn, ngay cả khi việc đầu tư theo chỉ số tham chiếu đang trải qua một chu kỳ không thuận lợi. Trong khi đó, những ETF mới như VNMITECH hay VN50 Growth chưa có đủ lịch sử để đánh giá hiệu suất một năm hay 3 năm.

Bài toán với các sản phẩm mới do đó không chỉ là tạo ra một chỉ số có câu chuyện hấp dẫn. Theo bà Vương Vân Anh - Giám đốc Cấp cao Khối Quản lý Tài sản VinaCapital, một ETF trước hết phải thực hiện tốt mục tiêu mô phỏng chỉ số tham chiếu, kiểm soát mức chênh lệch giữa kết quả đầu tư của quỹ và chỉ số, đồng thời xử lý hiệu quả các giao dịch khi danh mục chỉ số thay đổi.

Trên thị trường thứ cấp, những thước đo khác cũng quan trọng không kém, từ thanh khoản, chênh lệch giá mua - bán đến mức độ bám sát giữa giá giao dịch và giá trị tài sản ròng trên mỗi chứng chỉ quỹ. Với các ETF mới, quá trình hình thành thanh khoản ổn định cần thời gian, trong đó vai trò của thành viên lập quỹ và nhà tạo lập thị trường đặc biệt quan trọng.

Một ETF khác biệt về chiến lược chỉ thực sự chứng minh được giá trị khi vừa duy trì chất lượng mô phỏng, vừa tạo được giao dịch đủ sâu và thu hút được một cơ sở nhà đầu tư đủ rộng. Về dài hạn, phép thử lớn nhất vẫn là sản phẩm có đáp ứng nhu cầu đầu tư thực sự và hình thành được vai trò rõ ràng trong danh mục hay không.

Khi nguồn cung ETF tiếp tục mở rộng, cuộc đua sẽ chuyển mạnh từ “có thêm sản phẩm gì” sang “sản phẩm nào đủ sức tồn tại và tích lũy quy mô qua nhiều chu kỳ thị trường”. Khác biệt hóa tạo ra lý do để nhà đầu tư chú ý. Tuy nhiên, hiệu suất, thanh khoản và chất lượng vận hành mới quyết định khả năng chuyển thành dòng tiền bền vững.