Phát biểu tại hội thảo “Thúc đẩy huy động vốn phát triển hạ tầng Việt Nam qua Thị trường Trái phiếu: Các cấu trúc vốn và xu hướng đầu tư bền vững” ngày 20/8, ông Trần Lê Minh - Tổng Giám đốc VIS Rating cho rằng, Việt Nam đang bước vào giai đoạn phát triển mới với nhu cầu đầu tư rất lớn, qua đó đặt ra yêu cầu mở rộng các kênh huy động vốn trung và dài hạn, đặc biệt là thị trường trái phiếu doanh nghiệp.
Theo ông Trần Lê Minh, Việt Nam đặt mục tiêu duy trì tốc độ tăng trưởng cao trong những năm tới, hướng tới trở thành quốc gia có thu nhập cao. Để thực hiện mục tiêu này, nhu cầu đầu tư trong giai đoạn 2026 - 2030 được dự báo ở mức rất lớn. Trong tổng nguồn lực cần huy động, vốn từ ngân sách nhà nước và đầu tư công chỉ đáp ứng khoảng 21%, phần còn lại cần được bổ sung từ khu vực tư nhân và vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI).
 |
| Ông Trần Lê Minh - Tổng Giám đốc VIS Rating phát biểu khai mạc hội thảo. |
Cơ cấu nguồn vốn này đặt ra yêu cầu lớn đối với hệ thống tài chính trong việc huy động nguồn lực phục vụ đầu tư. Trong bối cảnh dư địa cung ứng vốn của hệ thống ngân hàng có giới hạn và yêu cầu bảo đảm an toàn hệ thống ngày càng cao, thị trường vốn, trong đó có trái phiếu doanh nghiệp, được kỳ vọng đóng vai trò lớn hơn trong cung cấp nguồn vốn trung và dài hạn cho nền kinh tế.
Ông Minh cho biết, trong định hướng phát triển chung, Trung tâm tài chính quốc tế tại TP. Hồ Chí Minh và Đà Nẵng, cùng thị trường trái phiếu doanh nghiệp, được kỳ vọng trở thành những kênh huy động vốn trung và dài hạn quan trọng. Đối với lĩnh vực hạ tầng, Chính phủ đang tích cực xây dựng khuôn khổ pháp lý cho hoạt động phát hành trái phiếu của doanh nghiệp thực hiện dự án theo phương thức đối tác công tư (PPP).
Tuy nhiên, theo đại diện VIS Rating, việc hình thành khuôn khổ pháp lý mới chỉ là điều kiện ban đầu. Để thị trường trái phiếu hạ tầng thực sự vận hành và phát sinh các giao dịch trên thực tế, cần đồng thời hoàn thiện nhiều yếu tố khác.
Trong đó, các bên tham gia thị trường cần có sự hiểu biết đầy đủ về đặc điểm của từng công trình, dự án; có các công cụ giảm thiểu rủi ro phù hợp; đồng thời bảo đảm sự tham gia và phối hợp giữa bên đi vay, bên cho vay, tổ chức bảo lãnh, tổ chức xếp hạng tín nhiệm và nhà đầu tư.
Cũng theo ông Minh, một khuôn khổ pháp lý chỉ thực sự phát huy hiệu quả khi tạo được môi trường để trái phiếu có thể phát hành và tìm được nhà đầu tư phù hợp. Vì vậy, bên cạnh việc hoàn thiện quy định, thị trường cần những góc nhìn thực tế từ các tổ chức trực tiếp tham gia thu xếp vốn, xây dựng cấu trúc pháp lý, đánh giá tín nhiệm, bảo lãnh và đầu tư.
Kinh nghiệm thực tế từ thị trường quốc tế, đặc biệt đối với các cấu trúc trái phiếu hạ tầng và trái phiếu xanh, cũng có thể cung cấp thêm cơ sở để Việt Nam xây dựng các mô hình huy động vốn phù hợp. Cùng với đó, những vướng mắc về pháp lý và khả năng thu xếp vốn cho các dự án BOT, PPP cần tiếp tục được nhận diện để nâng cao khả năng tiếp cận nguồn vốn dài hạn.
Chia sẻ thêm về vấn đề này, bà Noriko Nasu - Tổng Giám đốc Credit Guarantee & Investment Facility (CGIF) nhận định Việt Nam đang trong quá trình chuyển đổi mạnh mẽ, hướng tới mục tiêu trở thành quốc gia có thu nhập cao vào năm 2045. Quá trình chuyển đổi, bao gồm phát triển kinh tế số và hiện đại hóa nền kinh tế, đòi hỏi một hệ thống hạ tầng đủ khả năng tạo nền tảng cho tăng trưởng dài hạn.
 |
| Bà Noriko Nasu - Tổng Giám đốc Credit Guarantee & Investment Facility (CGIF) chia sẻ tại hội thảo. |
Theo bà Noriko Nasu, nhu cầu vốn để hiện đại hóa cơ sở hạ tầng của Việt Nam trong thập niên tới rất lớn và khó có thể chỉ dựa vào ngân sách nhà nước cũng như tín dụng ngân hàng. Do đó, việc huy động nguồn lực từ khu vực tư nhân là cần thiết, trong đó thị trường trái phiếu có thể trở thành kênh bổ sung, kết nối các nguồn tiết kiệm dài hạn với những dự án, tài sản có kỳ hạn đầu tư tương ứng.
Vấn đề đặt ra là chuyển tiềm năng của thị trường thành những giao dịch có khả năng huy động vốn trên thực tế. Để thực hiện mục tiêu này, bà Noriko Nasu cho rằng trước hết cần tiếp tục hoàn thiện khuôn khổ PPP, qua đó củng cố niềm tin của các nhà phát triển dự án và nhà đầu tư.
Bên cạnh đó, các cơ chế tăng cường tín dụng, trong đó có bảo lãnh tín dụng, có thể góp phần giảm thiểu và phân bổ rủi ro, qua đó tạo điều kiện để các nhà đầu tư tổ chức, quỹ đầu tư và quỹ hưu trí tham gia sâu hơn vào thị trường. Đây là nhóm nhà đầu tư có nguồn vốn dài hạn, phù hợp với đặc điểm kỳ hạn của các dự án hạ tầng.
Một hướng huy động vốn khác được đại diện CGIF đề cập là phát triển các công cụ tài chính gắn với yếu tố môi trường và xã hội. Trong bối cảnh tác động của biến đổi khí hậu ngày càng rõ nét, các loại trái phiếu gắn với mục tiêu môi trường, xã hội có thể trở thành kênh tài trợ cho những dự án hạ tầng có khả năng thích ứng với biến đổi khí hậu và đáp ứng yêu cầu phát triển bền vững.
Trong bối cảnh nhu cầu đầu tư hạ tầng ngày càng lớn, việc hoàn thiện khuôn khổ pháp lý cần đi cùng các giải pháp về cấu trúc vốn, bảo lãnh tín dụng, quản trị rủi ro và phát triển cơ sở nhà đầu tư. Sự kết nối giữa các yếu tố này được kỳ vọng tạo điều kiện để thị trường trái phiếu từng bước đảm nhận vai trò lớn hơn trong huy động nguồn lực dài hạn cho phát triển hạ tầng tại Việt Nam
